Просечната нето-плата во Македонија продолжува да расте, но споредбата со Хрватска покажува дека повисокиот процент на хартија сè уште не значи и брзо приближување кон платите во поразвиените економии од регионот. Во јули 2026. година просечната месечна нето-плата во Македонија достигнала 48.499 денари, односно приближно 789 евра. На годишно ниво тоа претставува раст од 7,1%. Истовремено, најновиот податок за Хрватска покажува просечна нето-плата од 1.540 евра за јули.
Тоа значи дека просечната хрватска плата е за околу 751 евро повисока од македонската, односно е речиси двојно поголема.
Платата расте, но месечниот чекор е мал
Годишниот раст од 7,1% изгледа значаен, но краткорочната динамика дава поинаква слика. Во однос на претходниот месец, просечната плата во Македонија се зголемила за само 118 денари. Тоа покажува дека по силниот раст во подолг период, месечните поместувања можат да бидат многу мали.
Уште поважно е што една просечна бројка не ја покажува целата состојба на пазарот на трудот. Постојат големи разлики меѓу одделните сектори, професии и компании, па значителен дел од вработените примаат помалку од националниот просек.
Токму затоа просечната плата треба да се чита како статистички показател, а не како износ што го прима „просечниот“ граѓанин во секојдневна смисла.
Овде се појавува еден од најважните економски парадокси. Македонската плата може да расте со релативно висока стапка, но ако платите во Хрватска и во другите земји кон кои Македонија се обидува да се приближи исто така растат, јазот тешко се затвора.
Причината е едноставна: ист процент на раст врз многу поголема основа создава и поголем износ во евра.
Доколку плата од околу 789 евра и плата од околу 1.540 евра растат со приближно еднакви стапки, разликата меѓу нив не исчезнува. Во апсолутни износи таа може дури и да се зголемува. Затоа вистинското прашање не е само дали македонската плата расте, туку дали расте побрзо од платите во земјите со кои се споредуваме и дали таквиот раст може да се одржува со години.
Просечната плата не е исто што и животниот стандард
Номиналниот раст на платите е само еден дел од приказната.
За вработениот е многу поважно што може да купи со својата плата. Ако паралелно со платите растат цените на храната, домувањето, енергијата, услугите и кредитните трошоци, дел од номиналното зголемување може да биде потрошен од инфлацијата. Затоа економската благосостојба не се мери само со бројот на денари на платната листа, туку со реалната куповна моќ.
Истата забелешка важи и при споредбата со Хрватска. Животните трошоци таму не се исти како во Македонија, особено во Загреб и туристичките центри на Јадранот. Затоа разликата од 751 евро не треба автоматски да се толкува како идентична разлика во животниот стандард.
Но толку голем доходовен јаз сепак останува силен економски фактор.
Платата како причина за заминување
Разликите во заработувачката веќе имаат директно влијание врз движењето на работната сила. Хрватска во последните години стана значајна дестинација и за македонски работници, особено во туризмот, угостителството и градежништвото. Според податоци објавени претходно годинава, само во првите пет месеци од 2026 година биле издадени 6.849 дозволи за престој и работа за македонски државјани во Хрватска.
Кога работник може да заработи неколку стотици евра повеќе во друга држава, одлуката за иселување или сезонска работа станува и економска пресметка. Тоа создава дополнителен притисок врз домашните компании, кои мора да се натпреваруваат не само меѓу себе, туку и со странските пазари на труд.
Повисоки плати бараат повисока продуктивност
Долгорочно, одржливото зголемување на платите не може да се заснова само на административни одлуки или на краткорочен недостиг од работници. Потребни се економии и компании што создаваат поголема додадена вредност. Тоа значи повеќе инвестиции, подобра технологија, квалификувана работна сила, повисока продуктивност и поголем број добро платени работни места.
Без таква промена во структурата на економијата, растот на платите може да биде ограничен од продуктивноста, конкурентноста и способноста на компаниите да ги поднесат повисоките трошоци.
Од статистички раст до доходовно приближување
Просечната македонска плата од 48.499 денари покажува дека номиналните приходи продолжуваат да се движат нагоре, но споредбата со хрватските 1.540 евра потсетува дека еден статистички рекорд сам по себе не значи дека економскиот јаз се затвора.
Тука треба да се направи разлика меѓу две работи: раст на платите и доходовна конвергенција. Првото значи дека платите денес се повисоки отколку вчера. Второто значи дека Македонија реално се приближува кон земјите со повисоки приходи.
За тоа не е доволно платите само да растат. Тие во подолг период мора да растат побрзо, врз основа на поголема продуктивност и посилна економија.
Во спротивно, Македонија може секоја година да бележи нов рекорд на просечната плата, а растојанието до платите во Хрватска и во пошироката Европска Унија да останува големо.
