Кинескиот производител BYD тврди дека во рок од пет години може да стане најголем автомобилски производител во светот. Амбицијата е јасна: да се нападне позицијата што Toyota ја држи со години, во момент кога глобалниот пазар сè побрзо се поместува кон електрични, хибридни и софтверски дефинирани автомобили.

BYD сака да биде број еден, но целта е многу повисока од продажба на електрични автомобили

Основачот и претседател на BYD, Ванг Чуанфу, на годишното собрание на акционери изјави дека компанијата очекува во следните пет години да стане најголем автомобилски производител во светот според обем. Според Reuters, пораката до инвеститорите доаѓа во чувствителен момент: BYD брзо расте надвор од Кина, но дома се соочува со посилна конкуренција, ценовен притисок и забавување на домашните испораки.

Ова не е само трка со Tesla. BYD веќе ја надмина американската компанија во продажбата на електрични возила, но вистинската цел сега е многу поголема: Toyota, производителот што во 2025 година остана глобален број еден со рекордни 11,3 милиони продадени возила, според официјалните податоци на Toyota и извештајот на Reuters.

Разликата засега е голема. BYD во 2025 година продаде околу 4,6 милиони возила и беше меѓу најбрзорастечките светски производители, но сè уште е далеку од обемот на Toyota. Токму затоа најавата на Ванг не е обична маркетиншка самоувереност, туку обид да се покаже дека кинескиот производител веќе не се гледа себеси како EV-играч, туку како глобален автомобилски систем.

Што стои зад самодовербата на кинескиот производител

BYD ја темели најавата на неколку силни адути: сопствена батериска технологија, вертикално интегрирано производство, агресивни цени, брза експанзија во странство и сè поголема понуда од целосно електрични и plug-in хибридни модели. Компанијата уште во 2022 година престана да произведува автомобили со класични мотори со внатрешно согорување, а според официјалниот профил на BYD, нејзината стратегија е целосно врзана за таканаречените new energy vehicles – електрични и приклучни хибридни возила.

Посебен дел од планот е батериската технологија. BYD ја промовира својата Super e-Platform со мегаватно полнење, наведувајќи дека може да овозможи 400 километри досег со пет минути полнење. Деталите за платформата компанијата ги објави преку официјалното соопштение на BYD. Тоа е важен дел од приказната, бидејќи една од главните психолошки и практични пречки за купувачите на електрични автомобили останува токму времето на полнење.

Во Европа, BYD веќе не сака да биде само увозник на кинески автомобили. Според Reuters, компанијата бара постоечка фабрика во јужна Европа за втор европски производствен капацитет, додека првата европска фабрика во Унгарија треба да биде клучна за локално производство. The Guardian наведува дека BYD сака да ја намали зависноста од извоз од Кина и да се позиционира како производител што ќе произведува поблиску до европскиот купувач.

Европа е клучното бојно поле

Европскиот пазар е особено важен затоа што таму се судираат три сили: традиционалните европски производители, Tesla и новата кинеска конкуренција. Според податоците на ACEA, до април 2026 година електричните автомобили на батерии достигнале 19,7% удел во новите регистрации во Европската Унија, што покажува дека пазарот веќе не е ниша, туку централен дел од автомобилската индустрија.

Истовремено, ЕУ воведе дополнителни царини за електрични возила произведени во Кина. Според Европската комисија, за BYD беше утврдена дополнителна давачка од 17% во рамките на мерките против субвенционираните кинески електрични возила. Тоа е една од причините зошто локалното производство во Европа станува стратешка потреба, а не само имиџ-потег.

Планот на BYD не завршува со фабрики. Компанијата сака да ја контролира и инфраструктурата за полнење. Financial Times објави дека BYD планира голема инвестиција во мрежа на брзи полначи во Европа, со цел да ја претвори технологијата за петминутно полнење во реална пазарна предност.

Toyota не е лесна мета

Иако BYD има моментум, Toyota останува многу потежок противник од Tesla. Јапонскиот производител има глобална дистрибутивна мрежа, силна репутација, огромна база на купувачи и водечка позиција во хибридната технологија. Во 2025 година Toyota шеста година по ред ја задржа титулата најпродаван автомобилски производител во светот, со раст на групната продажба од 4,6%.

Тоа значи дека BYD не треба само да расте, туку да расте побрзо од сите големи конкуренти истовремено. Ако сака да ја стигне Toyota, мора да ја зголеми продажбата во Европа, Латинска Америка, Азија, Блискиот Исток и Австралија, да ја задржи силата во Кина и да избегне прекумерен ценовен притисок што може да ја нагризе профитабилноста.

Тука е и политичкиот ризик. Кинеските автомобили сè почесто се третираат како економско и стратешко прашање, не само како производ на слободен пазар. Царините, локалните правила за производство, батериското потекло, безбедносните сомнежи и индустриската политика на ЕУ и САД можат да ја забават глобалната експанзија на BYD, дури и кога купувачите покажуваат интерес.

Пет години за промена на автомобилскиот поредок

Најавата на BYD е важна затоа што покажува како се менува центарот на автомобилската индустрија. Пред една деценија, прашањето беше дали кинеските производители можат да направат конкурентен автомобил за светскиот пазар. Денес прашањето е дали еден кинески производител може да го преземе врвот од Toyota.

Одговорот засега не е сигурен. Бројките сè уште се на страната на јапонскиот гигант. Но BYD веќе покажа дека може брзо да менува пазарни односи: прво во Кина, потоа во електричниот сегмент, а сега и во Европа. Ако планот успее, следните пет години нема да бидат само битка за продажба, туку за ново име на врвот на светската автомобилска индустрија.