По деновите на неизвесност, забранета вода и преполни здравствени пунктови Гостивар конечно добива охрабрувачки сигнали. Бројот на граѓани што првпат побарале лекарска помош се намалува, а контролните анализи покажуваат подобрување на квалитетот на водата во градскиот водовод.
Олеснувањето не е исто што и крај на кризата. Сè уште нема официјална потврда дека водата е безбедна за пиење и подготовка на храна. Додека таква одлука не донесе надлежниот Управувачки комитет, граѓаните мора да се придржуваат до важечките ограничувања.
Бројот на нови пациенти се враќа на претходното ниво
Во последното деноноќие во Гостивар биле регистрирани 71 лице што првпат побарало здравствена помош. Според министерот за здравство Сашо Клековски, оваа бројка се приближува до нивото забележано пред 25. јуни, односно пред појавата на изразениот епидемиски бран.
На прес-конференцијата за здравствената состојба во Гостивар, Клековски оцени дека епидемијата се смирува, нагласувајќи дека формалниот крај може да биде прогласен само откако епидемиолошките анкети ќе потврдат дека веќе нема нови случаи поврзани со градскиот водовод. Дел од лицата што сега бараат лекарска помош може да имаат тегоби предизвикани од други фактори, поради што секој нов преглед не може автоматски да се смета за дел од истата епидемија.
Токму тука е разликата меѓу оптимистичка процена и медицински потврден факт. Трендот е подобар, бројките се намалуваат, но епидемијата завршува дури кога податоците ќе покажат дека синџирот на нови случаи е прекинат.
Хлорирањето дава резултати, одлуката ќе зависи од сите контролни точки
Здравствените власти го поврзуваат подобрувањето со редовното и соодветно хлорирање на водоводната мрежа. Сега се следат нивото на резидуален хлор и микробиолошките параметри на различни места во системот, вклучително и на неговите крајни точки.
Водата ќе може повторно да се користи за пиење и подготовка на храна само кога на сите контролни места ќе бидат добиени соодветни резултати. Конечната одлука нема да ја донесе една позитивна проба, туку усогласената слика од целиот водоснабдителен систем.
Според официјалното соопштение на Агенцијата за храна и ветеринарство од 27 јули, водата може да се користи како техничка, но не и за пиење или приготвување храна. Испораката на флаширана вода продолжува сè додека лабораториските анализи не ја потврдат целосната безбедност на водата.
Крајот на неделата е очекување, а не гарантиран рок
Министерот Клековски изрази очекување дека до крајот на неделата би можела да биде донесена одлука водата повторно да се користи за пиење. Таквата најава се темели врз досегашното подобрување на параметрите, но не претставува гаранција дека забраната ќе биде укината во однапред определен ден.
Водата не станува безбедна според календарот, туку според резултатите. Доколку некоја од контролните точки не ги исполни потребните услови, ограничувањето мора да остане во сила без оглед на претходните очекувања.
Во анализата „Гостивар без вода и без навремено предупредување“, Паноптикум веќе посочи дека техничкото чистење на мрежата е само еден дел од решението. Другиот дел е враќањето на довербата преку навремени информации, јавно достапни резултати и недвосмислени препораки.
Смирувањето не значи дека здравствениот надзор треба да запре
Намалувањето на бројот на пациенти означува премин од акутната кон постабилна фаза, а не целосно исчезнување на ризикот. Како што беше посочено во текстот „Гостивар влегува во постакутна фаза“, здравствените служби мора да продолжат со следење на новите симптоми, епидемиолошките анкети и можните последици што можат да се појават со временско задоцнување.
Во вакви ситуации јавноста често посакува една конечна бројка или соопштение што ќе ја затвори кризата. Јавното здравје не функционира така. Потребни се последователни анализи, споредување на резултатите и доволно време за да се утврди дека подобрувањето е стабилно, а не привремено.
Трите вектор-преносливи случаи не се дел од водната епидемија
На прес-конференцијата беа соопштени и три нови случаи на вектор-преносливи заболувања – двајца пациенти се лекуваат на Клиниката за инфективни болести, а еден на Клиниката за неврологија. Дел од регистрираните случаи не се поврзани со патување надвор од Македонија, поради што здравствените власти ја следат можноста за локална изложеност во подрачјето на Скопско Поле.
Овие случаи претставуваат посебен јавноздравствен проблем и не треба да се мешаат со епидемијата во Гостивар. Нивното истовремено соопштување може да создаде забуна, иако станува збор за различни начини на пренесување, различни ризици и различни мерки за заштита.
Што важи за граѓаните во овој момент
Додека не биде објавена нова официјална одлука, водата од гостиварскиот водовод не треба да се користи за пиење или подготовка на храна. Може да се употребува како техничка вода во рамките на дадените препораки, а за пиење и готвење треба да се користи безбедна флаширана вода.
Граѓаните треба да ги следат соопштенијата на надлежните институции, а не неформалните најави, гласините или процените на социјалните мрежи. Одлуката дека водата е безбедна мора да биде јасно и официјално соопштена, со потврда дека се исполнети сите лабораториски и технички услови.
Гостиварската епидемија ја откри ранливоста на системот многу пред да почнат да се подобруваат анализите. Во текстот „Гостиварската вода ја откри најтешката болест на системот“ беше отворено прашањето што останува и по смирувањето на здравствената криза: кој реагирал навреме, кој доцнел и што мора да се промени за истата опасност да не се повтори.
Веста дека бројките се намалуваат е значајна и потребна. Вистинскиот крај ќе дојде кога гостиварци повторно ќе можат да наполнат чаша вода без предупредување, без сомнеж и без страв – врз основа на чисти резултати, а не само на надеж.
