Некогаш беше доволно на филмскиот плакат да стои едно име. Кларк Гејбл, Мерилин Монро, Марлон Брандо, Одри Хепберн, Пол Њумен или Елизабет Тејлор не беа само актери – тие беа гаранција дека публиката ќе влезе во кино. Подоцна истата моќ ја имаа Роберт де Ниро, Ал Пачино, Џек Николсон, Том Хенкс, Џулија Робертс, Бред Пит и Леонардо ди Каприо.
Денес филмската индустрија функционира поинаку. Голем дел од публиката оди да гледа „Марвел“, „Дина“, „Аватар“, „Спајдермен“ или друга голема франшиза, а не задолжително само актерот што се појавува во неа. Стриминг-платформите создадоа стотици нови препознатливи лица, социјалните мрежи ја претворија славата во постојано присуство, а светскиот филмски пазар одамна веќе не завршува на границите на Холивуд.
И сепак – филмската ѕвезда не исчезна. Само се промени.
Том Круз – последниот голем претставник на старата школа
Ако денес постои актер кој најмногу потсетува на класичната холивудска дефиниција за „филмска ѕвезда“, тоа веројатно е Том Круз.
Неговото име веќе четири децении е непосредно поврзано со спектаклот на големото платно. Кај него актерството, продукцијата, физичкиот ризик и маркетингот се претвораат во една иста јавна личност. Публиката не оди само да го гледа Итан Хант. Оди да го гледа Том Круз како повторно се обидува да направи нешто што изгледа физички невозможно.
Круз е остаток од времето кога актерот беше брендот. Токму затоа неговата позиција денес изгледа речиси анахроно моќна.
Бред Пит – ѕвезда што старее без да исчезне
Бред Пит претставува друг модел на долговечност. Во младоста беше симбол на физичка привлечност. Потоа стана сериозен драмски актер, продуцент со силно чувство за авторски филм, а денес е едно од ретките имиња што и натаму можат да дадат глобална тежина на голем проект. Неговата кариера покажува дека филмската ѕвезда не мора постојано да останува иста. Напротив, долговечноста често зависи од способноста да се промени сопствениот имиџ без да се изгуби препознатливоста.
Според тоа, ѕвездата не мора секогаш да биде млада. Понекогаш нејзината најголема вредност е токму во тоа што со децении создавала доверба кај гледачот.
Леонардо ди Каприо – престижот како ѕвездена моќ
Со Леонардо ди Каприо работите се поинакви. Тој одамна не мора да снима по три филма годишно за да остане присутен. Неговата реткост стана дел од неговата вредност. Кога ќе се појави во нов филм на голем авторски режисер, проектот автоматски добива дополнителна тежина. Тоа е посебен вид ѕвезда: човек чие присуство на плакатот не ветува само забава, туку и амбиција. Ди Каприо денес е речиси институција на престижниот холивудски филм.
Тимоти Шаламе – наследник на класичната филмска ѕвезда
Од помладата генерација, Тимоти Шаламе можеби најсилно покажува дека класичната филмска ѕвезда сè уште може да се создаде. Неговата предност е необичната комбинација од авторски филмови, големи спектакли, биографски драми, музички приказни и ексцентрични улоги. Шаламе не ја темели својата кариера само врз една франшиза. Тој очигледно настојува да остане и актер и ѕвезда. А тоа денес е многу потешка задача отколку во времето на стариот Холивуд.
Зендеја – ѕвездата на новото време
Ако некој ја претставува современата верзија на холивудската слава, тоа е Зендеја. Таа истовремено функционира во неколку културни светови: престижна телевизија, блокбастер, авторски филм, мода и глобална поп-култура. Но зад огромното медиумско присуство постепено се создава и сериозна филмска кариера. Токму кај неа најдобро се гледа новиот модел на ѕвезда.
