Што се одбележува денес
На 23 октомври 2026 година православната Црква го одбележува споменот на Преподобен Теофил Струмички, познат и како Теофил Тивериополски – светител од VIII век, поврзан со Струмица и со одбраната на почитувањето на светите икони. На истиот ден се празнуваат и Светите маченици Евлампиј и Евлампија.
Главен спомен: Преподобен Теофил Струмички – Тивериополски
Дополнително: Светите маченици Евлампиј и Евлампија, Преподобен Амвросиј Оптински и други светители
Нов календар: 23 октомври 2026 година
Стар календар: 10 октомври
Правило на постот: Пост на масло
Во православниот календар на Denovi.mk денот е поврзан со споменот на Преподобен Теофил Исповедник и мачениците Евлампиј и Евлампија, додека календарот на Бигорскиот манастир го наведува како Преподобен Теофил Струмички. Станува збор за светителот кој во македонската традиција се среќава и под името Теофил Тивериополски.
Објаснување за денот
Преподобен Теофил живеел во VIII век и потекнувал од околината на Тивериопол – денешна Струмица. Уште од младоста бил насочен кон духовниот живот и изучувањето на Светото писмо, а подоцна го избрал монашкиот пат. Во македонската црковна и историска традиција останал запаметен особено како исповедник и бранител на светите икони во времето на иконоборечките спорови.
Неговиот живот се одвивал во период кога Византиското Царство било потресено од долготрајниот спор околу почитувањето на иконите. За многу монаси и духовници тоа не било само богословска расправа. Одбивањето да се прифати иконоборечката политика можело да значи прогонство, затвор и казнување. Теофил ѝ припаѓа токму на онаа група исповедници што не се откажале од православното учење за иконите.
За македонскиот црковен простор неговиот спомен има и посебно локално значење. Тивериопол е старото име поврзано со Струмица, а Теофил е вброен меѓу светителите што потекнуваат или се духовно врзани со македонските простори. Во прегледот на македонските светители на Бигорскиот манастир тој е наведен како Преподобен Теофил Струмички.
На истиот датум Црквата ги споменува и Светите маченици Евлампиј и Евлампија, брат и сестра од Никомидија од почетокот на IV век. Според црковното предание, тие пострадале за време на прогоните на христијаните во времето на царот Максимијан. Евлампиј бил уапсен поради својата вера, а Евлампија, гледајќи го неговото страдање, јавно се изјаснила како христијанка и ја споделила неговата судбина.
Нивното житие, забележано и во календарот на Orthodox Church in America, го зачувува споменот на брат и сестра кои останале заедно и во моментот кога исповедањето на христијанската вера значело непосредна опасност за животот.
Така 23 октомври во православниот календар поврзува две различни историски епохи: ранохристијанските прогони, претставени преку Евлампиј и Евлампија, и иконоборечките судири од VIII век, со кои е поврзан Теофил Струмички. За македонскиот читател токму споменот на Теофил му дава на денот и непосредна врска со домашната духовна историја.
Правило на постот
Пост на масло.
На 23 октомври 2026 година е петок. Според православниот календар за овој датум се пости, со разрешување на масло.
