Празникот на Свети Јоаким Осоговски годинава доби поширока црковна димензија. Вчера во манастирот „Свети Јоаким Осоговски“ кај Крива Паланка заедно богослужеа и молитвено учествуваа архијереи и свештенослужители од повеќе помесни православни цркви, пред голем број верници собрани за споменот на осоговскиот пустиножител. Празнувањето почна уште на 28 август, а централната Божествена Литургија беше отслужена чера.
Во Крива Паланка се собраа архијереи од Македонската православна црква – Охридска архиепископија, Романската, Српската и Бугарската православна црква, додека во богослужбите учествуваше и свештенослужител од Православната црква на Албанија. Така, манастирската слава излезе од рамките на локалното чествување и стана место на средба на претставници од пет православни цркви.
Празник што ја надмина локалната рамка
Во празничните богослужби учествуваа митрополитот Тулчански г. Висарион од Романската православна црква, митрополитот Доростолски г. Јаков од Бугарската православна црква и епископот Новобрдски г. Иларион од Српската православна црква, викар на српскиот патријарх Порфириј. Од МПЦ-ОА беа присутни и сослужуваа митрополитите Брегалнички г. Иларион, Австралиско-новозеландски г. Никола, Кумановско-осоговски г. Григориј и пензионираниот Кумановско-осоговски митрополит г. Јосиф. Во богослужението учествуваше и отец Никола Кодели од Православната црква на Албанија.
Токму овој состав му дава посебна тежина на годинашното празнување. Во време кога односите меѓу православните цркви често се следат низ призмата на јурисдикции, признавања и црковна дипломатија, во Осоговскиот манастир центарот остана она што и треба да биде на еден празник – Литургијата и заедничката молитва. Без потреба тоа да се претвора во поголема порака од она што самиот настан го кажува, присуството на архијереи од различни помесни цркви покажува дека старото светилиште кај Крива Паланка и денес има значење што ги надминува локалните граници.
Верниците во текот на празнувањето имаа можност да се поклонат пред моштите на преподобниот Јоаким Осоговски. Почитувањето на моштите и преданијата за исцеленија и чуда се дел од вековната црковна традиција поврзана со светителот, што е забележано и во житието објавено од Кумановско-осоговската епархија. Станува збор за верско предание и сведоштво на црковната традиција, а не за медицинско тврдење.
Од пештерата во Сарандопор до големото светилиште
Јоаким Осоговски се поврзува со втората половина на XI век и со местото Сарандопор во Осоговските Планини каде што според житието и црковното предание живеел како пустиножител во пештера. По неговата смрт почитувањето на светителот постепено го обликувало и духовното средиште од кое ќе се развие манастирот. Историјата на манастирскиот комплекс се врзува со XII век, кога со залагање на игуменот Теофан и на локалното население бил изграден манастир.
Денешната монументална соборна црква посветена на Свети Јоаким Осоговски е многу помлада од почетоците на манастирот. Според податоците на МПЦ-ОА за Осоговскиот манастир, нејзината изградба започнала во 1847. година, а храмот бил завршен и осветен во 1851. година. Градбата му била доверена на прочуениот протомајстор Андреј Дамјанов. Значи, манастирот не е сочувана слика од само еден историски миг, туку простор што со векови се доградувал, обновувал и повторно се исполнувал со живот.
Кога празникот станува дел од идентитетот на градот
За Крива Паланка Свети Јоаким Осоговски одамна не е само датум во црковниот календар. Светителот е патрон и заштитник на градот, а празникот традиционално привлекува верници, посетители и луѓе по потекло од овој крај. Околу него со години се развива и поширока културна програма. И оваа година градот организираше повеќедневни манифестации, меѓу кои XXI Меѓународен фолклорен фестивал „Свети Јоаким Осоговски“ и „Шопско село“, со учесници од повеќе земји.
Токму тука се гледа зошто Осоговскиот манастир има место што е пошироко од неговата архитектонска и туристичка вредност. Тој во ист простор ги собира религиозната меморија, локалниот идентитет и живата традиција. Во текот на годината таму доаѓаат посетители поради историјата, природата или архитектурата; на 29 август, меѓутоа, причината поради која манастирот постои повторно излегува во прв план.
Годинашното празнување го покажа токму тоа. Манастир создаден околу споменот на еден пустиножител од XI век речиси еден милениум подоцна повторно собра народ и свештенство од повеќе земји. Не како музеј на минатото, туку како место во кое традицијата сè уште се практикува.
