Повеќето сопственици на кучиња не го доживуваат својот миленик само како животно. Тие го доживуваат како личност. Како присуство. Како суштество што разбира повеќе отколку што зборува. Долго време тоа звучеше како сентименталност – убаво, но ненаучно. Денес веќе не е така.
За тоа сега има и научен доказ.
Докажано е дека кучињата размислуваат. И не само што размислуваат, туку ја земаат предвид нашата перспектива – дали ги гледаме или не, дали сме присутни или отсутни, дали сме строги или попустливи. А уште поинтересно е што не е толку тешко да се „прочита“ што размислуваат. Само треба да научиме да гледаме.
Кога ноќта е сојузник
Стручњаците открија нешто што секој сопственик на куче интуитивно го знае – под закрила на ноќта, кучето почесто ќе се осмели да украде забранета храна отколку дење, кога шансата да биде фатено е поголема. Ова не е случајност. Ова е стратегија.
Истражувањето предводено од др Џулијан Камински од Универзитетот во Портсмут покажа дека кучињата ја разбираат човечката перспектива – односно сфаќаат дали некој ги гледа или не. Резултатите се објавени во научното списание Animal Cognition.
Проектот испитувал дали кучињата разликуваат различен степен на осветлување додека ја планираат „кражбата“. Во студијата учествувале 42 мажјаци и 42 женки постари од една година. Заклучокот е јасен – кучињата не реагираат само на наредби, туку проценуваат ситуација.
Ова веќе влегува во доменот на она што во психологијата се нарекува „теорија на умот“ – способност да се разбере дека другите имаат сопствени мисли и перспективи.
Не сме единствени во разбирањето на погледот
Поранешни студии покажале дека шимпанзата имаат софистицирано разбирање за тоа дали некој ги гледа или не. Тие дури можат да запаметат што видел некој друг претходно. За приматите постојат бројни истражувања во рамки на когнитивната етологија.
Но, долго време се мислеше дека кучињата немаат ваква способност. Денес таа претпоставка се менува.
Други истражувања покажуваат дека за кучињата е исклучително важен погледот на нивниот сопственик при давање команди. Погледот не е само визуелен контакт – тој е комуникација. Тој е сигнал. Тој е врска.
Еволуција, емпатија и заеднички живот
Научниците веруваат дека луѓето развиле природна емпатија кон кучињата низ долгиот соживот. Денес доминантните археолошки и генетски податоци сугерираат дека процесот на припитомување започнал пред најмалку 15.000 години, а можеби и порано – околу 20.000 до 30.000 години. За ова можеш да погледнеш резиме од National Geographic.
Тоа не се 100.000 години како што порано се шпекулирало, туку поконзервативни и научно поддржани проценки.
Една понова студија објавена во списанието Behavioural Processes покажала дека луѓето можат прилично прецизно да ги препознаат емоциите на куче – од суптилни движења до изрази на лицето. Во истражувањето бил користен белгиски овчар, полициско куче по име Мал, фотографирано во различни емоционални состојби.
Испитаниците успеале да детектираат точна емоција во голем процент од случаите. Др Тина Блум, психолог која го водела истражувањето, истакнала дека луѓето имаат моќ да ја препознаат емоционалната состојба на други живи суштества и дека барем еден фацијален израз кај куче можат точно да го идентификуваат.
И тука доаѓаме до нешто што мене лично ме фасцинира
Иако често се вели дека современиот човек е изолиран од природата, ваквите студии покажуваат дека постојат длабоки шеми што не поврзуваат. Емоционалната комуникација не е измислица. Таа е мост. Таа е заеднички јазик.
Кучињата не само што реагираат – тие проценуваат, избираат и прилагодуваат однесување. А ние, ако сакаме да бидеме искрени, не сме толку оддалечени од нив колку што сакаме да мислиме.
Понекогаш, доволно е само да го погледнеш кучето во очи – и ќе видиш дека не си сам во размислувањето.
