Скопје денеска одбележува 116 години од раѓањето на Мајка Тереза со државно оддавање почит, изложби и почеток на повеќедневна духовна, културна и хуманитарна програма. Владина делегација предводена од првиот заменик-претседател на Владата и министер за европски прашања Беким Сали ќе положи цвеќе пред спомен-плочата на местото на нејзината родна куќа во центарот на Скопје, а централен настан е најавен во Музејот на современата уметност, со присуство и на косовскиот премиер Албин Курти.
Годинешното одбележување има уште една важна временска точка. Во септември се навршуваат 10 години откако Мајка Тереза беше прогласена за светица на Католичката црква, па Скопје во овие денови не се навраќа само кон нејзиното раѓање, туку и кон наследството на една жена чиј животен пат започнал во градот, а добил светски размери.
Од скопски дом до мисијата меѓу најсиромашните
Агнеса Гонџа Бојаџиу е родена на 26. август 1910. година во Скопје. Според ватиканската биографија, била крстена веќе следниот ден. Во родниот град ги поминала детството и младоста, а на 18-годишна возраст го напуштила домот и заминала во Ирска, каде што се приклучила на сестрите од Лорето. Патот потоа ја одвел во Индија, земјата со која ќе биде врзан најголемиот дел од нејзиниот живот.
Во Калкута најпрво работела како учителка. Во 1940-тите ја напуштила релативната сигурност на манастирското училиште за да им се посвети на луѓето што живееле во крајна сиромаштија. Од таа одлука подоцна ќе израснат Мисионерките на љубовта – ред што со децении ќе отвора домови и центри за болни, напуштени, деца без родители и луѓе на самиот раб на општеството.
Нејзината работа доби светско признание во 1979. година, кога ѝ беше доделена Нобеловата награда за мир. Норвешкиот Нобелов комитет наградата ја образложи со нејзината работа во помагањето на луѓето што страдаат – формулација што добро објаснува зошто Мајка Тереза одамна престана да биде само религиозна личност и стана глобален симбол на милосрдието и грижата за човековото достоинство.
Три изложби за животот, наследството и луѓето што ја сретнале
Во рамките на денешното одбележување, во Спомен-куќата на Мајка Тереза се најавени и три изложби посветени на нејзиниот живот и дело: „Мирот започнува со насмевка“, „Наследството на Мајка Тереза“ и „Апостолот на мирот и љубовта преку зборовите на познатите“.
Првата поставка го следи нејзиниот јавен лик преку фотографии и мисли поврзани со човечноста, љубовта и грижата за другиот. „Наследството на Мајка Тереза“, чија авторка е новинарката и волонтерка Патриција Морено Руиз – Олалде, содржи 29 фотографии и придружни текстови поврзани со нејзиното волонтерско искуство во центрите што ги водат Мисионерките на љубовта.
Третата изложба ја поставува Мајка Тереза во поширокиот свет на 20. век. На фотографиите таа е со папата Јован Павле II, кралицата Елизабета II, принцот Чарлс, Далај Лама, Јасер Арафат и принцезата Дијана, а визуелниот материјал е проследен со нивни сведоштва и размислувања за нејзиното дело.
Од 26. август до 5. септември – „Денови на Света Мајка Тереза“
Одбележувањето не завршува со роденденот. По повод 10 години од канонизацијата, во Скопје до 5. септември ќе се одржува манифестацијата „Денови на Света Мајка Тереза“, во организација на Скопскиот бискуп и Струмичко-скопски епарх монсињор д-р Киро Стојанов и Заедницата на Хрватите во Македонија, Огранок Скопје. Програмата објавена од Vatican News опфаќа духовни, културни, музички и хуманитарни содржини.
Свеченото отворање е најавено за денеска кај Порта Македонија, а во следните денови се предвидени програми во капелата на Спомен-куќата, поетска вечер во Домот на културата „Кочо Рацин“, концерт на Мандолинскиот оркестар „Скопје“, посета и помош за ранливи семејства и богослужби во катедралата „Пресвето Срце Исусово“. Манифестацијата треба да заврши на 5. септември – датумот на кој Мајка Тереза почина во Калкута во 1997. година – со понтификална света Литургија.
10 години откако беше прогласена за светица
На 4. септември 2016. година папата Франциско ја прогласи Мајка Тереза за светица на Католичката црква на свечена миса на плоштадот „Свети Петар“ во Ватикан. Ватиканскиот запис од канонизацијата ја постави нејзината мисија во средиштето на пораката за милосрдието – идејата дека верата се проверува во односот кон човекот кому му е потребна помош.
Десет години подоцна, таа канонизација повторно го врзува Скопје со едно име што одамна му припаѓа и на светот. Нејзиното наследство, како и кај секоја личност со толку големо глобално влијание, не е надвор од критички расправи. Сепак, историскиот факт останува јасен: девојчето родено во Скопје во 1910 година создаде мисија што стигна далеку надвор од границите на градот, земјата и континентот во кој започна нејзиниот живот.
Затоа 26. август во Скопје има значење што е поголемо од годишнина во календарот. Тој повторно ја поврзува географијата на едно родно место со живот посветен на луѓето што најлесно остануваат невидливи – сиромашните, болните, осамените и напуштените.
