Катастрофалниот поплавен бран што на 26. август го погоди пограничниот регион меѓу Непал и кинескиот Тибет однесе најмалку 552 животи, додека повеќе од 1.500 луѓе сè уште се водат како исчезнати. Според последните податоци, непалската полиција регистрира 547 загинати во Непал, а кинеските власти соопштија за уште 5 жртви во Тибет.
Бројките се менуваат од час во час додека спасувачите пребаруваат километри речни корита, населени места затрупани со кал и уништена инфраструктура. Министерството за надворешни работи на Непал во својот официјален пресек објави 538 пронајдени тела и наведе дека стотици странски државјани остануваат исчезнати. Подоцнежните полициски податоци го зголемија бројот на жртвите во земјата на 547.
Не беше обичен поплавен бран
Размерите на катастрофата стануваат појасни и од анализата на нејзиното потекло. Сателитските снимки и првичните научни процени покажуваат дека под карпестата основа на еден хималајски глечер дошло до масивно уривање, кое повлекло и дел од ледникот. Огромната маса од карпи, мраз и вода потоа се претворила во разорен порој што по планинските долини носел кал, камења и урнатини. Сеизмичкиот сигнал од уривањето бил толку силен што одговарал на потрес со магнитуда од околу 5,2.
Токму составот на тој бран објаснува зошто цели населени места, патишта, мостови и енергетски објекти исчезнале или останале затрупани. Најтешко е погоден округот Расува, северно од Катманду и непосредно до границата со Тибет, каде што дел од подрачјето е практично отсечено, а до некои места може да се стигне само со хеликоптер.
Според последниот извештај на Асошиејтед прес, 977 лица се водат како исчезнати во Непал, додека кинеските државни медиуми претходно објавија дека уште 558 лица се исчезнати на тибетската страна од границата. Меѓу нив има и стотици странски државјани – туристи, работници и верници кои патувале кон планината Каилаш.
350 луѓе извлечени од тунелот на хидроелектраната
Среде црниот биланс една од најголемите спасувачки операции донесе и поинаква вест. Непалската армија успеа да извлече 350 работници и локални жители кои по поплавата останале заробени во тунел на хидроенергетскиот комплекс Upper Trishuli во Расува.
Луѓето биле отсечени откако влезовите во тунелот биле затрупани со дебели наноси од кал и урнатини. Спасувачките тимови продолжуваат да бараат пристап до уште повеќе од 100 лица за кои се верува дека останале во подлабоките делови на комплексот. Информацијата за спасените 350 лица ја потврди и јавниот сервис Радио Непал, повикувајќи се на непалската армија.
Операцијата е особено сложена бидејќи теренот околу хидроелектраната е прекриен со кал и наноси, пристапните патишта се оштетени, а опасноста од ново надоаѓање на водата сè уште не е отстранета.
Непал не прифаќа странски спасувачки тимови – но прифаќа помош
Дополнително внимание предизвика одлуката на непалските власти засега да не дозволат странски тимови директно да се приклучат во операциите за пребарување и спасување. Тоа сепак не значи дека Непал ја одбива меѓународната хуманитарна помош во целина.
Портпаролот на Министерството за надворешни работи Лок Бахадур Чхетри соопшти дека домашните безбедносни служби во овој момент ги водат спасувачките операции и дека странски екипи засега не се потребни. Индија, Кина, САД, Велика Британија, Јапонија, Јужна Кореја, Шри Ланка и Бангладеш се меѓу државите што понудиле спасувачки тимови, според Ројтерс.
Во исто време Непал прима хуманитарна и финансиска поддршка и официјално наведува дека ќе побара дополнителна меѓународна помош доколку проценката на состојбата покаже потреба од конкретна експертиза или ресурси. На пример, Јужна Кореја најави еден милион долари хуманитарна помош, а повеќе држави веќе испраќаат материјална поддршка.
Одлуката да не се примат странски спасувачки тимови отвори и прашања поради чувствителната географска положба на Расува, веднаш до Тибет. Поранешен непалски дипломат за Ројтерс оцени дека локацијата можеби игра улога во одлуката, но непалското Министерство за надворешни работи отфрли таква поврзаност и повтори дека причината е проценката оти домашните служби можат да ја водат операцијата.
Опасноста не заврши со првиот бран
Спасувачите во петокот накратко мораа да ги прекинат операциите поради опасност од ново поплавување. По првичната катастрофа високо во планините се формирало ново езеро зад природна преграда од наноси, а неговото прелевање предизвика страв дека низ истите долини може повторно да помине разорен воден бран.
Операциите подоцна продолжија, но службите од двете страни на границата остануваат во состојба на висока готовност. Во Непал со сателитски снимки се следат две езера над погоденото подрачје, а експертите предупредуваат дека комбинацијата од нестабилни падини, наталожен материјал и вода може да создаде нови свлечишта и поплави.
Повеќе од 90.000 луѓе, според проценките на Црвениот крст пренесени од Ројтерс, се директно погодени и имаат потреба од итна помош. Освен потрагата по исчезнатите, следниот голем предизвик ќе биде обезбедувањето вода за пиење, здравствена заштита, сместување и повторно воспоставување на патиштата и комуникациите во регион каде што самата географија ја прави секоја спасувачка операција потешка.
Во оваа катастрофа бројот на жртвите е само еден дел од приказната. Другиот се стотиците луѓе кои сè уште се бараат и спасувачите кои работат во област каде што теренот може повторно да се придвижи. Спасувањето на 350 луѓе од тунелот покажува дека и по два дена под калта и урнатините потрагата по преживеани сè уште има смисла.
