Постојат главоболки што се непријатни, но човек некако продолжува со денот. И постојат мигрени – оние болки што не бараат само таблетка и малку трпение, туку тишина, темнина, повлекување од светот и чекање телото повторно да се врати во рамнотежа.

Мигрената не е „обична главоболка“. Таа е невролошка состојба што кај многу луѓе се повторува, ги нарушува работата, семејниот живот, концентрацијата, расположението и секојдневното функционирање. Понекогаш трае неколку часа, понекогаш цел ден, а кај некои луѓе и подолго.

Проблемот е што мигрената често се потценува. Оној што ја нема, мисли дека станува збор за главоболка. Оној што ја има, знае дека понекогаш болката го прекинува денот како некој да го исклучил светлото.

Што е мигрена?

Мигрената е невролошко нарушување што најчесто се манифестира со силна, пулсирачка болка во главата, често на едната страна, но може да биде и на двете. Според NHS, мигрената може да биде придружена со гадење, повраќање и зголемена чувствителност на светлина и звук.

Cleveland Clinic ја опишува мигрената како состојба што може да помине низ повеќе фази: предупредувачки симптоми пред нападот, аура кај дел од луѓето, самата главоболка и период на исцрпеност по нападот.

Тоа значи дека мигрената не е само моментот кога главата боли. Кај многу луѓе таа почнува порано – со промена во расположението, замор, глад, чувствителност на светлина, вкочанет врат или чудно чувство дека „нешто доаѓа“.

Како се разликува од обична главоболка?

Обичната главоболка најчесто е полесна, пократка и помалку го нарушува денот. Мигрената, пак, може да биде силна, пулсирачка, да се влошува при движење и да бара човек да се повлече во тивка и темна просторија.

Кај мигрената често се јавуваат и други симптоми: мачнина, повраќање, чувствителност на светлина, звук или мириси, заматен вид, вртоглавица, замор и тешкотија со концентрација. Кај дел од луѓето има и аура – визуелни или сензорни симптоми како светкави линии, точки, трнење или проблем со говорот.

Mayo Clinic наведува дека мигрената може да има повеќе фази и дека не секој човек ги доживува сите. Токму затоа мигрената не изгледа исто кај сите луѓе.

Кои се најчестите тригери?

Мигрената не секогаш има јасен предизвикувач. Понекогаш нападот доаѓа без очигледна причина. Но многу луѓе со тек на време забележуваат дека одредени ситуации им ја зголемуваат веројатноста за напад.

Најчести тригери се стресот, недоволниот сон, прескокнувањето оброци, дехидратацијата, хормоналните промени, временските промени, силната светлина, гласната бучава, интензивните мириси, алкохолот, премногу кофеин или нагло намалување на кофеинот.

Mayo Clinic ги наведува и одредени намирници како можни тригери кај некои луѓе: зрели сирења, солена и преработена храна, адитиви како MSG, аспартам, алкохол, како и прескокнати оброци. Но тоа не значи дека секоја личност со мигрена мора да ги избегнува сите овие работи. Мигрената има личен дневник – кај секого пишува различно.

Зошто дневникот за мигрена може да помогне?

Еден од најпаметните чекори за човек што често има мигрена е да почне да забележува кога се јавува нападот. Не како опсесија, туку како начин да се препознае моделот.

Запишете кога почнала болката, колку траела, што сте јаделе тој ден, колку сте спиеле, дали сте биле под стрес, дали имало промена на времето, дали сте пиеле алкохол, дали сте прескокнале оброк и дали кај жените нападот е поврзан со циклусот.

Cleveland Clinic препорачува следење на нападите и можните тригери, бидејќи тоа му помага и на пациентот и на лекарот подобро да ја разберат состојбата.

Што да направите кога нападот ќе почне?

Кај мигрена е важно да се реагира рано. Ако човек знае дека нападот започнува, најдобро е што порано да се повлече од светлина, бучава и дополнителен стрес. Темна, тивка и поладна просторија често помага барем да се намали интензитетот.

Mayo Clinic советува намалување на светлината и звукот, одмор во темна и тивка просторија кога е можно, како и топли или ладни облоги на главата или вратот.

Кај некои луѓе помага ладна облога, кај други топлина на вратот, кај трети целосен мир. Важно е човек да не се присилува да „издржи“ ако веќе знае дека мигрената го онеспособува. Мигрената не е слабост. Таа е состојба што бара почитување на сигналите на телото.

Лекови: зошто не треба да се земаат на своја рака премногу често?

Лековите против болка можат да помогнат, но не треба да се користат неконтролирано и премногу често. Кај луѓе со чести главоболки, прекумерната употреба на аналгетици може да доведе до дополнителен проблем – главоболка предизвикана од прекумерна употреба на лекови.

NHS наведува дека третманот на мигрена може да вклучува лекови против болка, триптани, лекови против гадење и превентивни терапии кај лица со почести напади, но изборот зависи од конкретниот пациент и треба да биде направен со лекар.

Затоа, ако мигрените се чести, силни или го нарушуваат животот, не е решение секојпат да се зема нешто „на своја рака“. Решението е план – со матичен лекар, невролог или специјалист за главоболки.

Кога мора да се побара лекар?

Лекар треба да се консултира ако главоболките се повторуваат, ако се многу силни, ако се менува нивниот карактер или ако лековите повеќе не помагаат како порано.

Итна медицинска помош е потребна ако главоболката се јави ненадејно и е најсилна во животот, ако има слабост на едната страна од телото, проблем со говор, конфузија, губење свест, висока температура со вкочанет врат, главоболка по повреда на глава или нова силна главоболка кај лице што претходно немало такви симптоми.

Ова е важно затоа што не секоја силна главоболка е мигрена. Понекогаш главоболката е сигнал за друга состојба што бара итна проценка.

Може ли мигрената да се контролира?

Кај многу луѓе – да, барем делумно. Контролата почнува со препознавање на личните тригери и со стабилен ритам на живот: редовен сон, редовни оброци, доволно вода, умерен кофеин, намалување на стресот и избегнување на познати предизвикувачи.

Кај дел од пациентите потребна е и превентивна терапија. NHS наведува дека превентивниот третман може да вклучува одредени лекови, релаксациски техники, когнитивно-бихевиорална терапија, а во некои случаи и други пристапи што ги препорачува лекар.

Целта не е човек да живее во страв од следниот напад, туку да научи што го провоцира, што го смирува и кога е време да побара стручна помош.

Мигрената не е каприц

Најлошото што може да му се каже на човек со мигрена е: „Ајде, тоа е само главоболка.“ За него не е само главоболка. Тоа е прекин на денот, прекин на концентрацијата, прекин на работата, прекин на разговорот, прекин на нормалното функционирање.

Мигрената не се гледа секогаш однадвор. Но тоа не значи дека не е реална. Токму затоа треба повеќе разбирање – дома, на работа, во семејството и во секојдневието.

Кога ќе ја именуваме состојбата, полесно ја контролираме. А кога ќе престанеме да ја потценуваме, човекот што живее со мигрена конечно добива простор да побара помош, наместо само да ја трпи болката.