Мерењето на крвниот притисок на преглед во бременоста изгледа како едноставна рутина. Токму во таа едноставност се крие една од најважните проверки за здравјето на мајката и детето.
Светската здравствена организација во октомври 2026 година објави нова глобална стратегија за хипертензивните нарушувања во бременоста, со посебен фокус на прееклампсијата и еклампсијата. Причината е сериозна: овие состојби остануваат меѓу значајните причини за тешки компликации кај мајките и новороденчињата.
Што е прееклампсија?
Прееклампсијата е нарушување поврзано со бременоста во кое покачениот крвен притисок се појавува заедно со други знаци дека организмот е под оптоварување. Таа најчесто се развива по 20. недела од бременоста.
Состојбата може да биде блага, но може и релативно брзо да стане сериозна. Затоа редовните прегледи имаат толку голема тежина: жената не секогаш може сама да почувствува дека крвниот притисок е висок.
СЗО проценува дека хипертензивните нарушувања се јавуваат кај околу 10 до 15 проценти од бременостите во светот и се поврзани со значителен дел од мајчината и новороденечката смртност.
Кои знаци заслужуваат внимание?
Некои жени немаат очигледни симптоми и промената се открива токму на редовен преглед. Кај други може да се појават силна или упорна главоболка, промени во видот, болка во горниот дел од стомакот, нагло влошување на општата состојба или други симптоми што лекарот ги проценува во контекст на бременоста.
Отокот сам по себе не е доволен за дијагноза, бидејќи отекувањето може да се појави и во нормална бременост. Дијагнозата се поставува врз основа на мерења, лабораториски наоди и лекарска проценка.
Зошто редовната контрола е толку важна
Основните алатки за откривање не се егзотични. Мерењето крвен притисок и, кога е потребно, проверката на протеини во урината можат да дадат важни информации.
Во новата глобална патоказна стратегија за периодот 2026-2035, СЗО нагласува дека проблемот во многу делови од светот не е само медицинското знаење, туку пристапот до навремена антенатална грижа, дијагностика, лекови и итна акушерска помош.
Тоа покажува нешто што лесно го забораваме: едноставен медицински преглед има вредност само ако е достапен навреме и ако системот може да реагира на резултатот.
Ризикот не завршува секогаш со породувањето
Прееклампсијата најчесто ја разгледуваме како проблем на бременоста, но нејзиното значење може да продолжи и подоцна. Жените кои имале хипертензивно нарушување во бременоста имаат повисок ризик од хронична хипертензија и одредени кардиоваскуларни и бубрежни заболувања подоцна во животот.
Токму затоа информацијата дека жената имала прееклампсија не треба да исчезне од медицинската приказна веднаш по раѓањето на детето. Таа може да биде важна и години подоцна.
Бременоста не е болест, а покачениот притисок не е причина секоја трудница да живее во страв. Смислата на контролите е спротивна – потенцијалниот проблем да се открие додека медицината сè уште има време да реагира.
Напомена: При силна главоболка, нарушување на видот, силна болка, ненадејно влошување или друг загрижувачки симптом во бременоста треба да се побара медицинска проценка.
