Кога гитарата станува разговор, а балафонот меморија
На 3 јуни, од 20:00 часот, во Националната опера и балет, OFFest ја отвора вратата кон еден редок музички простор: интимен, огнен и стар колку усната традиција, а истовремено сосема современ. Програмата на OFFest 2026 го најавува Guitari Baro како дел од првата фестивалска вечер, во која Скопје повторно станува точка на средба меѓу светови што обично ги делат географија, јазик и историја – но ги поврзува звукот.
Guitari Baro – во превод „Гитарски разговори“ – не е име што само убаво звучи. Тоа е точен опис на музиката: две гитари што разговараат, балафон што им одговара како стар раскажувач, и ритам што не бара објаснување за да се разбере. Во концертната постава за Скопје се најавени Ласана Диабате на балафон, Гаусоу Кујате на гитара и Мамаду Кусубе на гитара, тројца музичари што ја носат живата линија на манде-гриот традицијата.
Гриоти: музичари, поети и чувари на историјата
За западноафриканската култура, гриотот не е само изведувач. Тој е паметење со глас, историја што патува од семејство до семејство, од двор до плоштад, од обред до концертна сала. Во таа традиција музиката не е украс на животот, туку начин да се сочува она што времето би го избришало. Токму затоа Guitari Baro звучи како нешто повеќе од виртуозен инструментален проект: звучи како архив на емоции.
Ласана Диабате е едно од големите имиња на современиот балафон. Публиката што го следи светскиот звук го препознава од неговата работа со Symmetric Orchestra на Тумани Диабате, од проектот Afrocubism и од Trio Da Kali – состав што ја внесе манде традицијата во нови, глобални слушачки простори. BIMHUIS во Амстердам го претставува Guitari Baro токму низ таа линија: како продолжение на гриотското наследство, но со отворен слух кон денешниот свет.
Звук меѓу Мали, Гвинеја, џезот и кубанската сенка
Она што го прави Guitari Baro возбудлив не е само техничката мајсторија. Виртуозноста, колку и да е впечатлива, брзо станува студена ако нема приказна. Кај ова трио, напротив, секоја фраза изгледа како да има адреса. Гитарите се движат низ хипнотички традиционални стилови, но во нив се слушаат и џез-слобода, конгоанска румба, гвинејски танцови пулсации и кубански отсјај.
Европската концертна агенција EBB Music го опишува ансамблот како инструментално трио со извонредна виртуозност, составено од реномирани гриот музичари од Гвинеја и Мали. Но најважното не е во формалната биографија, туку во начинот на кој тие ја менуваат претставата за „традиционална музика“. Овде традицијата не е музеј. Таа е жива материја – се витка, се надградува, се отвора кон иднината без да ја загуби својата коренова сила.
Деби-албум што личи на прва средба, а звучи како стара врска
Тројцата музичари за првпат се сретнале во ноември 2024 година во Мамел, живописна населба во Дакар. Од таа средба настанал проект што многу брзо прераснал во уметничко пријателство и во деби-албумот Guitari Baro. Според достапните информации од издавачките и концертните најави, албумот се појавува во 2025 година и го поставува триото како еден од најсвежите проекти на новата западноафриканска инструментална сцена. Chrysalis Records го претставува проектот како спој на гитарскиот манде јазик и мајсторството на балафонот.
Во време кога многу музики се произведуваат за брза потрошувачка, Guitari Baro нуди нешто поретко: звук што бара присуство. Не мора да го знаете јазикот на манде традицијата за да ја почувствувате неговата тежина. Доволно е да се слушне како трите инструменти создаваат цела сцена – без оркестар, без електронски спектакл, без вишок. Само дрво, жици, раце и паметење.
OFFest како место каде светот не доаѓа како егзотика, туку како култура
OFFest одамна има важна улога во скопската културна карта: да донесе музики што не се вклопуваат лесно во комерцијални полици, но носат длабока уметничка вредност. Guitari Baro совршено се вклопува во таа линија. Ова не е концерт што се продава само со етикетата „world music“. Тоа е средба со музичка цивилизација во која импровизацијата, меморијата и танцот не се одвоени категории.
Билетите и фестивалските информации се достапни преку MK Tickets, каде што Guitari Baro е најавен за 3 јуни во Националната опера и балет, во рамките на фестивалскиот сет на OFFest 2026. За публиката што сака да го почувствува звукот пред концертот, достапни се и видео-записи на официјалните канали, меѓу нив и изведби на YouTube и дополнителен видео-материјал што ја откриваат нивната жива, пулсирачка енергија.
Во Скопје, на 3 јуни, Guitari Baro нема само да отсвири концерт. Ќе донесе редок доказ дека понекогаш три инструменти се доволни за да се отвори цел континент на звук. А кога музиката е толку стара и толку будна, таа не се слуша само со уши – се слуша и со она место во човекот каде што приказните остануваат да траат.
