Што се одбележува денеска
Главен спомен: Свети великомаченик Артемиј (362)
Дополнително: Преподобен Герасим Нов Кефалонски, новомаченик Игнатиј Атонски, праведниот младенец Артемиј Верколски и други светители
Нов календар: 2. ноември 2026 година
Стар календар: 20. октомври
Правило на постот: Не се пости.
Објаснување за денот
На 2. ноември православната Црква го одбележува споменот на Свети великомаченик Артемиј, христијански војсководец и висок царски достоинственик од IV век, кој според црковното предание пострадал во 362 година во времето на царот Јулијан Отстапник. Православниот календар на Denovi.mk го издвојува Артемиј како главен светителски спомен на денот, кој според стариот календар се празнува на 20 октомври.
Преданието го поврзува Артемиј со времето на царот Константин Велики, а подоцна и со Констанциј. Тој извршувал високи воени и управни должности и бил испратен да учествува во пренесувањето на моштите на апостолот Андреј и евангелистот Лука во Цариград. Неговиот живот добил сосема поинаков тек за време на владеењето на Јулијан Отстапник. Кога видел дека христијански свештеници биле подложени на прогон и мачење, Артемиј отворено се спротивставил на царот. Поради тоа бил лишен од чинот, мачен и на крајот погубен. Во црковната традиција останал запаметен како пример на човек кој не ја подредил верата на својата положба и моќ.
За 2. ноември се наведува и споменот на Преподобен Герасим Нов Кефалонски. Роден во 1509. година, тој се подвизувал на Света Гора и во Палестина, а подоцна се населил на островот Кефалонија, каде основал женски манастир. Неговиот спомен е поврзан со монашкиот живот, молитвата и духовната грижа за луѓето.
Меѓу дополнителните спомени се и новомаченикот Игнатиј Атонски, кој пострадал во Цариград во 1814. година, како и праведниот младенец Артемиј Верколски. Бигорскиот календар го вклучува и Преподобен Гаврил Ургебадзе, грузиски монах и духовник од XX век. Така, календарот на овој ден поврзува светители од многу различни епохи – од раното христијанство до современото православно монаштво.
Во центарот сепак останува ликот на Свети Артемиј. Неговото житие во црковното предание не го претставува само како маченик, туку и како човек со јавна положба кој во пресуден момент ја ставил совеста над послушноста кон земната власт. Токму таа решителност е причината поради која неговиот спомен останал присутен во православниот календар низ вековите.
Правило на постот
Не се пости.
