Што се одбележува денес
На 5 ноември 2026 година православната Црква го одбележува споменот на Свети апостол Јаков, брат Господов по плот, еден од најзначајните дејци на најраната христијанска заедница во Ерусалим. Денот е четврток и одговара на 23 октомври според стариот календар.
Главен спомен: Свети апостол Јаков, брат Господов по плот
Дополнително: Свети Игнатиј, патријарх Цариградски; Преподобен Елисеј Лавришевски; пренос на моштите на Блажен Јаков Боровицки и други светители
Нов календар: 5 ноември 2026 година
Стар календар: 23 октомври
Правило на постот: Не се пости
Православниот календар на Denovi.mk за 5 ноември како главен спомен го наведува апостол Јаков, брат Господов, а денот го означува како непосен. Истото го потврдува и православниот календар на Бигорскиот манастир, каде што заедно со него се празнува и Свети Игнатиј, патријарх Цариградски.
Свети Јаков – првиот епископ на Ерусалим
Свети апостол Јаков во црковното предание е познат како брат Господов и како прв епископ на Ерусалим. Тој зазема особено место во историјата на раната Црква, во времето кога христијанските заедници сè уште се оформувале, а прашањата за верата, богослужбата и односот кон старозаветниот закон биле предмет на жива расправа.
Според преданието, Јаков бил син на праведниот Јосиф од неговиот претходен брак, па оттука доаѓа и називот „брат Господов“. Orthodox Church in America го наведува како човек кој поверувал во Христос, станал апостол и подоцна бил избран за прв епископ на Ерусалим.
Неговата улога особено се истакнува на Апостолскиот собор во Ерусалим, опишан во Делата на апостолите. Таму се расправало за едно од најважните прашања за младата Црква – дали новите христијани што не потекнувале од еврејската традиција мора да ги прифатат сите правила на Мојсеевиот закон. Јаков имал важен збор во таа одлука, што ја покажува тежината на неговиот авторитет во заедницата.
Во христијанската традиција неговото име се поврзува и со Посланието на апостол Јаков, текст од Новиот завет во кој особено се истакнува врската меѓу верата и делата. Таа порака останала една од најпрепознатливите црти на неговото духовно наследство.
Маченичкиот крај на апостолот
Житијното предание раскажува дека Јаков бил изложен на силен притисок поради својата проповед. Неговото влијание во Ерусалим и бројот на луѓе што ја прифаќале христијанската вера предизвикале непријателство кај дел од верските старешини.
Според црковните извори, бил изведен на високо место кај храмот и од него било побарано јавно да се откаже од исповедувањето на Христос. Откако не го сторил тоа, бил фрлен надолу, а потоа и убиен. Преданието неговата смрт ја сместува околу 63 година.
Поради својата улога како епископ, апостол и маченик, Јаков станал еден од клучните ликови на ерусалимската Црква. Неговиот спомен не е поврзан со долги патувања и мисионерски подвизи како кај некои други апостоли, туку со стабилноста и водството на првата христијанска заедница во градот од кој започнало ширењето на новата вера.
Свети Игнатиј Цариградски
На 5 ноември се празнува и Свети Игнатиј, патријарх Цариградски. Тој живеел во IX век и потекнувал од царско семејство. По политичките превирања што го зафатиле неговото семејство бил замонашен, а подоцна станал патријарх на Цариград.
Неговиот живот бил обележан со тешки судири меѓу црковната и дворската власт. Поради одбивањето да се потчини на политички притисоци бил сменет од патријаршискиот престол и испратен во прогонство. Подоцна повторно бил вратен на чело на Црквата, каде што служел до крајот на животот.
Неговиот спомен на истиот ден со апостол Јаков поврзува две многу оддалечени епохи – првите децении на христијанството и сложениот византиски IX век, но и две личности што во различни околности ја носеле одговорноста за црковното водство.
Правило на постот
Не се пости.
На 5 ноември 2026 година е четврток и православниот календар за овој ден не пропишува пост. И Denovi.mk и календарот на Бигорскиот манастир го означуваат денот како непосен.
