Новиот холивудски спектакл „Одисеја“ повторно го насочи вниманието на светската јавност кон Хомер, Тројанската војна, митологијата, археологијата и цивилизациите од бронзеното време.

Филмот предизвикува восхит, но и полемики. Како и секоја современа обработка на древен еп, тој нè потсетува дека минатото продолжува да живее во сегашноста. Секоја генерација повторно го чита, го замислува и го толкува.

Но додека вниманието е насочено кон Троја, Микена, Крит и морските патувања на Одисеј, вреди да се постави едно друго прашање:
„Што се случувало во истото време на просторот на Македонија?“

На врвот Татиќев Камен, Кокино веќе било место со особено значење.

Неговата употреба започнала околу 1800 година пред нашата ера и продолжила низ бронзеното и железното време. Просторот бил користен како светилиште, света планина и место од кое внимателно се следеле движењата на небесните тела.

Во поширокиот свет во тоа време се развивале различни, но делумно истовремени култури.

На Крит цветала минојската цивилизација, со своите палати, ритуали и линеарното писмо А, кое сè уште не е целосно дешифрирано. На копнениот дел од егејскиот свет се развивала микенската култура, која го користела линеарното писмо Б, а Троја живеела низ своите доцнобронзенодобски фази, во времето во кое истражувачите го бараат можниот историски слој зад приказната за Тројанската војна.

Во истото време, на Татиќев Камен генерации луѓе го набљудувале небото, го мереле времето и ја претворале планината во свет простор.

Овие места не биле дел од една единствена цивилизација, но сите припаѓале на поширокиот бронзенодобски свет во кој луѓето го набљудувале небото, го организирале времето, ги одредувале сезоните и создавале свети простори.

Во тој свет, Кокино било една од значајните точки на Балканот.

Неговото значење не произлегува од монументални градби или пишани извори, туку од знаењето, верувањата и ритуалите што останале впишани во карпите и во самиот пејзаж.

Многу подоцна, во железното време, на Кокино се појавуваат и наоди поврзани со Пајонците — народ кој во „Илијада“ е запаметен како сојузник на Троја. Така, врската со хомерскиот свет добива уште еден значаен слој: не само преку истовременоста на бронзенодобските култури, туку и преку присуството на народ чие име останало запишано во епот.

Токму тука се открива една можеби уште поважна врска:

Додека на југ се создавале приказните што подоцна ќе станат „Илијада“ и „Одисеја“, и на нашиот простор постоеле заедници што го набљудувале небото, го мереле времето и создавале сопствен свет на свети места, ритуали и верувања.

Приказните од тој свет останале врежани во карпите на Кокино.

Од нас зависи дали ќе ги откриеме и повторно ќе ги раскажеме.

П.С. Кокино не мора само да се посети, може и да се доживее.