Вечерва Охрид повторно ја презема својата најприродна летна улога – да биде град во кој културното наследство не е само убав декор, туку жив простор за современа уметност. Во 21:00 часот, во Античкиот театар, со гала-концертот „Љубов“ ќе биде отворено 66. издание на фестивалот „Охридско лето“, најпрепознатливата македонска летна културна манифестација и една од ретките институции што сè уште успеваат да ја спојат свеченоста со вистинска уметничка тежина.
Отворањето не е замислено како протоколарен почеток на уште една фестивалска сезона, туку како оперски настан со јасна емоционална идеја. Насловот „Љубов“ ја насочува вечерта кон она што операта најдобро го знае: да ја претвори човечката страст, ранливост, копнеж и загуба во музика што се слуша не само со уво, туку и со меморија.
Оперска вечер во просторот каде што времето има акустика
На сцената ќе настапат албанската сопранистка Ермонела Јахо и американскиот тенор Чарлс Кастроново, во придружба на Националната опера и балет, под диригентство на италијанскиот маестро Марко Боеми. Официјалната програма на фестивалот го потврдува настапот како свечено отворање на изданието за 2026. година, со почеток во 21:00 часот во Античкиот театар. Во таков простор оперскиот глас добива друга тежина. Античкиот театар во Охрид не е неутрална сцена: каменот, езерската вечер, градот над водата и историскиот слој околу публиката ја менуваат природата на концертот. Затоа отворањето на „Охридско лето“ секогаш има повеќе од музичка функција. Тоа е јавен ритуал со кој градот ја потврдува својата културна самосвест.
Паноптикум веќе пишуваше за отворањето на „Охридско лето“ со гала-концертот „Љубов“, како и за Охрид како летна сцена и фестивалски град. Оваа вечер е токму пресекот меѓу тие две идеи: уметнички настан со меѓународни имиња и град што знае да ја носи културата како свој природен јазик.
Програма што го чува фестивалскиот континуитет
Годинашното издание најавува околу 50 музички, драмски, балетски, џез и дополнителни културни настани, со повеќе од 700 уметници од 24 земји. Фестивалот традиционално трае 40 дена, а програмата ќе се движи низ препознатливите охридски сцени: Античкиот театар, црквата „Света Софија“, Долни Сарај, предворјето на „Света Софија“ и Центарот за култура „Григор Прличев“.
Веќе утре-13 јули програмата продолжува со премиерата на театарската претстава „Татко“ во Центарот за култура „Григор Прличев“, а на 14. јули во црквата „Света Софија“ е најавен концертот на пијанистот Александер Мелников. Официјалниот календар на настани на „Охридско лето“ покажува дека фестивалот и оваа година ја задржува својата препознатлива формула: врвни музички вечери, драмски претстави, балет, камерни концерти, национални културни вечери и нови програмски акценти.
Во програмата се најавени и одбележувања на два значајни јубилеи: 100 години од раѓањето на оперската дива Ана Липша-Тофовиќ и 60 години од постоењето на Факултетот за музичка уметност во Скопје. Тие два јубилеи не се само свечени датуми, туку потсетник дека македонската музичка култура има институционална и лична меморија што мора постојано да се враќа во јавниот простор.
Охрид не е само туристичка слика, туку културна сцена
Во лето Охрид лесно може да биде сведен на разгледница: езеро, калдрма, зајдисонце, туристичка гужва. „Охридско лето“ е противтежата на таа површна слика. Фестивалот потсетува дека градот не е вреден само затоа што е убав, туку затоа што во неговите простори може да се случи уметност што бара внимание, тишина и присуство.
Токму затоа „Охридско лето“ останува повеќе од сезонска манифестација. Тоа е културна инфраструктура на градот, но и една од ретките македонски сцени преку кои домашната публика редовно се среќава со силни меѓународни уметнички имиња. Во време кога културата често се третира како споредна јавна потреба, ваквите фестивали имаат уште поголема важност: тие покажуваат дека уметноста не е украс на општеството, туку негов тест за вкус, паметење и достоинство.
„Љубов“ како почеток, но и како порака
Изборот на „Љубов“ како наслов на отворањето звучи едноставно, речиси ризично едноставно. Но во оперски контекст тој збор никогаш не е лесен. Љубовта во операта е занес и жртва, страст и болка, победа на гласот над немоста. Поставена во Античкиот театар, таа станува и порака за самиот фестивал: дека културата опстојува само кога не е сведена на календар, туку кога создава искуство што публиката го носи со себе.
Охрид вечерва не отвора само фестивал. Отвора уште едно лето во кое Македонија може да се види преку својата подобра, потивка и подлабока слика: како земја во која уметноста сè уште има место да прозвучи јавно, свечено и достоинствено.
