Кога народот станува движење, а движењето – паметење
Кога ќе го изговориш името „Танец“, не мислиш на ансамбл во класична смисла. Мислиш на нешто што одамна ја надминало формата на институција и станало состојба на духот. Танец не е само сцена, кореографија или аплауз. Танец е начин на кој еден народ се сеќава на себе, се препознава и се претставува пред светот – исправен, достоинствен и свој.
Македонската национална установа за народни игри и песни ансамбл „Танец“ е основана на 24.03.1949. година, во време кога Македонија штотуку го артикулираше својот културен идентитет во институционална форма, со Одредба издадена од властите на 3. март 1949. Во неа се наредени неговите „задолженија“:
„1. Да ги одржува, развива и негува уметничките вредности на народните игри
2. Да ги одржува, обработува и развива народните песни
3. Да гради програм со фолклорни народни танци и песни и на уметнички начин јавно да ги презентира“.
Формирањето на ансамблот било насушна потреба од институција од овој вид, а за одржување, негување, чување и збогатување на македонскиот фолкор.
Првиот чекор на Танец надвор од дома
Првиот официјален настап го имал на 24.06.1950. година. Тоа не бил само концерт, туку излегување на Македонија на културната мапа. Веќе еден месец подоцна, Танец настапува во Англија, каде изведбата на „Тешкото“ остава длабок впечаток и освојува највисоки признанија. Не затоа што било егзотично, туку затоа што било автентично. Во тие чекори, тежината не била само телесна, туку историска.
Оттогаш, патеката на Танец води преку илјадници сцени, меѓу кои и Carnegie Hall и Sydney Opera House. Настапи што не значат само престиж, туку потврда дека македонскиот фолклор зборува универзален јазик.
Академија без ѕидови
Од редовите на овој ансамбл излегле плејада македонски уметници што денес ги доживуваме како темели на македонската музичка култура: Васка Илиева, Александар Сариевски, Вања Лазарова, Пеце Атанасовски, Јонче Христовски и др., како и голем број на играорци – Д. Матевски, А. Коларовски, Г. Василев, С. Каранфилов и др. Но, Танец не е само расадник на солисти. Тој е школа на дисциплина, мерка и одговорност кон традицијата. Затоа со право го нарекуваат академија на македонскиот музички фолклор.
Поради својот голем придонес во негувањето и презентирањето на македонскиот фолклор, „Танец“ го нарекуваат „академија на македонскиот музички фолклор“.
На репертоарот на „Танец“ се стотици кореографски постановки и неколку стотици народни песни и ора, а се издерлуваат: “Невестинското”, “Тешкото”, “Комитско”, “Чифте Чамче”, “Осоговка” и други. Според едно истражување на Е. Дјунин и С. Вишински, од 90-тите години на 20. век над 80% од сите кореографски постановки во Македонија потекнуваат од „Танец“. Некои од нив, како што се „Тешкото“, „Невестинско“, „Драчевка“, „Калајџиско“ и др., се антологиски.
Носии што зборуваат погласно од зборови
Она што Танец го носи на себе е исто толку важно колку и она што го игра. Веќе повеќе од шест децении “Танец” со своите уникатни носии со кои настапува претставува вистински подвижен историски музеј на македонското материјално и нематеријално културно наследство. Секој вез, секоја боја и форма има свое значење. Тие не се костими – тие се сведоштва.
За успехот на „Танец“ говорат бројните добиени бројни државни награди и признанија, а е добитник на Орден на заслуги за Република Македонија.
“Танец” има учествувано на над 4. 500 концерти и подиуми во земјата и во светот.
Културна мисија што не запира
До денес, Танец има реализирано над 4.500 настапи пред повеќе од осум милиони гледачи ширум светот. Добитник е на највисоките државни признанија, меѓу кои и Орденот за заслуги за Македонија. Но можеби најважното признание не е запишано во дипломи – тоа е фактот што Танец останува жива врска меѓу Македонија и нејзината дијаспора, помеѓу минатото и сегашноста, помеѓу коренот и крилото.
За официјални информации и тековни активности, релевантен извор е официјалната веб страна на ансамблот.
Од веб страната на „Танец“ (http://www.tanec.com.mk/)
„Покрај негувањето на фолклорното творештво, “Танец” веќе шест децении народните обичаи, игри, песни и носии, преку успешните кореографски постановки ги преточува во колорит и префинет израз на играње, пеење и презентирање на убавите оригинални носии изработени пред повеќе децении, кои представуваат амблем на македонската култура.
(…)
Во шеесетгодишното презентирање на фолклорното творештво кај нас и во светот, Ансамблот има настапено на над 4500 концерти, фестивали и други културни приредби, со над осум милиони посетители.За успешноста на овој наш презентeр зборуваат големиот број награди, дипломи, благодарници и признанија добивани по разни поводи, концерти и сл., меѓу кои: највисокото државно признание “Орден за заслуги за Македонија”, републички награди “11 Октомври”, “Климент Охридски”, “13 Ноември” на град Скопје, и други.
(…)
Во својата благородна културна мисија, “Танец” е во постојана и тесна соработка со македонските иселеници во дијаспората. Во таа смисла, се организирани и голем број концерти во сите земји каде што живеат македонски иселеници.Тој континуирано ги помага културно – уметничките друштва во земјава и во странство во квалитетното поставување и пренесување на играорната традиција“.
(…)
„Покрај негувањето на фолклорното творештво, “Танец” веќе шест децении народните обичаи, игри, песни и носии, преку успешните кореографски постановки ги преточува во колорит и префинет израз на играње, пеење и презентирање на убавите оригинални носии изработени пред повеќе децении, кои представуваат амблем на македонската култура.
(…)
Во шеесетгодишното презентирање на фолклорното творештво кај нас и во светот, Ансамблот има настапено на над 4500 концерти, фестивали и други културни приредби, со над осум милиони посетители.За успешноста на овој наш презентeр зборуваат големиот број награди, дипломи, благодарници и признанија добивани по разни поводи, концерти и сл., меѓу кои: највисокото државно признание “Орден за заслуги за Македонија”, републички награди “11 Октомври”, “Климент Охридски”, “13 Ноември” на град Скопје, и други.
(…)
Во својата благородна културна мисија, “Танец” е во постојана и тесна соработка со македонските иселеници во дијаспората. Во таа смисла, се организирани и голем број концерти во сите земји каде што живеат македонски иселеници.Тој континуирано ги помага културно – уметничките друштва во земјава и во странство во квалитетното поставување и пренесување на играорната традиција“.
