Meta постигна спогодба со широка група американски државни обвинители со која Facebook и Instagram ќе добијат значително построги правила за корисниците помлади од 18 години. Мерките објавени вчера и условени со судско одобрување, вклучуваат заеднички дневен лимит од два часа, автоматска ноќна блокада, ограничување на известувањата за време на училишните часови и посилна родителска контрола.
Ова не е само уште една промена во поставките на апликациите. Спогодбата доаѓа во момент кога Meta се соочува со долгогодишни тужби и обвинувања дека дизајнот на Facebook и Instagram придонесува за компулсивно користење кај младите и дека компанијата недоволно ги заштитувала малолетните корисници. Meta не призна вина со договорот.
Два часа дневно и блокада од полноќ до 6 часот
Според условите што ги објави Meta, корисниците под 18 години во американските држави и територии опфатени со спогодбата ќе имаат стандардно ограничување од 2 часа дневно. Времето ќе се пресметува збирно за Facebook и Instagram, а тинејџерот нема самостојно да може да го исклучи ограничувањето – за тоа ќе биде потребна дозвола од родител.
Ноќниот режим во основната верзија на договорот е построг од обично исклучување на известувањата. Од полноќ до 6 часот наутро младите нема да можат да ги користат Feed, Stories, Explore или Reels. Директните пораки, сепак, се исклучени од ова ограничување за да може да остане достапна комуникацијата со семејството и пријателите.
Ова е и важна корекција на дел од првичните медиумски пренесувања според кои блокадата веднаш ќе важи од 22 до 7 часот. Тој подолг период е предвиден како засилена мерка доколку TikTok и YouTube се приклучат кон поширокиот договорен стандард. Во тој случај, дневниот лимит исто така би се намалил на еден час по платформа.
За време на училиште – без постојаното повикување на екранот
Вториот голем блок мерки е насочен кон начинот на кој платформите го бараат вниманието на младите. Од 8 до 15 часот известувањата стандардно ќе бидат исклучени, со исклучок на директните пораки и безбедносните известувања за сметката. По секои 15 минути непрекинато користење ќе се појавува потсетник, а дополнителни предупредувања ќе има по 60 и 90 минути вкупно дневно време.
Практично, тоа го менува досегашниот модел во кој од корисникот се очекува самиот да постави граница. Дел од границите сега ќе бидат вградени во самата услуга и за нивното олабавување ќе биде потребна родителска одлука.
Алгоритмот, лајковите и филтрите исто така влегуваат во договорот
Мерките не се ограничуваат на времето поминато пред екранот. Тинејџерите ќе можат како стандарден избор да постават неприспособен, неалгоритамски feed, а родителот ќе може да побара токму тој режим да биде задолжителен. Ќе постои и можност автоматското пуштање содржини да биде исклучено.
Бројот на лајкови и реакции стандардно ќе биде скриен за младите корисници, а Meta ќе ги блокира филтрите за естетска хирургија и екстремна шминка. Компанијата најавува и посилни системи за препознавање профили што можеби припаѓаат на лица под 13 години или на тинејџери кои внеле неточна возраст.
Посебен акцент има и родителскиот надзор. Родителите ќе добиваат информации за обиди за менување на заштитните поставки, за поврзување дополнителни сметки и за потенцијално сомнителни интеракции. Истовремено, договорот предвидува независен ревизор што во наредните години ќе ја проверува усогласеноста на Meta со преземените обврски.
Колку всушност вреди спогодбата?
Финансиската конструкција е посложена од една бројка. Meta ја опишува целата рамка како приближно 18 милијарди долари во период од 10 години, од кои околу 12,7 милијарди се предвидени како основна исплата, а остатокот е поврзан со исполнување дополнителни услови и приклучување на други големи платформи. Во дел од извештаите, меѓу кои и Reuters, се наведува вредност до 16,68 милијарди долари за конкретниот пакет на побарувања.
Поради различната структура на гарантирани и условни исплати, најпрецизно е оваа спогодба да се опишува како повеќемилијарден договор со максимална вредност што зависи од исполнувањето на дополнителните услови, наместо целата приказна да се сведува на една насловна бројка.
Од 29 држави во судница до поширок договор
Во федералното судење што ја забрза спогодбата беа опфатени тврдења на повеќе американски држави, меѓу кои обвинувања дека Meta ги прекршила законите за заштита на потрошувачите и правилата за приватност на децата. Дел од постапката вклучуваше и тврдења дека податоци на малолетни корисници биле собирани без соодветна родителска согласност.
Новиот договор е поширок: Meta соопшти дека во него учествуваат 52 државни обвинители од американски држави, територии и Дистриктот Колумбија. Спогодбата не ги затвора сите правни прашања околу компанијата – остануваат и други индивидуални и институционални постапки поврзани со влијанието на социјалните мрежи врз младите.
Важно е и географското ограничување: засега овие обврски произлегуваат од американската спогодба и не значат дека истиот режим автоматски ќе биде применет на Facebook и Instagram во Македонија или на сите пазари во светот.
Сепак, пресвртот е поширок од американската правна рамка. Досега голем дел од разговорот за младите и социјалните мрежи завршуваше со совет родителите да постават правила. Со овој договор барем дел од одговорноста се преместува таму каде што се создава самиот производ – во неговиот дизајн, алгоритам, известувања и механизми за задржување на вниманието. Токму затоа она што ќе се случува со овие мерки во практика може да биде поважно од милијардската сума во насловите.
