Концертот заврши на 8. септември, но приказната за него продолжи неколку дена подоцна. Дејвид Гета објави видео со снимки и впечатоци од настапот на Националната арена „Тодор Проески“ во Скопје. Во него признава дека пред доаѓањето во Македонија не знаел што да очекува, а приемот од публиката го опишува како пријатно изненадување. Пораката ја завршува со благодарност до Македонија.
Неговата објава повторно го насочи вниманието кон концертот со кој беше заокружено одбележувањето на 35 години од независноста. Настанот собра голема публика, имаше стадионска продукција и стана дел од празничното сеќавање на многумина што беа таму. Но неговото значење не се исцрпува во големината на сцената или во бројот на посетители. Концертот отвори и пошироки прашања: што добива градот кога е домаќин на голем меѓународен настап, како државата одлучува да одбележи важен јубилеј и што јавноста има право да знае за организацијата на таков настан.
Од скопскиот стадион до објавата на Гета
Настапот на францускиот диџеј се одржа на 8. септември, на Денот на независноста. Пред него на сцената настапија СЕМПРЕ и диџеј Никифор, а потоа публиката го следеше шоуто „Монолит“, со големи визуелни елементи и светлосни ефекти. За посетителите, тоа беше вечер во која стадионот стана простор за заедничко музичко доживување, во рамки на државна прослава.
Организаторите претходно соопштија дека биле распределени 50.000 влезници. Истата бројка ја споменува и Гета во видеото, воодушевен од размерот на приемот. Таа, сепак, треба да се чита како бројка наведена од организаторите и од изведувачот, а не како независно утврден број на присутни лица.
Видеото објавено по концертот има посебна тежина зашто го покажува настанот низ очите на изведувачот. Во текот на самата вечер, публиката го гледа настапот од трибините и од теренот. Неколку дена подоцна, таа гледа како изведувачот го запомнил Скопје. Неговите зборови не се официјална оценка за градот или за државата, туку личен впечаток. Токму затоа звучат непосредно: зборува човек што дошол да настапи и заминал со сеќавање кое решил да го сподели.
Празникот и политичката порака
Видеото го сподели и премиерот Христијан Мицкоски. Тој оцени дека концертот бил повеќе од голем музички настан — вечер посветена на Македонија, независноста и генерациите што ја граделе државата. Во објавата им се заблагодари на сите што учествувале и ја истакна заедничката прослава како главна порака на вечерта.
Разбирливо е државниот врв да го поврзе завршниот концерт од празничната програма со значењето на 8 Септември. Но искуството на публиката не мора да има само едно толкување. Некој дошол првенствено поради музиката, друг поради празникот, трет за да биде дел од ретко големо шоу во Скопје. Меѓу нив има и луѓе што биле таму од повеќе причини одеднаш. Во тоа се состои природата на масовниот културен настан: илјадници луѓе делат ист простор, а секој си носи свое доживување.
Затоа и зборовите на Гета и пораката на премиерот треба да останат јасно разграничени. Гета зборува за атмосферата што ја почувствувал како изведувач. Мицкоски дава политичко и симболично толкување на концертот како дел од прославата на независноста. И двете реакции се дел од веста, но не кажуваат исто.
Што значи голем концерт за Скопје?
Голем меѓународен настап може да му донесе на градот видливост што тешко се создава со вообичаена промотивна кампања. Публиката ги памети музиката, сцената и луѓето со кои била таму; изведувачот, преку сопствените канали, им го покажува местото на своите следбеници. Објавата на Гета е конкретен пример за таков одек надвор од границите на стадионот.
Но едно видео, колку и да е позитивно, само по себе не докажува долгорочна туристичка или економска придобивка. Таквите резултати бараат податоци и време. Она што може да се каже сега е дека Скопје беше домаќин на голем продукциски настан и дека изведувачот јавно изрази задоволство од приемот. Дали таа видливост ќе се претвори во повеќе слични гостувања, подобра концертна инфраструктура или траен интерес за градот, ќе зависи и од идните одлуки.
Големите концерти поставуваат и практичен испит. Пристапот до стадионот, движењето на посетителите, безбедноста, сообраќајот и состојбата на јавниот простор се дел од искуството исто колку и настапот на сцената. Позитивната реакција на изведувачот е важна; довербата на публиката се гради и преку тоа колку добро се решени овие секојдневни прашања.
Прослава што заслужува и јавна отчетност
Бидејќи концертот беше дел од одбележувањето на државен јубилеј, оправдан е и интересот за начинот на кој бил организиран и финансиран. Јавноста има право на јасни информации за договорите, трошоците и обврските на сите вклучени страни. Тоа не ја намалува радоста на луѓето што присуствувале, ниту уметничката вредност на настапот. Напротив, транспарентноста овозможува големите културни проекти да се оценуваат врз основа на факти, а не само според впечатоци или политички пораки.
Празничната вечер и прашањата за јавните средства можат да постојат истовремено. Граѓанинот може да биде задоволен од концертот и сепак да побара да знае колку чинел. Може да ја поздрави посетата на светски познат изведувач и да праша каква поддршка добиле домашните уметници во целата програма. Таквите прашања се дел од зрел разговор за тоа како се создаваат јавни културни настани.
Споменот што останува
За луѓето кои беа на стадионот, концертот ќе остане личен спомен: звук, светлина, песна што ја препознале меѓу илјадници други гласови. За Гета, според видеото што го објави, Скопје било неочекувано убаво искуство. За премиерот настанот е слика на заедништво во годината кога Македонија одбележува 35 години независност.
Сите тие погледи се дел од приказната, но не ја затвораат. Вредноста на ваквата вечер ќе се мери и по тоа што ќе остане по неа: спомен кај публиката, искуство за организаторите, можност за идни културни настани и јасен одговор на прашањата што ги поставува јавноста. Музиката траеше една вечер. Начинот на кој ќе зборуваме за неа може да покаже многу повеќе за нашиот однос кон културата и кон државниот празник.
