Свирежи во храмот на кошарката
Во „Медисон Сквер Гарден“ се играше третата средба од НБА финалето, но дел од вниманието вечерта не му припадна само на паркетот. Кога американскиот претседател Доналд Трамп беше прикажан на големите екрани за време на интонирањето на химната, дел од публиката реагираше со силни свирежи. Според Associated Press, Трамп стана првиот актуелен претседател на САД што присуствувал на натпревар од НБА финалето, а реакцијата во салата брзо се претвори во главна вест надвор од спортските страници.
Трамп, кој долго време се претставува како навивач на Њујорк Никс, го следеше дуелот меѓу Њујорк и Сан Антонио од ложата на сопственикот на Никс, Џејмс Долан. Наместо класична спортска сцена – претседател, химна, аплауз и куртоазна насмевка – арената понуди нешто понепријатно и пореално: судир меѓу официјалниот протокол и расположението на дел од публиката. За момент, големиот екран не беше само технички додаток на натпреварот, туку политичко огледало.
Што наводно му рекол Трамп на Џејмс Долан
Внимание потоа привлече и тврдењето на професионалната читачка од усни Никола Хиклинг, која за странски медиуми наведе дека го анализирала разговорот меѓу Трамп и Џејмс Долан непосредно по реакцијата од публиката. Според пренесеното толкување, тие наводно зборувале за неименувана личност со која Долан имал несогласување, а Трамп, според Хиклинг, се обидувал да посредува или да предложи нова средба. Овој дел мора да се чита внимателно: станува збор за анализа од читање усни, а не за официјално потврден разговор од Белата куќа, НБА или од самиот Долан.
Токму тука веста станува поширока од обичен куриозитет. Јавниот живот одамна не се состои само од говорници, прес-конференции и официјални соопштенија. Денес политиката се чита и од мимика, од гест, од кратка насмевка, од тоа кој со кого седи и што публиката одлучува да направи во моментот кога камерите се вклучени. Во тој простор меѓу спортот, спектаклот и политиката, секој кадар станува порака, дури и кога никој не ја изговорил гласно.
НБА како сцена, публиката како политички барометар
Комесарот на НБА, Адам Силвер, изјави дека Трамп бил добредојден гостин, наведувајќи дека бил поканет од Џејмс Долан и дека претседателот и претходно бил редовен посетител на натпревари во „Медисон Сквер Гарден“. Тоа е очекувана институционална формула: спортската лига не сака политичка кавга во центарот на финалето. Но публиката не секогаш ја следи институционалната граматика. Таа реагира брзо, гласно и често сурово.
Во тоа има нешто препознатливо за современиот јавен живот. Политичарот повеќе не влегува никаде како приватен гледач. Дури и кога доаѓа на натпревар, со себе ја носи целата политичка биографија, сите поделби, сите симпатии и сите отпори. Спортската сала станува сцена на општествен темперамент. Публиката, пак, од навивачка маса се претвора во импровизиран референдум на звук.
Натпреварот продолжи, но сликата остана
На паркетот Сан Антонио го победи Њујорк со 115:111 и ја намали предноста на Никс во финалната серија на 2:1. Според извештаите, поразот ја прекина серијата од 13 последователни победи на Њујорк во плејофот, а следниот натпревар повторно требаше да се игра во „Медисон Сквер Гарден“.
Сепак, за јавноста што не ја следи кошарката секојдневно вечерта веројатно ќе остане запаметена по друга слика: претседател во ложа, камера на голем екран, химна во заднина и публика што не сака да молчи. Тоа е Америка во минијатура – спортска, медиумска, поделена, гласна и постојано изложена на сопствениот спектакл.
Во поширока смисла оваа сцена природно се допира со темата за политиката како борба за заеднички живот и со прашањето како јавните личности стануваат симболи што публиката ги прифаќа или ги отфрла пред сите. Таа се вклопува и во поширокиот паноптикумски контекст на човекот во современиот свет – меѓу смисла, страв и систем, затоа што современиот човек сè почесто живее во јавност во која секој гест е снимен, прочитан, пресуден и претворен во приказна.
