Денеска, 7. мај 2026 година, се одбележува Денот на македонската полиција – датум што секоја година ја враќа во јавноста една чувствителна, но неопходна тема: полицијата не е само институција на униформа, наредба и овластување, туку еден од највидливите тестови на државата пред граѓанинот. Таму каде што има безбедност, професионалност и доверба, државата изгледа присутна. Таму каде што тие недостигаат, и најдобрите закони остануваат само хартија.
Централната прослава годинава се одржува во кругот на Министерството за внатрешни работи во Скопје.
Свеченост што излегува од институционалниот круг
Годинашното одбележување не останува само во протоколарниот простор на институцијата. Активностите продолжуваат попладне, од 17:30 часот, на паркингот пред Градското собрание во Скопје, каде е предвидена презентација на опрема од различни полициски единици. Граѓаните ќе имаат можност одблиску да ја видат опремата, возилата и дел од капацитетите со кои полицијата работи на терен, но и да се сретнат со полициските службеници надвор од вообичаениот контекст на контрола, интервенција или службена постапка. На „Школка“ во Градскиот парк, од 18:00 часот, е најавен музичко-забавен хепенинг.
Тоа е важен детал, затоа што современата полиција не може да се мери само според бројот на интервенции, возила, опрема или статистички решени случаи. Таа се мери и според тоа колку може да биде препознаена како јавна служба, а не како оддалечен апарат. Присуството пред граѓаните, особено пред младите, создава простор за непосреден контакт, за разбивање на стравот и за градење на поинаков однос кон безбедноста – како заедничка одговорност, а не само како работа на институциите.
Датум со историски корен
Седми мај не е избран случајно. Датумот се поврзува со историското сеќавање на Смилевскиот конгрес од 1903 година и организирањето на безбедносни структури во непосредните подготовки за Илинденското востание. Во 1993 година, со одлука на Владата, 7 мај е востановен како Ден на македонската полиција, заменувајќи го претходниот датум 13 мај. Овој историски слој му дава на празникот пошироко значење: безбедноста не се чита само како современа административна функција, туку и како дел од долга борба за организираност, заштита и јавен ред.
Сепак, вистинската вредност на еден институционален празник не е само во неговото потекло, туку во способноста секоја генерација повторно да го исполни со содржина. Полицијата денес се соочува со предизвици што се многу поинакви од оние во минатото: организиран криминал, сајбер-ризици, сообраќајна небезбедност, миграциски притисоци, семејно насилство, родово базирано насилство, јавен ред, корупција и потреба од постојана професионализација.
Полицијата како лице на државата
Полицаецот најчесто е првиот човек од институциите со кој граѓанинот се среќава кога има проблем. Во сообраќајна несреќа, во семејна криза, при закана, кражба, насилство, нарушување на јавен ред или исчезнато лице, државата прво доаѓа преку униформа. Токму затоа довербата во полицијата е повеќе од професионален рејтинг. Таа е мерка за тоа дали граѓанинот верува дека системот може да го заштити без да го понижи, да интервенира без да злоупотреби, да биде строг без да биде самоволен.
Годинашните јавни активности, според медиумските најави, имаат и јасна порака против насилството, особено родово базираното и семејното насилство. Тоа е тема што полицијата не може да ја третира како „приватна работа“, затоа што токму зад затворени врати често се случуваат најдлабоките човечки трагедии. Ако институциите сакаат да бидат блиску до граѓаните, тогаш мора да бидат најблиску таму каде што жртвата најтешко зборува.
Од Скопје до Охрид – празник со теренска димензија
Одбележувањето на Денот на македонската полиција не се сведува само на централната свеченост во Скопје. Во Охрид, СВР Охрид и Регионалниот центар за гранични работи „Запад“ организираа повеќе активности во пресрет на празникот: ферата рута на Галичица во соработка со планинарската служба, отворен ден на градското пристаниште со презентација на пловни објекти и опрема на езерската полиција, како и активности со деца и локалната заедница. Таквите настани ја покажуваат другата страна на полициската работа – теренска, превентивна, локална и често тивка.
Токму таа теренска димензија е најчесто невидлива во јавните расправи. Полицијата не е само специјална единица, службено возило или централна команда. Таа е и граничен полицаец на езеро, сообраќаец на ризичен премин, службеник што прима пријава во мал град, тим што оди на интервенција во семејство, луѓе што треба да останат смирени кога околностите се најнапрегнати.
Празник што треба да потсетува и да обврзува
Денот на македонската полиција е повод за честитка, но и за сериозен поглед кон институцијата. Полицијата има право на почит кога работи професионално, ризикува за јавната безбедност и се држи до законот. Но токму затоа има и обврска постојано да ја брани сопствената чест од непрофесионалност, партизација, селективност, грубост и молк пред неправда.
Силна полиција не е онаа од која граѓанинот се плаши, туку онаа на која може да ѝ се обрати. Строга полиција не е онаа што покажува сила, туку онаа што го применува законот еднакво. Современа полиција не е само добро опремена служба, туку институција со човечки лик, јасни процедури, отчетност и разбирање дека без доверба нема вистинска безбедност.
Затоа 7 мај треба да се чита како повеќе од институционален календарски ден. Тој е потсетување дека безбедноста е јавна вредност, дека редот не смее да биде изговор за самоволие, но и дека слободата без заштита станува кревка. Во тоа рамнотежно поле – меѓу авторитетот и довербата, меѓу законската сила и човечката мера – се гради вистинската улога на македонската полиција.
