Нашите далечни претци спиеле на простирки од животински кожи и мов, кои веројатно не биле многу поразлични од купишта лисја во некоја шумска длабочина. Ако погледнеме историски, спиењето никогаш не било само биолошка потреба – било културен чин, статус, ритуал. Старите Египтјани, на пример, наместо мека перница користеле потпирка за глава во форма на полумесечина, изработена од камен или дрво. Денес тоа ни изгледа сурово, но ако погледнете некој археолошки примерок од ancient Egyptian headrests, ќе видите дека и таму имало естетика, симболика и верување во заштита.
Кај Грците и Римјаните креветот бил повеќе од мебел – бил сцена. Во Рим, особено во периодот на луксузот, луѓето лежеле на перници исполнети со перје и се покривале со свила. Креветот бил дел од општествениот живот, место за разговор, храна, интеракција. Ако ѕирнете во описите на ancient Roman furniture, ќе забележите дека естетиката и статусот оделе рака под рака.
Креветот како симбол на моќ и ритуал
Во 13-от век, со појавата на балдахинот, креветот станува ритуално место. Завесите и тешките ткаенини не биле само декор – штителе од студ, инсекти и провев во слабо грејаните простории. Но, истовремено, балдахинот станал симбол на ранг и моќ. Во средновековните дворови, токму спалната соба често била најинтимниот, но и најрепрезентативниот простор.
Во 18-от век, кога Франција ја диктирала модата во ентериерот, декорацијата на спалната соба станува вистинска сцена на стил. Тапетите, преслеките, текстурите – сето тоа добива ново значење. Естетиката повеќе не е случајност, туку внимателно осмислен израз на вкус.
Викторијанскиот метеж и интимноста
Викторијанското доба, со својата фасцинација со „нео“ стиловите – неоготика, неоренесанса, необарок – донесува декоративен метеж. Лејди Бејкер во книгата „The Bedroom and the Boudoir“ од 1878 година пишува дека неуредноста може да биде оружје во рацете на оној што знае да создаде пријатност. Ако погледнете како изгледал Victorian interior design, ќе разберете што значи тоа – текстил, орнаменти, детали насекаде. Приватноста станува вредност. Спалната соба станува енклава, засолниште.
Кога спалната соба го изгуби своето значење
Во 60-тите и 70-тите години на минатиот век, под влијание на модернизмот и функционализмот, спалната соба во многу домови губи на симболика. Просторот се сведува на функција. Се оди на спиење, се станува, и толку. Без поезија, без атмосфера.
Но денес сме во друга фаза. Истражувањата за sleep hygiene јасно покажуваат дека околината има директно влијание врз квалитетот на сонот. Светлината, текстурите, боите, распоредот – сето тоа влијае на нашата психофизичка регенерација. Не се работи повеќе само за кревет, туку за цел амбиент.
Денешната ренесанса на спалната соба
Во 21-от век, изборот е огромен – класични, минималистички, индустриски, скандинавски, водени, тркалезни кревети. Технологијата овозможува дизајн по мерка, а материјалите стануваат сѐ порафинирани. Повторно се враќаме кон стиловите од минатото, но ги адаптираме на современиот ритам.
Растргнати помеѓу работата, децата, сметките и бескрајните обврски, често забораваме дека спалната соба може да биде оаза. Место каде не само што спиеме, туку каде се враќаме на себе. Колку односи би биле помеки, колку разговори подлабоки, ако просторот ни помогне да ја смириме внатрешната бучава?
Постелнината како почеток на трансформацијата
Постелнината често ја третираме како нешто што „само треба да е чисто“. А всушност, таа е најдиректниот допир со просторот. Сатен, свила, лен, памук – секој материјал носи различна енергија.
Белиот варен лен со својата природна текстура носи чувство на чистота и утринска свежина. Малку се тутка, но токму тоа му дава шарм. Може да го комбинирате со памучни перници во контрастна нијанса, со дрвени копчиња или ленти што се врзуваат наместо да се закопчуваат. Резултатот е романтичен и ноншалантен кревет кој изгледа како да ве поканува.
Сатенот, пак, внесува гламур. Сивата станува сребрена, окерот – златен, белата – седефаста. Поради рефлексијата на светлината, собата добива дополнителен сјај. Додадете ароматични свеќи, неколку школки од летување, проѕирни џамлии, амбиентална музика – и одеднаш сте во сцена од филм. А за тоа не ви треба повеќе од десет минути.
Латиците од ружа можеби се филмско клише, но и понатаму се еден од најромантичните начини да се излезе од секојдневицата. А наутро, со едноставен декоративен прекривач, му давате достоинствен изглед на креветот што ќе ве чека кога ќе се вратите.
Спалната соба не е само просторија. Таа е огледало на нашиот однос кон себе. Ако таму внесеме малку повеќе внимание, можеби ќе внесеме повеќе хармонија и во останатите делови од животот.
