На само петнаесетина минути пловење од Водице се наоѓа место во кое автомобилите речиси исчезнуваат, тесните камени улички завршуваат пред морето, а сините капаци на прозорците се отвораат кон дворови преполни со цвеќиња. Тоа е Првиќ Шепурине, мало далматинско место што поради неговите бои и едноставна медитеранска убавина понекогаш го нарекуваат „хрватски Санторини“.
Споредбата со познатиот грчки остров добро звучи во туристичките наслови, но Првиќ Шепурине не мора да биде ничија копија. Неговата убавина не се состои во големи хотели, гламурозни тераси и бескрајни редици туристи, туку во камените куќи, тесните премини, лозниците над дворовите и чувството дека на островот времето се движи малку побавно.
Остров на кој не ви е потребен автомобил
Првиќ е мал остров во Шибеничкиот архипелаг, сместен во близина на Водице и Шибеник. На него има само две населени места – Првиќ Шепурине и Првиќ Лука. Меѓу нив води крајбрежна патека по која може да се стигне пеш за петнаесетина минути.
Една од најголемите особености на островот е тоа што нема вообичаен автомобилски сообраќај. Низ населените места се движите пеш или со велосипед, а главната врска со копното се редовните бродски линии. Токму отсуството на автомобили му ја дава онаа тишина што на многу јадрански места одамна станала луксуз.
Туристичката заедница на Шибеник го претставува Првиќ како остров без автомобили, со две села и со приказна за еден од најзначајните ренесансни умови од овој дел на Европа.
Камен, сини прозорци и дворови зад тесните улички
Првиќ Шепурине е заштитена историска целина со препознатлива далматинска архитектура. Камените фасади се едноставни, прозорците често имаат сини или зелени капаци, а зад високите ѕидови се кријат мали градини со бугенвилии, лаванда, олеандри и винова лоза.
Во средиштето на местото се наоѓа црквата „Света Јелена“, позната и како „Свети Роко“, изградена во 17 век. Но вистинската знаменитост на Шепурине не е само една градба. Целото место изгледа како внимателно сочувана медитеранска сцена во која каменот, морето и растенијата одамна постигнале сопствен договор.
Токму контрастот меѓу светлиот камен, сините детали и морето ја поттикнал споредбата со Санторини. Сепак, како што забележува и „Путни кофер“ во приказната за Првиќ Шепурине, ова место не освојува со спектакуларни атракции, туку со складот, мирот и автентичната островска атмосфера.
Островот на „летечкиот човек“
Првиќ има уште една приказна што го издвојува од другите мали јадрански острови. Тој е тесно поврзан со Фауст Вранчиќ – ренесансен пронаоѓач, инженер, философ, историчар, бискуп и лексикограф роден во Шибеник во 1551 година.
Вранчиќ дел од детството го поминал во семејната летна куќа во Шепурине, а по неговата желба бил погребан во црквата „Успение на Пресвета Богородица“ во Првиќ Лука. Најпознат е по делото „Нови машини“, во кое прикажал десетици технички решенија – мостови, мелници, машини и конструкција на падобран со човечка фигура наречена „Летечкиот човек“.
Во Првиќ Лука денес работи Меморијалниот центар „Фауст Вранчиќ“, каде што неговите идеи се претставени преку модели, цртежи и интерактивни содржини. Затоа Првиќ го носи и поетичното име „Островот на летечкиот човек“.
Место што не мора да биде Санторини
До Првиќ може да се стигне со брод од Водице и од Шибеник, а самото пристигнување е дел од доживувањето. Наместо паркиралишта и сообраќаен метеж, посетителот го пречекуваат мало пристаниште, камени куќи и патека што продолжува покрај морето.
На островот нема големи туристички комплекси, а сместувањето и угостителската понуда се помали и понепретенциозни. Токму тоа е неговата предност. Првиќ не се обидува да биде гласен, ниту да понуди десет атракции за еден ден. Тој ве повикува да пешачите, да пливате во мала заливска плажа, да застанете под лозница и да го слушате морето без звук од мотори.
Можеби „хрватски Санторини“ е добар начин некој првпат да слушне за Првиќ Шепурине. Но кога ќе се стигне таму, споредбата станува непотребна. Островот има сопствено лице – камено, цветно, тивко и доволно убаво за да не мора да личи на ниту едно друго место.
