Што се одбележува денес
Православен верски календар 15 септември – на 15 септември 2026, вторник, православната Црква го празнува Светиот маченик Мамант, а меѓу спомените на денот се и Свети Јован Постник, патријарх Цариградски, и праведниот Елеазар. Според православниот верски календар на Denovi.mk за 15 септември, денешниот датум одговара на 2 септември по стар стил и не е посен ден.
Главен спомен: Светиот маченик Мамант
Дополнително: Свети Јован Постник, патријарх Цариградски; праведен Елеазар, син Аронов; Теодот и Руфина, родителите на Свети Мамант; Преподобните Антониј и Теодосиј Печерски; 3.618 маченици во Никомидија; мачениците Аифал и Амон Тракиски
Нов календар: 15 септември 2026
Стар календар: 2 септември
Свети маченик Мамант – вера сочувана уште од детството
Житието на Свети Мамант започнува со тешка семејна судбина. Тој потекнувал од Пафлагонија, а неговите родители Теодот и Руфина биле христијани кои биле затворени поради својата вера. Татко му починал во затворот, а мајка му го родила Мамант таму и набргу потоа и самата се упокоила. Детето останало без родители уште на самиот почеток од животот, но, според црковното предание, било згрижено од благородната вдовица Ама.
Во житието на Светиот маченик Мамант е забележано дека почнал да зборува дури околу петтата година, а меѓу првите зборови што ги изговорил бил „мама“, по што го добил и името Мамант. Растел во христијанска средина и уште како момче отворено ја исповедал својата вера. Тоа било особено опасно во времето на царот Аврелијан, кога прогоните на христијаните не ги заобиколувале ниту младите.
Мамант бил изведен пред властите додека сè уште бил многу млад. Од него било барано барем формално да се откаже од Христа, но тој одбил. Житието ја истакнува токму таа непоколебливост – не како тврдоглавост, туку како свесна верност кон она во што верувал. По мачењата бил фрлен во морето, но според преданието бил избавен и се повлекол на гора во близина на Кесарија, каде живеел во самотија и молитва.
Во црковните раскажувања за Мамант особено се памети неговата близина со природата. Се вели дека дивите животни станувале кротки во негово присуство, а неговиот подвижнички живот се одвивал далеку од градската врева. Прогонителите сепак го пронашле и таму. По нови страдања, Свети Мамант го завршил животот како маченик. Календарот на Бигорскиот манастир неговиот спомен го поставува во средиштето на 2 септември по стар стил, односно 15 септември според новиот календар.
Свети Јован Постник и праведниот Елеазар
Православниот верски календар 15 септември го одбележува и споменот на Свети Јован Постник, патријарх Цариградски. Пред да стане свештеник се занимавал со златарство, а подоцна бил повикан на црковна служба. Црковното предание го памети како строг подвижник, молитвеник и човек кој живеел исклучително скромно. По патријаршката служба не оставил зад себе богатство – неговото име останало поврзано токму со воздржувањето и едноставноста на животот.
Познат е и по своите дела посветени на покајанието и исповедта. Неговиот спомен на овој ден внесува поинаква нијанса во календарот: покрај мачеништвото на Мамант, се појавува и долготрајниот подвиг на човек кој духовната дисциплина ја живеел во секојдневието. Повеќе за неговото место во црковниот календар може да се провери и преку календарот, житијата и постите на МПЦ-ОА.
Третиот позначаен спомен е праведниот Елеазар, син на старозаветниот првосвештеник Арон. По својот татко станал првосвештеник и бил поврзан со Мојсеј и Исус Навин во еден од клучните периоди од старозаветната историја. Преданието го памети како чувар на Ковчегот на Заветот и како човек кој ја продолжил свештеничката служба во времето на населувањето на израилските племиња.
Така, денешниот православен верски календар ги спојува мачеништвото, подвижништвото и старозаветната свештеничка служба. Свети Мамант останува централната личност на денот, особено поради необичната сила на неговото житие – дете родено во затвор, израснато без родители, кое уште младо се соочило со барањето да се откаже од својата вера и одбрало да не го направи тоа.
Правило на постот
Не се пости.
На 15 септември 2026 се паѓа вторник и за денот нема пропишан пост. Тоа го наведуваат и Denovi.mk и календарот на Бигорскиот манастир. Православен верски календар 15 септември, според тоа, е редовен непосен ден.
