Што се одбележува денес
На 07.07.2026 година, според новиот календар, односно на 24.06.2026 според стариот календар, Православната црква го празнува Рождеството на чесниот славен Пророк, Претеча и Крстител Господов Јован, во народот познато како Иванден. Денот паѓа во вторник и е во периодот на Апостолскиот, односно Петровденскиот пост. Според православниот календар на Denovi.mk, за овој датум се наведува Рождеството на Свети Јован Претеча и Крстител Господов, а правилото на постот е риба.
Календарската проверка се совпаѓа и со вечниот православен календар за 07.07.2026, каде овој ден е означен како 24.06.2026 според јулијанскиот календар, со празникот Раѓање на Свети Јован Предвесник и Крстител Господов. Овој празник е еден од ретките денови кога Црквата го слави раѓањето на светител, а не само неговото упокојување, што доволно говори за посебното место на Свети Јован во евангелската и православната свест.
Главен празник: Рождество на Свети Јован Крстител – Иванден
Свети Јован Крстител е Претеча Господов – оној што го најавува доаѓањето на Христос и го подготвува народот за покајание. Според житијниот запис за Раѓањето на Свети Јован Претеча и Крстител Господов, шест месеци пред јавувањето на Архангел Гавриил на Пресвета Богородица во Назарет, истиот архангел му се јавил на првосвештеникот Захарија во ерусалимскиот храм, објавувајќи дека неговата бездетна жена Елисавета ќе роди син.
Захарија не поверувал веднаш во чудесната вест и останал нем сè до осмиот ден по раѓањето на детето. Кога роднините сакале младенецот да го добие името на татка си, Захарија напишал на табличка: „Јован“. Тогаш јазикот му се одврзал и тој почнал да Го слави Бога. Во оваа сцена има длабока духовна симболика: таму каде што човечката неверица замолчува, Божјата промисла го враќа зборот кога срцето ќе ја прифати вистината.
Раѓањето на Свети Јован не е само семејна радост на Захарија и Елисавета. Тоа е почеток на еден голем пророчки пат. Детето што се раѓа во старост и неплодност ќе стане глас во пустината, крстител во Јордан, строг сведок на покајанието и човек за кого Христос ќе рече дека меѓу родените од жена нема поголем од него. Затоа Иванден не е само празник на раѓање, туку празник на повикот: човекот да се разбуди, да се очисти и да го препознае Христос кога ќе дојде пред него.
Свети Никита, епископ Ремезијански
На истиот ден се спомнува и Свети Никита, епископ Ремезијански. Според календарскиот запис за Свети Никита, епископ Ремезијански, тој бил другар и врсник на Свети Павлин Нолски и се поврзува со проповедањето на Евангелието меѓу словенските народи во нишко-пиротската област.
Неговиот спомен внесува во денот историска и мисионерска димензија. Ако Свети Јован Крстител е гласот што го подготвува Израил за Месијата, Свети Никита е еден од оние пастири што го носеле христијанскиот збор меѓу народите и заедниците на Балканот. Така денешниот календар не останува само во евангелската сцена, туку се отвора и кон нашата поширока духовна географија.
Светите маченици Орентиј, Фарнакиј, Ерос, Фирмос, Фирмин, Киријак и Лонгин
Денес се спомнуваат и Светите маченици Орентиј, Фарнакиј, Ерос, Фирмос, Фирмин, Киријак и Лонгин, родени браќа и римски војници од времето на царот Максимијан. Според житијниот запис за светите маченици браќа, Орентиј се истакнал во војна против Скитите, но кога римската војска сакала да им принесе жртва на идолите, тој и неговите браќа јасно исповедале дека се христијани.
Токму тука се гледа нивната духовна сила: тие не ја одбиле должноста, храброста или жртвата, туку одбиле поклонение пред лажни богови. И покрај војничките заслуги, биле осудени на прогонство во касписките предели, каде еден по еден го завршиле животот од глад и маки. Нивниот спомен стои како тивко сведоштво дека верата не се мери според признанијата што ги дава светот, туку според верноста кога тие признанија ќе се претворат во притисок.
Дополнителни спомени
Покрај Рождеството на Свети Јован Крстител, Свети Никита Ремезијански и Светите маченици Орентиј, Фарнакиј, Ерос, Фирмос, Фирмин, Киријак и Лонгин, денес се спомнуваат и Преподобен Антониј Димски, Праведните младенци Јаков и Јован Мењушки, Преподобен Атанасиј Пароски, Новомаченик Панајот Кесариски, Кападокиски, Преподобен Јован Соловецки, Велик кнез Михаил Тверски и Маченик Јован Нов, Сукевиски.
Широкиот круг на денешните спомени покажува како православниот календар ја собира различната светост во еден ден: евангелски пророк, епископ-мисионер, војници-маченици, преподобни, праведни младенци и новомаченици. Во центарот, сепак, стои Свети Јован Крстител – човекот што не го насочува погледот кон себе, туку кон Христос.
Правило на постот
Денот е во рамките на Апостолскиот пост. Бидејќи 07.07.2026 е голем празничен ден посветен на Свети Јован Крстител, календарското правило е пост со риба. Во практична смисла, постот продолжува, но со празнично разрешување: дозволени се масло, вино и риба. За пошироко разбирање на духовната смисла на постот може да се погледне и текстот што е пост и зошто постиме.
Во духовна смисла, Иванден го осветлува постот со радост, но не ја укинува неговата сериозност. Свети Јован е светител на трезвеноста, на пустината, на јасниот збор и на покајанието. Затоа празничната трпеза со риба не треба да го засени главното: денот нè повикува да ја исправиме мислата, да го очистиме срцето и да не го одложуваме внатрешното обраќање.
Календарска белешка
Нов календар: 07.07.2026
Стар календар: 24.06.2026
Ден: вторник
Пост: Апостолски пост – риба
Главен празник: Рождество на чесниот славен Пророк, Претеча и Крстител Господов Јован – Иванден
Дополнителни значајни спомени: Свети Никита, епископ Ремезијански; Светите маченици Орентиј, Фарнакиј, Ерос, Фирмос, Фирмин, Киријак и Лонгин; Преподобен Антониј Димски; Преподобен Атанасиј Пароски