Денес не е доволно само добро да играш. Современата ѕвезда мора да постои во повеќе медиумски простори, а сепак да не дозволи јавната слика целосно да го проголта актерот.
Мајкл Б. Џордан – кога популарноста и актерското признание се спојуваат
Мајкл Б. Џордан со години се движи меѓу комерцијалното кино и сериозната актерска амбиција. Од „Fruitvale Station“ и „Creed“ до „Black Panther“ и поновите драмски улоги, неговата кариера покажува дека современиот актер може истовремено да биде дел од големата индустрија и да бара посложени ликови. Тоа е можеби најпосакуваната позиција за современ актер: да има масовна публика и професионално признание во исто време.
Не само славен. Не само добар актер, туку и едното и другото.
Скарлет Јохансон, Ема Стоун и Марго Роби – различни модели на женска ѕвездена моќ
Кај актерките современиот систем е уште поинтересен.
Скарлет Јохансон зад себе има огромно искуство во блокбастери, но никогаш целосно не го напушти драмскиот и авторскиот филм.
Ема Стоун, пак, изгради речиси спротивен модел. Таа може да биде класично холивудски привлечна, а истовремено да избира необични и ризични проекти. Нејзината сила не лежи толку во франшизите колку во довербата дека ќе избере интересен лик или режисер.
Марго Роби покажа и трета можност: актерката како глобална ѕвезда, продуцент и активен творец на сопствената кариера. Тоа е важна промена.
Современите врвни актери сè помалку сакаат само да бидат ангажирани – тие сакаат да поседуваат дел од творечката и продукциската моќ.
Холивуд повеќе нема само актерски ѕвезди
Можеби најинтересниот одговор на прашањето кои се најголемите филмски ѕвезди денес е дека актерите веќе не се единствените ѕвезди на филмот.
На пример, Кристофер Нолан има моќ каква што некогаш имаа најголемите актери. Кога ќе се појави негов нов филм, голем дел од публиката оди во кино затоа што тоа е – филм на Нолан. Тоа е суштинска промена.
Режисерот може да биде ѕвезда. Франшизата може да биде ѕвезда. Па дури и самиот измислен универзум може да стане поголем бренд од актерот.
Светското кино не е само Холивуд
Ако зборуваме за врвните филмски ѕвезди во светот, би било погрешно целата приказна да ја сведеме на американското кино.
Шах Рук Кан останува еден од најсилните примери за глобална филмска ѕвезда создадена надвор од Холивуд. Неговата повеќедецениска кариера и огромната публика во Индија и ширум светот покажуваат дека светската кинематографија одамна има повеќе центри. И токму таму можеби се наоѓа иднината.
Поимот „светска филмска ѕвезда“ сè помалку значи исклучиво „холивудска ѕвезда“.
Кој е најголем денес?
Не постои објективна табела.
Ако критериум е долговечноста и способноста лично да се продаде спектакл – Том Круз останува речиси без конкуренција. Ако зборуваме за комбинација од класична харизма и актерска зрелост – Бред Пит и Леонардо ди Каприо и понатаму се на самиот врв. Ако ја бараме новата генерација – Тимоти Шаламе и Зендеја се меѓу најочигледните наследници. Ако бараме актер кој успешно ги поврзува големата публика и сериозното актерско признание – Мајкл Б. Џордан е меѓу најсилните современи примери. А ако ја погледнеме целата планета, невозможно е да се игнорираат имиња како Шах Рук Кан и огромната сила на индиската кинематографија.
Вистинската разлика меѓу славен актер и вистинска филмска ѕвезда останува иста како пред седумдесет години.
Ѕвездата не е само човек кого сите го препознаваат. Ѕвезда е оној поради кого гледачот сака да види што ќе направи следно. Во времето на алгоритми, бескрајни содржини, суперхеројски универзуми и стриминг-платформи, токму тоа станува сè поретка способност.
Затоа вистинската филмска ѕвезда денес можеби вреди повеќе од кога било.
