МРТ го подготвува обновувањето на еден од најпознатите домашни музички фестивали, со идеја повторно да се создаваат авторски песни, нови пејачки имиња и посилен простор за македонските композитори, текстописци и аранжери.
По години во кои македонската забавна музика остануваше без една од своите најпрепознатливи фестивалски сцени, „Скопски фестивал“ повторно треба да се врати во програмската понуда на Македонската радио-телевизија. Не станува збор само за враќање на старо фестивалско име. Намерата е фестивалот да стане дел од поширок систем за создавање и промоција на нова домашна музика – од откривање млади таленти, преку работа со домашни автори, до нивно претставување со сопствен репертоар пред широката публика.
Фестивал со голема традиција
„Скопски фестивал“ со децении беше едно од централните места на македонската забавна музика. На неговата сцена се претставуваа нови композиции, познати пејачи, композитори, текстописци, аранжери и оркестри, а фестивалот во различни периоди претставуваше важен дел од музичката продукција на тогашната и денешната Македонска радио-телевизија.
Во архивата на МРТ сè уште постојат записи за фестивалски изданија со песни изведувани во живо и со учество на Ревијалниот оркестар на Македонската радио-телевизија – модел кој потсетува на времето кога телевизиските фестивали не беа само спектакл, туку и фабрика за нови песни.
Токму затоа неговото враќање има пошироко значење од обновување на уште една телевизиска емисија. Станува збор за можност повторно да се воспостави институционална сцена на која македонската забавна музика ќе создава нов репертоар.
Од талент до сопствена песна
Според информациите што првично ги објави 4news.mk, МРТ планира „Скопски фестивал“ да го поврзе со пошироката стратегија за сопствена музичка продукција. Во тој концепт се споменуваат и телевизиските формати „Македонски идол“ и „Икс Фактор“, преку кои би се откривале нови солисти, дуети и групи. Најуспешните меѓу нив потоа не би останале само натпреварувачи што интерпретираат познати песни, туку би добиле можност да создадат сопствен музички материјал.
Токму тука „Скопски фестивал“ би можел да добие нова функција. Наместо младите пејачи по завршувањето на телевизиските натпревари брзо да исчезнат од јавноста, би се воспоставил своевиден музички пат: талент – избор – менторство – авторска песна – фестивалска сцена – сопствен репертоар. Таквиот модел би можел да реши еден од најголемите проблеми на телевизиските музички натпревари: тие создаваат препознатливи лица, но многу поретко создаваат трајни музички кариери.
Повторно простор и за авторите
Враќањето на фестивалот не е важно само за пејачите. Македонската забавна музика со години се соочува со ограничен простор за систематско создавање нови песни, особено песни кои добиваат национална телевизиска промоција.
Фестивал каков што некогаш беше „Скопски фестивал“ природно создава работа и за цел музички синџир: композитори, текстописци, аранжери, инструменталисти, музички продуценти и вокални интерпретатори. Новите изведувачи би настапувале токму со композиции создадени во соработка со домашни автори.
Во време кога голем дел од музичката индустрија се потпира врз дигитални платформи, кратки интернетски формати и индивидуална продукција, еден национален фестивал може да обезбеди нешто што алгоритмите тешко го заменуваат – јавна сцена со институционална видливост.
МРТ веќе го има ставено фестивалот меѓу своите програмски приоритети
Обновувањето на фестивалот не се појавува само како медиумска шпекулација.
Во официјален документ на Македонската радио-телевизија Програмскиот совет ја истакнува потребата во програмата да се стави дополнителен фокус на обновување на традиционални културни настани, меѓу кои експлицитно се наведени „Скопски фестивал“ и „Цветници“. Во документот тие се оценуваат како настани со значење за музичко-уметничката сцена и за зачувувањето на културниот идентитет, со можност активностите да се развиваат во соработка со институциите и културниот сектор.
Дополнително, МРТ на 24. септември ја отвори јавната расправа за Предлог-годишната програма за работа за 2027. година, што покажува дека во јавниот сервис во моментов се дефинираат програмските содржини за наредната година.
Не само носталгија
Најголемата опасност при обновување на фестивал со долга традиција би била тој да стане само телевизиска реконструкција на минатото. „Скопски фестивал“ има смисла да се врати доколку повторно создава песни што ќе живеат и по фестивалската вечер. Неговото наследство не треба да биде музејско.
Новите генерации слушатели живеат во сосема различна музичка реалност: стриминг-платформи, социјални мрежи, кратки видеа и глобално достапна продукција. Затоа обновениот фестивал ќе мора истовремено да ја почитува традицијата и да комуницира со новата публика. Вредноста на фестивалот нема да се измери само со гледаноста на една телевизиска вечер, туку со бројот на песни, пејачи и автори кои од таа сцена ќе продолжат понатаму.
Недостигаат клучните детали
Засега не се објавени сите детали за новото издание. Нема официјално објавен датум, правила за пријавување, број на композиции, начин на избор, систем на гласање или конечна форма на натпреварувањето. Тие информации ќе покажат дали станува збор само за враќање на познат фестивалски бренд или за посериозен обид повторно да се изгради продукциски систем за македонската забавна музика. Но самата намера е значајна.
Македонската музичка сцена долго време има пејачи, композитори и публика. Она што често ѝ недостига е континуирана сцена што ќе ги поврзе.
Ако обновениот „Скопски фестивал“ успее повторно да стане место каде не само што ќе се пеат песни, туку ќе се создаваат песни што остануваат, неговото враќање би можело да биде многу повеќе од носталгично оживување на едно славно фестивалско име.
