Што се одбележува денес
На 31.07.2026 година, односно на 18.07.2026 според стариот календар, Православната црква го одбележува споменот на Светиот маченик Емилијан. Денот паѓа во петок, а правилото на постот е пост на масло.
Покрај Свети Емилијан, денес се празнуваат преподобниот Памво, пустиник Египетски, преподобните браќа Паисиј и Исаија и преподобниот Јован Многустрадален. Во поширокиот дневен календар се спомнува и маченикот Јакинт Амастридски.
Календарската поставеност е проверена според православниот календар на Denovi.mk за 31 јули 2026, дневниот календар на МПЦ-ОА и житијниот запис на Бигорскиот манастир.
Главен спомен: Светиот маченик Емилијан
Свети Емилијан живеел во Доростол, град на Дунав, во времето на царот Јулијан Отстапник. Тоа бил период во кој царската власт настојувала повторно да го зацврсти незнабоштвото и да го потисне христијанството, кое веќе длабоко се вкоренило меѓу луѓето.
Емилијан бил млад човек и слуга кај градоначалникот. Кога царскиот пратеник пристигнал во Доростол за да ги принуди христијаните да принесуваат жртви на идолите, во градот не бил пронајден никој што јавно би ја исповедал верата. Задоволен од привидната покорност, пратеникот организирал гозба и јавно незнабожечко празнување.
Во текот на ноќта Емилијан ги искршил идолите во храмовите и на градските плоштади. Кога следното утро властите започнале да го бараат сторителот, бил уапсен невин селанец што случајно минувал во близина. Токму тука се открива најсилниот дел од неговото сведоштво: Емилијан не дозволил друг човек да пострада за неговото дело.
Тој самиот излегол пред судијата и признал што направил. Не се обидел да се спаси со молчење, изговор или префрлање на вината. Бил мачен, осуден и фрлен во оган, каде што го завршил земниот живот во четвртиот век.
Неговиот спомен не треба да се чита само како приказна за уништување идоли. Во средиштето е одлуката да не се дозволи невин човек да ја плати цената за туѓо дело. Емилијан можел да остане скриен, но разбрал дека верата без одговорност лесно станува празна храброст.
Преподобен Памво – човекот што внимавал на секој збор
Преподобен Памво бил еден од големите египетски пустиножители и современик на Свети Антониј Велики. Се подвизувал на Нитријската Гора, каде што станал познат по длабокото молчание, молитвата и трудот со сопствените раце.
Преданието го памети како човек што не давал брзи и лесни одговори. Пред да каже нешто, се молел и размислувал, свесен дека и еден збор може да повреди, да заведе или да се претвори во суета. Кога од него побарале да му каже корисен збор на александрискиот патријарх Теофил, Памво одговорил дека, ако неговото молчание не му користи, тогаш нема да му користи ни неговиот збор.
Оваа строгост не била студенило, туку почит кон тежината на говорот. Во време кога зборовите се изговараат брзо и се забораваат уште побрзо, преподобен Памво потсетува дека мудроста понекогаш започнува со одлуката да не се каже сè што ни паѓа на ум.
Преподобните Паисиј и Исаија
Паисиј и Исаија биле браќа од богат род, но двајцата го избрале монашкиот живот. Едниот се посветил на строг пустински подвиг, а другиот на милосрдие и грижа за луѓето.
Според преданието, меѓу монасите се појавило прашањето кој пат е повозвишен – осамената молитва или делотворната милост кон ближниот. Преподобен Памво ги видел двајцата браќа во рајот, покажувајќи дека и подвигот и милосрдието водат кон Бога кога се вршат без гордост и во името на Христос.
Таа календарска порака е особено значајна: не постои еден единствен надворешен образец на светоста. Некој служи во тишина, друг меѓу луѓето. Вистинското прашање не е кој пат изгледа повозвишен, туку со какво срце човекот го оди.
Денешниот спомен се надоврзува на празнувањето на Светиот апостол Акила и преподобен Никодим Светогорец, каде што верата исто така се открива преку различни облици – апостолско патување, гостопримство, книжевен труд и монашки подвиг.
Правило на постот
За петок, 31.07.2026 година, правилото е пост на масло.
Петокот се пази како посен ден во спомен на Христовото распнување. Денешните светители го дополнуваат тој пост со три јасни мерки: одговорноста на Емилијан, внимателниот збор на Памво и милосрдието на Паисиј и Исаија.
Календарска белешка
Нов календар: 31.07.2026
Стар календар: 18.07.2026
Ден: петок
Пост: пост на масло
Главен спомен: Светиот маченик Емилијан
Дополнителни значајни спомени: Преподобен Памво Египетски; преподобните Паисиј и Исаија; преподобен Јован Многустрадален; маченик Јакинт Амастридски
