Уште во 2011 година, кога првпат го прочитав текстот на Пол Бредшоу (Paul Bradshaw) на блогот Online Journalism Blog под наслов “BASIC principles of online journalism: S is for Scannability”, ми стана јасно дека интернет-новинарството повеќе нема да биде исто. Денес – повеќе од една деценија подоцна – неговата порака е уште поактуелна.
Што навистина прават корисниците кога „читаат“ онлајн?
Ајде да бидеме искрени. Луѓето не читаат на интернет – тие скенираат. Погледот им лета по екранот, бараат наслов, поднаслов, болдирана фраза, линк. Бараат нешто што ќе им каже: „Ова е за тебе“.
Истражувањето на Jakob Nielsen уште пред години покажа дека околу 79% од корисниците скенираат веб-страници, наместо да читаат детално. Денес, со доминацијата на мобилните уреди и краткото внимание во дигиталната средина, овој процент веројатно е уште поголем. Неговата анализа за т.н. F-pattern читање на веб содржина останува една од најцитираните студии во UX и веб-контент стратегијата.
Корисниците доаѓаат со цел. Тие не се тука да уживаат во нашата стилска виртуозност. Тие бараат одговор. Ако не го најдат веднаш – заминуваат.
Јасни наслови – без играње криенка
Насловот не е место за интелектуална егзибиција. Онлајн публиката е глобална, културно разнолика и нетрпелива. Досетливи двосмислици што функционираат во печат може да бидат целосно неразбирливи во Google резултатите.
Примерот од The New York Times – каде насловот „For the Young, Politics Is Social“ бил променет во „Finding Political News Online, the Young Pass It On“ – е класичен пример за адаптација кон пребарувачка логика. Луѓето пребаруваат фрази, не метафори.
Денес, алатките како Google Trends и Google Keyword Planner овозможуваат многу попрецизна анализа на тоа што навистина бара публиката. Но принципот останува ист: првите 2-3 зборови во насловот се пресудни.
Првиот пасус – вашата единствена шанса
Првите два пасуса мора да ја носат суштината. Пребарувачите им даваат најголема тежина. Читачите на екран ги читаат први. RSS апликациите ги прикажуваат само нив.
И ако нешто треба да запомниме од Нилсен, тоа е дека третата реч во пасусот веќе често се прескокнува. Тоа не е цинизам – тоа е реалност.
Поднаслови и структура – патоказ за погледот
HTML не е само техничка формалност. Хиерархијата на наслови (h1-h6) е и семантичка и SEO стратегија. Јасните поднаслови им овозможуваат на корисниците да „влезат“ во текстот од различни точки.
Ова не е само UX прашање – ова е и прашање на пристапност. Слепите и слабовидните лица кои користат screen readers прво ги скенираат насловите и линковите. Веб-стандардите дефинирани од W3C Web Accessibility Initiative токму тоа го препорачуваат.
Ако сакате да бидете прагматични – најчестите „слепи корисници“ се пребарувачите.
Бројките го привлекуваат погледот
Нилсен укажува дека бројките напишани како цифри (на пр. 13 наместо тринаесет) привлекуваат поглед. Причината е невролошка – периферниот вид ги детектира како различни од буквите. Бројките сигнализираат факти. А фактите се валута на довербата.
Линковите – смислени и прецизни
„Кликнете овде“ е фраза што треба да исчезне. Линкот мора да биде смислен сам по себе. Треба да кажува каде води.
Ако линкате кон BBC, не ставајте линк до почетната страница. Линкувајте до конкретната вест. Почетните страници се менуваат. Перманентните URL адреси носат кредибилитет.
Ако линкате кон PDF, наведете дека е PDF. Корисникот има право да знае што го очекува.
Ова не е само етика – ова е доверба.
Пристапноста како стратегија, не како компромис
Во оригиналниот текст од 2011 се наведува проценка дека до 2010 година 40% од интернет корисниците ќе бидат „полуписмени“. Денес, таква генерализација е проблематична и статистички неутврдена. Но факт е дека дигиталната писменост варира.
Современите истражувања за дигитална писменост, како извештаите на UNESCO извештаи за дигитална писменост, укажуваат дека пристапноста и јасноста не се снисходливост – туку инклузивна стратегија.
Пишувањето за скенирање не значи поедноставување до баналност. Тоа значи почитување на времето на читателот.
