Сто метри за 9,32 секунди. Бројката сама по себе е доволна за наслов, затоа што е за 0,26 секунди подобра од светскиот рекорд на Јусеин Болт. Само што овојпат на патеката не трчаше човек. Кинескиот хуманоиден робот „Лајтнинг“, развиен од „Хонор“, го постигна времето на тест во Пекинг, непосредно пред почетокот на Вторите светски игри на хуманоидни роботи.
Најлесно е ова да се раскаже како уште една приказна во која машината го победува човекот. Поважната приказна е друга: хуманоидните роботи веќе не се покажуваат само како чудни лабораториски прототипи што одат, паѓаат и повторно стануваат. Тие трчаат со брзини над човечките, скокаат, се натпреваруваат автономно и зад нив веќе стојат милијарди долари капитал. Границата меѓу демонстрација и индустрија почнува да се поместува.
Лајтнинг и времето што звучи невозможно
Според извештајот на Ројтерс, „Лајтнинг“ ја минал патеката од 100 метри за 9,32 секунди и достигнал максимална брзина од 14,5 метри во секунда. Тестот бил изведен како подготовка за Светските игри на хуманоидни роботи во Пекинг.
За споредба, официјалната листа на World Athletics и натаму го води Јусеин Болт како светски рекордер кај мажите со 9,58 секунди, постигнати на 16. август 2009. година во Берлин. Тој рекорд важи во човечката атлетика и, се разбира, времето на роботот не го „брише“ од книгите на рекорди. Станува збор за две различни категории и различни правила. Она што се случи во Пекинг е технолошки репер: машина со човечка форма помина 100 метри побрзо од најбрзиот официјално измерен човек.
„Лајтнинг“ веќе имаше необичен вовед во оваа приказна. Во април учествуваше на хуманоиден полумаратон во Пекинг и ја помина дистанцата за 50 минути и 26 секунди. Во меѓувреме инженерите му ги продолжиле нозете за десет сантиметри и ја приспособиле конструкцијата за поголема брзина. Тоа можеби звучи како спортска анегдота, но всушност покажува нешто многу позначајно: роботите почнуваат да се оптимизираат за специфични физички задачи на начин многу сличен на развојот на натпреварувачка машина.
„Супермен“ е брз, но бројките треба да се читаат внимателно
Само неколку дена пред тестот на „Лајтнинг“, друга кинеска компанија ја крена летвичката. „Јунитри“ го претстави новиот хуманоиден робот „Супермен“, кој според компанијата достигнува 12,66 метри во секунда и може да скокне околу два метри од стоечка положба. Роботот бил развиен за нешто повеќе од три месеци, а Ројтерс го претстави неговото појавување во контекст на излегувањето на „Јунитри“ на берзата во Шангај.
Тука вреди да се направи разлика што дел од насловите ја губат. Максималната брзина од 12,66 метри во секунда не е исто што и резултат на 100 метри. Споредбата со Болт кај „Супермен“ се однесува на врвната брзина што роботот може да ја достигне, а не на официјално измерена цела спринтерска делница. Кај „Лајтнинг“, напротив, беше објавено конкретно време за 100 метри – 9,32 секунди. Тоа е важна разлика меѓу впечатлив технолошки маркетинг и мерлив резултат.
Од спектакл до автономност
Токму тука почнува посериозниот дел од приказната. Вторите светски игри на хуманоидни роботи се одржуваат во Пекинг од 22 до 26 август, а организаторите годинава го зголемија притисокот врз автономноста. Според официјалните информации на Пекинг, дисциплината на 100 метри е надградена во целосно автономен натпревар, додека во задачите со реални сценарија роботите треба самостојно да препознаваат средина, да се позиционираат и да извршуваат операции.
На програмата веќе не се само трчање, фудбал и танцување. Роботите се тестираат и во фабрики, хотели, домови, малопродажба и сценарија за итни интервенции. Тоа е суштинската промена. Брзината е спектакуларна и лесно се претвора во видео што ќе го видат милиони луѓе, но економската вредност ќе се мери по нешто многу помалку фотогенично: дали роботот може без човек зад далечински управувач да повтори сложена задача илјадници пати, безбедно и доволно евтино.
Токму за таа граница Паноптикум веќе пишуваше во текстот „Кога вештачката интелигенција ќе слезе од екранот“. Додека генеративната вештачка интелигенција нè навикна машината да пишува, анализира и разговара, хуманоидната роботика го носи истото прашање во физичкиот простор – таму каде што грешката има тежина, брзина и последици.
Зад рекордите стои многу поголема трка
„Јунитри“ е добар пример дека роботиката веќе не е само технолошки саем. Компанијата собра околу 6,1 милијарди јуани, приближно 905 милиони долари, преку иницијалната јавна понуда. Кога акциите почнаа да се тргуваат во Шангај на 19 август, нивната цена во еден момент беше за повеќе од шест пати над понудената, а денот го завршија околу 460 проценти повисоко. Тоа не кажува само нешто за роботите – кажува и колку капиталот е подготвен да плати за очекувањето дека тие наскоро ќе станат вистинска индустрија.
Истовремено, тука е и најголемата трезвеност што ѝ недостига на приказната за „роботите што го победиле Болт“. Многу хуманоиди сè уште се користат за демонстрации, истражување и собирање податоци, а не како масовно продуктивни работници. Ројтерс забележува дека секторот сега мора да го помине токму комерцијалниот тест: не колку впечатливо роботот танцува или трча, туку дали создава вредност во фабрика, хотел, складиште или дом.
И тука се отвора прашањето за контролата. Колку машините стануваат побрзи, посилни и посамостојни, толку нивниот развој помалку личи на нов гаџет, а повеќе на создавање нов вид физичка инфраструктура. Во текстот за контролата врз вештачката интелигенција го поставивме истото прашање од дигитална перспектива. Со хуманоидните роботи тоа прашање добива тело.
Човекот не ја губи трката – се менува самата дисциплина
Јусеин Болт и натаму е најбрзиот човек во историјата на официјално измерени 100 метри. Ниту „Лајтнинг“, ниту „Супермен“ се негови спортски противници. Машината нема биологија, замор, мускул, страв од повреда или човечки нервен систем. Затоа споредбата е добра за да ја разбереме брзината на технолошкиот напредок, но лоша ако од неа правиме буквален спортски дуел.
Вистинската пресвртница е што роботот веќе не изгледа бавен покрај човекот. Тој почнува да го надминува во физички параметри, додека инженерите паралелно работат на автономност, прецизност и употребливост. Оттука натаму најважното прашање нема да биде дали робот може да истрча 100 метри побрзо од Болт. Ќе биде што ќе правиме кога истата брзина, сила и самостојност ќе излезат од стадионот и ќе влезат во фабриката, улицата, болницата и домот.
Тогаш рекордот од 9,32 секунди ќе изгледа помалку како спортска сензација, а повеќе како датум што сме го забележале затоа што машината, барем за момент, ни покажа колку брзо се движи иднината.
