Пензиите во Македонија од 1. септември 2026. година повторно треба да се усогласуваат процентуално, а пресметките врз основа на досега објавените статистички податоци упатуваат на раст од околу 3%. Тоа би значело приближно 600 денари повеќе за пензија од 20.000 денари, околу 900 денари за пензија од 30.000 и до околу 1.500 денари за пензија од 50.000 денари.
Сепак, оваа бројка сè уште треба да се чита како пресметка, а не како официјално утврден процент. Конечната стапка на септемвриското усогласување треба формално да ја утврдат надлежните институции, па можно е конечниот износ да се разликува за некоја децимала.
Што покажуваат најновите податоци
Пресметката стана многу појасна откако Државниот завод за статистика на 21. август ги објави податоците за платите за јуни. Просечната месечна исплатена нето-плата во јуни 2026. година изнесувала 48.381 денар и била за 6,4% повисока од истиот месец во 2025. година.
Со јунскиот податок е комплетирано првото полугодие од годинава, што е важно затоа што при септемвриското усогласување се споредуваат движењата во периодот јануари – јуни 2026. со второто полугодие од 2025. година.
Според пресметките врз основа на месечните статистички податоци, просечната нето-плата во првите шест месеци од 2026. година изнесува околу 47.986 денари, наспроти приближно 45.808 денари во периодот јули – декември 202.5 година. Тоа претставува раст од околу 4,75%.
Вториот показател се трошоците на живот. Според досегашните пресметки, нивниот просечен раст меѓу двете полугодија е околу 1,17%.
Како се добиваат околу 2,96%?
По завршувањето на периодот на линеарни покачувања повторно се применува редовната методологија од Законот за пензиското и инвалидското осигурување. Таа предвидува усогласувањето да зависи подеднакво од две движења – 50% од растот на трошоците на живот и 50% од растот на просечно исплатената плата.
Ако растот на платите од околу 4,75% се земе со половина од неговата вредност, во пресметката влегуваат приближно 2,38%. Половина од растот на трошоците на живот од околу 1,17% додава уште околу 0,58%.
Збирот е приближно 2,96%.
Токму затоа во јавноста се појавува заокружената проценка од 3%. Но разликата меѓу 2,96% и точно 3% е важна кога се наведуваат конкретни суми: 1.500 денари, на пример, би биле зголемување на пензија од 50.000 денари ако конечната стапка биде точно 3%. При стапка од 2,96% зголемувањето би изнесувало околу 1.480 денари.
Колку повеќе би добиле пензионерите?
Ако како работна пресметка се земат 2,96%, пензија од 20.000 денари би се зголемила за околу 592 денари, на приближно 20.592 денари. Кај пензија од 25.000 денари, разликата би била околу 740 денари, па новиот износ би бил околу 25.740 денари.
Пензија од 30.000 денари би добила приближно 888 денари повеќе, односно би достигнала околу 30.888 денари. Кај пензија од 40.000 денари, зголемувањето би било околу 1.184 денари, додека пензија од 50.000 денари би пораснала за околу 1.480 денари.
Ако конечниот процент биде утврден на точно 3%, пресметката станува поедноставна: 600 денари повеќе на пензија од 20.000 денари, 750 денари на 25.000, 900 денари на 30.000, 1.200 денари на 40.000 и 1.500 денари на пензија од 50.000 денари.
Процентуално наместо линеарно зголемување
За пензионерите ова не е само прашање колкав ќе биде процентот, туку и како ќе се распредели зголемувањето. Кај линеарниот модел сите пензионери добиваа ист фиксен износ без оглед на висината на пензијата. Кај процентуалното усогласување секоја пензија се зголемува за ист процент, што во денари значи поголемо зголемување за повисоките пензии.
Така, разликата меѓу пензионер со 20.000 и пензионер со 50.000 денари пензија повторно се одразува и врз самиот износ на усогласувањето. Моделот ги следи движењата на платите и цените, но во исто време ги задржува постојните разлики во висината на пензиите.
Во актуелната пресметка поголемиот дел од очекуваниот раст доаѓа од платите. Од приближните 2,96%, околу 2,38% произлегуваат од растот на просечната плата, а околу 0,58% од движењето на трошоците на живот.
Затоа, најважната информација за пензионерите во моментов е дека септемвриското зголемување се очекува да биде околу 3%, но официјалниот процент сè уште не е објавен. Сумите од 600, 900, 1.200 или 1.500 денари се корисни за ориентација, но конечната септемвриска пензија ќе може прецизно да се пресмета дури по формалното утврдување на стапката.
