Кога ќе ја земете во раце книгата „Пророкот“, многу брзо ќе сфатите дека не држите обична книга. Тоа не е текст што се чита еднаш, со затворени корици се остава на полица и таму тивко старее меѓу други наслови. Напротив, ова дело на Калил Џибран е од оние книги што човек ги отвора повторно и повторно – како мал прирачник за секојдневниот живот, како тивок соговорник кога мислите ви стануваат потешки од зборовите.
Калил Џибран е либански поет, филозоф и сликар. Роден е во 1883 година во Бшари, планинско место во Либан, недалеку од Бејрут. Неговиот живот е чудна и богата мешавина од култури и влијанија. Дел од младоста ја минува во Париз, каде што се занимава со сликарство и учи кај прочуениот француски вајар Огист Роден. Во тоа време го запознава европскиот интелектуален свет и се допира до идеите на мислители како Фридрих Ниче. Подоцна поголемиот дел од животот го минува во Соединетите Американски Држави, каде што и умира во 1931 година, во болницата Сент Винсент во Њујорк.
Но би било погрешно Џибран да се сведе само на биографија. Тој е многу повеќе од тоа. Тој е глас што успева да ја премости границата меѓу источната духовност и западната мисла. Не случајно припаѓа на книжевното движење Махџерската литература – круг на арапски писатели од емиграцијата кои создаваат нова духовна синтеза меѓу културите.
Книга што не се чита еднаш
„Пророкот“, објавен во 1923 година, е едно од најчитаните духовни дела во модерната литература. Книгата не е роман, ниту филозофски трактат во класична смисла. Таа е нешто помеѓу – поетска книга на мудрости.
Нејзината структура е едноставна, но длабоко промислена. Главниот лик, пророкот Алмустафа, живее долго време во градот Орфалџа. Кога доаѓа моментот да го напушти градот и да се врати во својата татковина, луѓето се собираат околу него. Знаат дека тој заминува и дека можеби никогаш повеќе нема да го видат.
Во тие мигови на разделба, тие му поставуваат прашања.
Не прашања за политика, не за богатство, ниту за моќ. Го прашуваат за животот.
За љубовта.
За децата.
За работата.
За радоста и тагата.
За пријателството.
За времето.
За молитвата.
За смртта.
И токму во тие одговори лежи магијата на книгата.
Простота што ја имаат само големите мислители
На прв поглед, текстот на Џибран изгледа едноставен. Речениците се кратки, мислите се јасни, а зборовите звучат како да се изговорени без напор.
Но таа едноставност не е случајна.
Тоа е онаа ретка простота што ја постигнуваат само големи мајстори. Простота зад која стои огромна духовна дисциплина и длабоко искуство со животот.
Затоа „Пророкот“ не старее. Мислите во книгата не се врзани за едно време или за една култура. Тие се универзални.
Токму затоа многумина ја читаат оваа книга како мал духовен компас. Кога човек ќе ја отвори по неколку години, често има чувство дека чита сосема нова книга – затоа што и самиот станал друг човек.
Кога пророкот нема што да подари
Во последните сцени од книгата, пророкот оди низ песокот и луѓето се собираат околу него. Секој очекува некаква последна порака, некаков дар.
Но тој нема ништо материјално да им даде.
Сè што има се зборови.
А токму тие зборови стануваат подарок.
Затоа што тие не се одговори што го затвораат светот, туку мисли што го отвораат.
Мудрости што остануваат
Во ова дело има многу реченици што човек ги подвлекува и ги памети долго.
„И секогаш било љубовта да не си ја знае длабочината сè до часот на разделбата.“
„Да се љуби животот преку работата значи да се биде близок со најскриените тајни на животот.“
„Никој не може да ви открие ништо освен тоа што веќе лежи полузаспано во почетоците на вашето знаење.“
„Вашиот пријател е одговор на вашите потреби.“
„Кој ја носи својата чесност поинаку освен како најдобра облека, подобро нека биде гол.“
И една мисла што можеби ја собира суштината на целиот дух на книгата:
„Поради голем човек сте биле големи.“
Во таа реченица има нешто многу човечко. Нешто што нè потсетува дека човекот расте не само сам, туку и покрај други луѓе. Дека големината често е заразна. И дека понекогаш е доволно да се биде во близина на вистински човек за да станеме малку подобри.
