Постојат вести што не се читаат како обична информација. Се читаат со пауза. Со тишина меѓу речениците. Со она непријатно чувство дека зад полициските иницијали, марките на возила и службените формулации стојат луѓе, семејства, утро што нема да продолжи како вчера.

Таква е и трагедијата на скопската обиколница, во која четири лица го загубија животот во тешка сообраќајна несреќа меѓу товарно возило и патнички автомобил. Според објавените информации, несреќата била пријавена синоќа околу 23 часот, на делот од обиколницата помеѓу надвозникот кај Визбегово и клучката Мирковци.

Што е познато досега

Според информациите што ги пренесоа повеќе медиуми повикувајќи се на МВР, 76-годишниот возач Б.Б. од Косово, управувајќи товарно возило „ман“ со полуприколка и косовски регистарски ознаки, изгубил контрола врз возилото, ја пробил заштитната метална ограда и преминал во спротивната коловозна лента. Таму директно се судрил со автомобил „бе-ем-ве“ со скопски регистарски ознаки, управуван од 51-годишниот Р.В. од Скопје. По ударот избувнал пожар во двете возила, а автомобилот и кабината на камионот целосно изгореле.

На местото на несреќата животот го загубиле возачот на автомобилот Р.В. и сопатниците А.В. и П.М., двајцата на возраст од 20 години, сите од Скопје. Загинало и уште едно лице чиј идентитет, според првичните информации, сè уште се утврдувал. Лекар од Итната медицинска помош само ја констатирал смртта, а по наредба на јавен обвинител телата биле предадени на обдукција.

Возачот на камионот е лишен од слобода и задржан во полициска станица. Од МВР најавиле дека по целосно документирање на случајот ќе биде поднесена соодветна пријава. Поради увидот, сообраќајот на обиколницата бил во прекин повеќе од шест часа, а според објавите бил нормализиран денекса изутртина.

Кога патот станува граница меѓу животот и веста

Во вакви моменти јавноста најпрво бара детали: кој, кога, каде, како. Тоа е разбирливо. Но трагедиите на патиштата не смеат да завршат во таа кратка новинарска формула. Зад секоја тешка сообраќајка стои прашање поголемо од еден судир: колку е безбеден патот, колку се почитуваат правилата, колку се контролира товарниот сообраќај, колку брзо реагираат службите, колку сме сите свесни дека автопатот не простува невнимание?

Скопската обиколница е сообраќајна артерија, но и простор каде што брзината, тежината на товарните возила и човечката грешка можат за секунда да се претворат во катастрофа. Таму секое пробивање на ограда, секое губење контрола, секој директен удар не е само „инцидент“. Тоа е распад на системот на доверба врз кој се потпира секој возач кога излегува на пат.

Затоа оваа несреќа не треба да остане само во рубриката црна хроника. Треба да отвори разговор за надзор, превенција, техничка исправност, одмор на професионалните возачи, патна сигнализација, заштитни огради и култура на возење. Не како бирократски список, туку како елементарна одговорност кон животот.

Младоста како најтешка загуба

Особено болно одекна информацијата дека меѓу загинатите се две 20-годишни лица. Таа возраст не се врзува со крај. Се врзува со планови, факултет, работа, пријателства, љубови, патувања, недовршени разговори и иднини што допрва требало да се отвораат. Кога дваесетгодишен живот ќе згасне на пат, јавноста не треба само да се потресе. Треба да се запраша што правиме со нашите патишта, со нашето возење, со нашето трпение и нетрпение, со леснотијата со која секој ден ја прифаќаме опасноста како нормална.

Патот не е место за докажување, брзање и претпоставка дека „ништо нема да се случи“. Патот е договор меѓу непознати луѓе дека секој ќе се однесува така што другиот ќе стигне жив. Кога тој договор ќе се скрши, последиците не ги трпи само еден возач. Ги трпат семејства, градови, генерации.

Одговорност по трагедијата

Истрагата треба да утврди што точно се случило, какви биле околностите, дали постоеле технички, човечки или други фактори што довеле до несреќата. Тоа е работа на надлежните институции, јавниот обвинител, полицијата и вештите лица. Но јавниот интерес не завршува со кривична пријава. Тој продолжува со прашањето дали од ваквите трагедии учиме нешто или само ги архивираме до следната.

Во земја каде што сообраќајните несреќи често се примаат како „вест на денот“, потребна е подлабока промена: од казнена култура кон превентивна култура. Повеќе контрола таму каде што ризикот е најголем. Повеќе јавни податоци за опасните точки. Повеќе почит кон професионалните стандарди во транспортот. Повеќе свест дека секој километар со невнимание може да биде последен за некого.

Тишината по сирените

Кога ќе заминат противпожарните екипи, полицијата, Брзата помош и камерите, на местото на несреќата останува нешто што не се гледа на снимка: празнина. Таа празнина ја носат семејствата на загинатите. Ја носат и сите што таа ноќ поминале таму, виделе нешто, помогнале, застанале немоќни покрај патот.

Panoptikum не ја чита оваа трагедија само како судир меѓу камион и автомобил. Ја чита како сурово потсетување дека цивилизацијата се мери и по тоа колку сериозно го штити животот во обичниот, секојдневен сообраќај. Затоа што најстрашните вести најчесто не доаѓаат од далечни војни и големи светски катастрофи. Понекогаш доаѓаат од патот по кој мислиме дека само ќе се вратиме дома.