Што се одбележува денес
Главен спомен: Светите маченици Акиндин, Пигасиј, Анемподист, Афтониј, Елпидифор и другите со нив
Дополнително: Преподобен Маркијан Кирски и други светители
Нов календар: 15. ноември 2026 година
Стар календар: 2. ноември
Ден: недела, 24-та недела по Педесетница, глас 7
Правило на постот: Не се пости
Објаснување за денот
На 15. ноември православната Црква го одбележува споменот на Светите маченици Акиндин, Пигасиј, Анемподист, Афтониј, Елпидифор и другите христијани што пострадале со нив во Персија во IV век. Датумот одговара на 2. ноември по стар стил, а 15. ноември 2026. година е недела – 24-та недела по Педесетница, глас 7.
Нивното житие е поврзано со периодот на големите прогони на христијаните во Персиското Царство, во времето на царот Сапор II. Акиндин, Пигасиј и Анемподист, според црковното предание, биле луѓе од царскиот двор кои тајно ја исповедале христијанската вера. Кога биле откриени и изведени пред владетелот, одбиле да се откажат од неа и биле изложени на тешки измачувања.
Во календарскиот запис тие се претставени како персиски христијани што останале верни на своето убедување и пред судот на царот. Во текот на нивното страдање, преданието ги вклучува и Афтониј и Елпидифор, како и голем број други христијани кои го споделиле нивното мачеништво.
Во црковното паметење оваа приказна не останала само сведоштво за еден суров историски период. Во нејзиниот центар е прашањето што човекот е подготвен да зачува кога надворешниот притисок бара од него да се откаже од сопственото убедување. Затоа мачениците во православната традиција не се паметат по самото страдање, туку по одлуката верата да не ја приспособат на стравот и на моќта пред која биле исправени.
Преподобен Маркијан Кирски
На истиот ден се споменува и Преподобен Маркијан Кирски, подвижник од IV век. Неговиот живот носи поинаков облик на духовно сведоштво од оној на персиските маченици. Наместо прогон и јавно страдање, неговиот пат бил живот во осаменост, молитва, пост и духовна дисциплина.
Маркијан живеел во пустинска област и подолг период се подвизувал во мала ќелија, а со текот на времето околу него дошле и ученици. Записот за Преподобен Маркијан Кирски го сместува неговиот живот во IV век и наведува дека починал во 388 година. И покрај повиците да ја напушти осаменоста, останал верен на својот подвижнички начин на живот, истовремено поучувајќи ги луѓето што доаѓале кај него.
Така во истиот календарски ден се среќаваат две различни искуства на раното христијанство – мачеништвото во Персија и монашкото повлекување во сириската пустина. Во едниот случај верата е ставена на испит пред власта и прогонството, во другиот преку долготрајна лична дисциплина и одрекување.
Правило на постот
Не се пости.
Денов доаѓа веднаш по споменот на Светите Козма и Дамјан – Свети Врачи, а православниот календар на 15. ноември го насочува вниманието кон една поинаква страница од раното христијанство: луѓе кои пред царската власт можеле да го зачуваат животот со откажување од верата, но избрале да не го направат тоа. Токму затоа нивните имиња, повеќе од шеснаесет века подоцна, и натаму остануваат дел од годишниот црковен круг.
