Медот како секојдневие, а не како лек „за по потреба“
За медот сите знаеме по нешто. Дека е хранлив, дека е корисен, дека „дига“ кога сме слаби и дека некако секогаш го врзуваме со здравје. Но, искрено, колку навистина го познаваме? Колку од нас навистина знаат што точно содржи медот и колку различни начини има да го користиме, освен во чај кога ќе настинеме? Често знаеме за производи од мед, сме чуле за нив, ама ниту сме ги пробале, ниту сме ги вкусиле. А токму тука почнува вистинската приказна.
Што навистина има во медот – состав што зборува сам за себе
Ако погледнеме малку подлабоко, медот (honey) не е „само шеќер“, како што знаат да кажат некои. Најголем дел, околу 76%, навистина се шеќери, но не било какви. Во медот доминира овошниот шеќер – фруктозата, позната и како левулоза, и ја има најмногу, околу 41%. Веднаш зад неа е гроздовиот шеќер – глукозата или декстрозата, со околу 34%. Обичниот шеќер, односно сахарозата, е присутен минимално, меѓу 1% и 2%.
Водата сочинува околу 18%, а преостанатите 6% се она што медот го прави навистина посебен. Во тие „други“ проценти се кријат декстрини, минерали, протеини, органски киселини и уште неколку материи кои му даваат специфична структура, вкус и дејство.
Декстрините – зошто медот е густ и леплив
Една од помалку познатите, а мошне важни состојки се декстрините. Тие припаѓаат на групата полисахариди, веднаш по скробот. Се добиваат со распаѓање на скробот во шеќери при загревање и токму тие му ја даваат на медот онаа препознатлива густина и лепливост. Без нив, медот не би бил тоа што е.
Минерали, протеини и киселини – разликата меѓу светол и темен мед
Минералите се уште една причина зошто темните видови мед се посебно ценети. Тие содржат повеќе минерални материи од светлите, што директно влијае и на нивната хранлива вредност.
Протеините во медот се присутни или во сложена форма или како амино-киселини. Составени се од јаглерод, водород, азот и кислород, а понекогаш и сулфур. Се појавуваат и како колоиди, што дополнително влијае на структурата на медот.
Од киселините, најзастапени се јаболковата и лимоновата киселина, кои му даваат благ, природен киселкаст тон и помагаат во стабилноста на производот.
Витамини, ензими и арома – мали количини, големо значење
Медот содржи витамин Ц и неколку витамини од Б-комплексот – рибофлавин, пантотенска киселина, пиридоксин и никотинска киселина. Тие се присутни во релативно мали и променливи количини, но сепак придонесуваат кон целокупниот нутритивен профил.
Посебна приказна се ензимите и етеричните масла. Тие се заслужни за карактеристичната арома на секој вид мед и се еден од главните показатели за неговата природност.
Медот во кујната – повеќе од засладувач
И тука доаѓаме до највкусниот дел. Медот не е само додаток, туку состојка што може целосно да го промени јадењето.
Чајните меденици се класика. Се прави тесто од брашно, шеќер, мед, цимет, каранфилчиња, сода бикарбона и белка. Се обликуваат мали куглички, се натопуваат во белка и мелени ореви или бадеми и се печат. Мали мора да бидат, затоа што во печката убаво нараснуваат.
Медениот леб, особено популарен во Америка, е уште еден одличен пример. Се прави со шеќер и мед или само со мед, а највисока вредност има лебот подготвен исклучиво со мед. Во него има околу 5% мед и останува мек многу подолго од обичниот леб.
Медениот путер е едноставен, а неверојатно вкусен. Малку омекнат путер се меша со 20% до 30% мед, се лади во фрижидер и потоа се користи како намаз.
А ако сакате нешто поосвежително, медениот сладолед е одлична идеја. Најдобро е шеќерот делумно да се замени со мед, околу 50% до 70%, затоа што сладоледот направен само со мед потешко се замрзнува.
