Флеш:
Два нови извештаја на Институтот за економски истражувања „Ифо“ од Минхен откриваат две страни на истиот германски економски проблем. Од една страна, 25,4% од компаниите стравуваат дека ја губат конкурентноста на пазарите надвор од Европската унија. Од друга, 23,2% од компаниите во јули пријавиле недостиг на квалификувани работници.Податоците, објавени на 19. и 21. август 2026. година, не зборуваат за иста појава, но кога ќе се прочитаат заедно даваат појасна слика за притисокот врз најголемата европска економија: германските компании се обидуваат да ја задржат позицијата на меѓународните пазари во момент кога дел од нив тешко го наоѓаат кадарот што им е потребен.
Конкурентноста најмногу ја притиска германската индустрија
Според истражувањето на „Ифо“ за конкурентноста, секоја четврта анкетирана компанија – 25,4% – оценува дека нејзината позиција на пазарите надвор од ЕУ се влошува. На европскиот пазар таква оценка даваат 17% од компаниите.
Разликата меѓу компаниите што гледаат влошување и оние што забележуваат подобрување е значителна. Подобра конкурентска позиција надвор од Европа пријавуваат само 5,2%, а во рамките на европскиот пазар 6,3%.
Најсилно е погодена автомобилската индустрија, еден од традиционалните столбови на германската економија. Дури 43% од компаниите во овој сектор пријавуваат послаба конкурентска позиција надвор од ЕУ. Кај производството и преработката на метали уделот е 29,1%, во хемиската индустрија 26%, а во машинската индустрија 25,5%.
Притисок има и на единствениот европски пазар. Влошување на конкурентската позиција пријавуваат 24,8 отсто од автомобилските и 22,1 отсто од хемиските компании. „Ифо“ оценува дека станува збор за проблеми од структурна природа, поради што само краткорочно подобрување на економската конјунктура тешко дека би било доволно за нивно надминување.
Постои и позитивен исклучок. Производството на пијалаци е единствената индустриска гранка во истражувањето што успеала да ја подобри својата конкурентска позиција и во ЕУ и на пазарите надвор од неа.
Квалификувани работници недостигаат и во слаба економија
Само два дена подоцна, „Ифо“ објави уште еден податок што ја дополнува сликата. Во јули 23,2% од германските компании навеле дека им недостига квалификувана работна сила, наспроти 21,1% во април. Според податоците на институтот за недостигот на квалификувани работници, сегашното ниво сепак е под долгорочниот просек од 31,7%.
Тоа е важна нијанса: недостигот на кадар повторно расте, но сè уште не е на нивото што германските компании го чувствувале во подолг временски период.
Слабата економска активност во моментов ја ограничува побарувачката за работници. Токму тука се појавува еден од парадоксите на германскиот пазар на труд. Ако економијата почне посилно да закрепнува, потребата од квалификуван кадар може повторно нагло да порасне и проблемот што сега е делумно пригушен да стане уште повидлив.
Од телекомуникации до градежништво – недостигот не е еднаков
Во услужниот сектор 25,7% од компаниите пријавуваат недостиг на квалификувани работници. Во телекомуникациите уделот во јули достигнал 31,1 отсто, наспроти 16,3% во април, што е највисокото ниво во овој сектор од октомври 2023. година.
Уште поизразен е проблемот кај правното и даночното советување и ревизијата, каде што 64,7% од компаниите пријавуваат недостиг, во споредба со претходните 52,4%. Во градежништвото со истиот проблем се соочуваат 32,6% од компаниите.
Во индустријата уделот изнесува 18,7%. Во однос на април тоа е зголемување за 4,5%. Оваа разлика е важна бидејќи не значи дека во април само 4,5% од индустриските компании имале проблем, туку дека сегашниот удел е повисок за толку процентни поени.
Во трговијата, пак, недостигот на квалификувани работници е понизок и изнесува 16,2%.
Повеќе невработени не значи автоматски повеќе соодветни работници
Овие бројки не треба да се читаат како доказ дека во Германија едноставно „нема луѓе“. анализата на германската Федерална агенција за вработување за 2025 година регистрира недостиг во 157 професии – помалку од 163 во 2024. и 183 во 2023. година – и притоа посочува дека нема докази за општ недостиг на работна сила во сите професии.
Проблемот е многу попрецизен: квалификациите на луѓето што бараат работа не секогаш се совпаѓаат со квалификациите што ги бараат компаниите. Недостигот особено се забележува во здравството и негата, градежништвото и занаетчиството, како и кај одредени други стручни професии.
Оттука, растот на невработеноста сам по себе не го решава проблемот. Компанија што бара работник со конкретни технички, стручни или специјализирани знаења нема голема корист од поголем број кандидати доколку тие го немаат потребниот профил.
Демографијата го прави проблемот подолгорочен
Зад пазарните движења стои уште еден фактор што Германија не може брзо да го промени – стареењето на населението. Според германскиот Сојузен завод за статистика, до 2040. година околу 13,3 милиони луѓе што денес се дел од работната сила ќе ја надминат законската возраст за пензионирање од 67 години.
Тоа одговара на околу 30% од работната сила што била достапна на германскиот пазар во 2025. година. Помладите генерации, според статистичките проекции, нема бројно да можат целосно да ги заменат генерациите што заминуваат во пензија.
Токму затоа сегашното олеснување на недостигот поради слабата економска активност може да биде привремено. Ако производството, инвестициите и побарувачката повторно забрзаат, германските компании може истовремено да се соочат со потреба да ја подобрат меѓународната конкурентност и со уште потешка потрага по квалификувани луѓе.
Две бројки, еден подлабок германски проблем
Податоците за конкурентноста и работната сила не треба да се спојуваат во една едноставна причинско-последична приказна. „Ифо“ не тврди дека недостигот на кадар е единствената причина за слабеењето на германската индустрија, ниту дека сите компании се соочуваат со двата проблема истовремено.
Заедно, сепак, двата извештаи покажуваат колку е сложена задачата пред германската економија. Посилниот раст може да ја зголеми побарувачката и производството, но истовремено да го изостри недостигот на квалификувани работници. Слабата конјунктура го ублажува притисокот врз пазарот на труд, но не го решава проблемот со конкурентноста. Демографијата, пак, сугерира дека времето само по себе нема да ја затвори празнината.
Германија не се соочува со една криза што може да се поправи со еден економски циклус. Прашањето е дали нејзината индустрија, пазарот на труд и образовно-миграциските механизми ќе можат доволно брзо да се приспособат на економија во која и производот и човекот со вистинската квалификација стануваат сè поскапи фактори на конкурентноста.
