Што се одбележува денес
Православен верски календар 19 септември – на 19 септември 2026, сабота, православната Црква го одбележува споменот на чудото на Свети Архангел Михаил во Хони, познато и како чудото на Архистратигот Михаил во Колоси. Според православниот верски календар на Denovi.mk за 19 септември, денот одговара на 6 септември по стар стил и не е посен.
Главен спомен: Спомен на чудото на Свети Архангел Михаил во Хони (Колоси)
Дополнително: Светиот маченик Ромил; светите маченици Евдоксиј, Зинон и Макариј; Преподобен Архип; Преподобен Давид Египетски и други светители
Календарска белешка: Претпразненство на Рождеството на Пресвета Богородица
Нов календар: 19 септември 2026
Стар календар: 6 септември
Чудото на Архангел Михаил во Хони
Споменот што го определува денешниот празничен карактер е поврзан со древното место Хони во Фригија, недалеку од Јерапол. Црковното предание раскажува дека таму се појавил извор чија вода станала позната по исцеленијата што им се припишувале на молитвите кон Свети Архангел Михаил. Подеталното предание за настанот е зачувано во житијниот запис за чудото на Свети Архангел Михаил.
Во средиштето на раскажувањето е човек од Лаодикија чија ќерка не можела да зборува. Според преданието, во сон му се јавил Архангел Михаил и го упатил да ја одведе девојката до изворот. Таткото го послушал советот, а откако девојката се напила од водата и тој се помолил, таа проговорила. По овој настан семејството го прифатило христијанството, а покрај изворот бил изграден храм посветен на Архангел Михаил.
Подоцна на тоа место дошол младиот подвижник Архип. Тој живеел крај храмот, во молитва и воздржување, и со години се грижел за светилиштето. Растечкото значење на местото и доаѓањето на многу луѓе предизвикале непријателство кај противниците на христијанската вера. Според житијното предание, тие се обиделе да го уништат храмот така што водите на две реки ги насочиле кон него.
Токму тука се наоѓа настанот по кој празникот останал запаметен. Архип се молел за спас на храмот, а Архангел Михаил се јавил и со удар во карпата отворил голема пукнатина низ која се повлекла надојдената вода. Светилиштето останало сочувано. Местото оттогаш било наречено Хони – име што се поврзува со нурнувањето или пропаѓањето на водата во отворената карпа.
Истото предание го пренесува и календарскиот запис на Бигорскиот манастир за чудата на Свети Архангел Михаил. Во православното паметење настанот не се сведува само на чудесното спасување на еден храм. Неговата духовна смисла е врзана со заштитата, надежта и молитвеното застапништво на Архангел Михаил, кого Црквата го нарекува Архистратиг – предводник на небесните сили.
Архангел Михаил во православната традиција
Архангел Михаил е една од најпрепознатливите ангелски личности во библиската и православната традиција. Неговото име обично се толкува преку прашањето „Кој е како Бог?“, а во црковното предание тој се поврзува со верноста кон Бога и со заштитата од злото. Затоа низ вековите нему му биле посветувани голем број храмови, манастири и празнични спомени.
Православен верски календар 19 септември не го одбележува општиот Собор на Архангел Михаил и другите небесни сили, кој се празнува во ноември, туку конкретно чудото во Хони. Оваа разлика е важна: на денешниот датум фокусот е ставен врз определен настан од црковното предание и врз светилиштето поврзано со него.
Други светители што се празнуваат на 19 септември
На истиот ден Црквата го споменува и Светиот маченик Ромил, кој според житијната традиција пострадал во времето на царот Трајан. Како човек на висока положба, тој се спротивставил на прогонувањето на христијаните и отворено ја исповедал сопствената вера, по што бил осуден на смрт.
Се споменуваат и Светите маченици Евдоксиј, Зинон и Макариј. Евдоксиј бил воен старешина во римската војска и пострадал за христијанската вера во времето на Диоклецијан. Во календарското предание со него се поврзуваат и голем број војници кои го прифатиле христијанството.
Меѓу спомените е и Преподобен Давид Египетски, чиј живот носи сосема поинаква приказна. Пред да стане монах бил разбојнички водач, но во подоцнежните години се покајал и го избрал монашкиот живот. Така календарот на 19 септември во ист ден ги спојува небесниот Архистратиг, мачениците што ја платиле цената на својата вера и човек кој во староста направил целосен пресврт во сопствениот живот.
Бигорскиот календар го означува 19 септември и како претпразненство на Рождеството на Пресвета Богородица. Со тоа овој саботен ден веќе го насочува богослужбениот ритам кон Мала Богородица, која според овој календарски поредок се празнува на 21 септември. За поширок преглед на светителските спомени, празниците и постите може да се користи и календарот, житијата и постите на МПЦ-ОА.
Правило на постот
Не се пости.
На 19 септември 2026 се паѓа сабота и за денот нема пропишан пост. Тоа го наведуваат и Denovi.mk и православниот верски календар на Бигорскиот манастир. Според тоа, за православен верски календар 19 септември важи правило – не се пости.
