Постојано ги надградуваме сознанијата за крвниот притисок. И колку повеќе знаеме, толку повеќе сфаќаме дека ова не е само бројка што ја запишуваме по навика, туку тивка сила што секојдневно го обликува нашето психофизичко здравје. Многумина од нас живеат со него, го мерат речиси секој ден, се плашат од него, а често и го доживуваат како нерешлив проблем. Сепак, медицината не мирува. Нови истражувања постојано отвораат прашања и даваат одговори, особено кога станува збор за последиците што крвниот притисок ги остава врз срцето, мозокот и целокупниот организам.
Во овој текст, заедно со потсетување на основните факти, ќе те прошетам и низ некои понови научни согледувања кои денес се сметаат за релевантни и клинички значајни.
Хипертензијата како болест на модерното живеење
Зголемениот крвен притисок, или хипертензијата, одамна е препознаена како болест на модерното време. Таа оди рака под рака со хроничниот стрес, недостигот од сон, прекумерната телесна тежина, солената и индустриски преработена храна, пушењето, алкохолот и сè почестата употреба на енергетски напитоци. Кај повеќе од 90% од случаите станува збор за т.н. примарна хипертензија, каде што не може да се утврди една јасна причина, додека кај помал процент таа е секундарна и произлегува од бубрежни, ендокрини или срцеви заболувања. Овие податоци се усогласени со современите клинички водичи на European Society of Cardiology и World Health Organization, кои јасно укажуваат дека начинот на живот е клучен фактор.
Што денес се смета за нормален крвен притисок
Долги години се прифаќаше дека вредности до 140/90 mmHg се „нормални“. Денес, меѓутоа, современите препораки зборуваат понијансирано. Оптимален притисок се смета околу 120/80 mmHg, додека вредности над 130/80 веќе се следат со поголемо внимание, особено кај лица со дополнителни ризик-фактори. Возраста навистина игра улога, но не значи дека повисокиот притисок автоматски е „нормален“ кај повозрасните. Токму ова е една од најважните промени во современото разбирање на хипертензијата, детално објаснета во упатствата на American Heart Association.
Деноноќниот ритам и тивките ризици
Крвниот притисок не е ист во текот на денот и ноќта. Тој го следи нашиот циркадијарен ритам. Кај здрави луѓе, ноќе природно опаѓа за 10-20%, а наутро, по будењето, постепено расте. Но кај дел од пациентите ова ноќно опаѓање изостанува. Токму тие луѓе имаат значително поголем ризик од срцев и мозочен удар. Во раните утрински часови, околу 3-4 часот, крвта е погуста, склона кон згрутчување, што дополнително го зголемува ризикот. Затоа денес сè почесто се препорачува 24-часовно амбулантно следење на притисокот и индивидуално прилагодување на терапијата, како што укажуваат анализите објавени во списанието Hypertension.
Кога притисокот е низок – хипотензија
Намалениот крвен притисок, под 100/60 mmHg, не секогаш е проблем. Кај некои луѓе тоа е нивна природна состојба и организмот е целосно адаптиран. Но кај други, особено ако притисокот нагло опаѓа, се јавуваат замор, вртоглавица, слабост, несвестици и потешкотии со концентрацијата. Ортостатската хипотензија, при нагло станување, е чест пример за тоа како телото не успева доволно брзо да се прилагоди. Тука важи едно едноставно, но често заборавено правило – станувањето треба да биде постепено.
Срцето, бубрезите и границата на ризикот
Кога срцето и виталните органи не добиваат доволно крв, последиците можат да бидат сериозни. Болката во градите, срцевиот удар, нарушената функција на бубрезите и, во најтешките случаи, шокот, се директно поврзани со нарушената циркулација. Од друга страна, луѓето со стабилно понизок притисок, кои се физички активни, со нормална телесна тежина и без лоши навики, генерално имаат помал кардиоваскуларен ризик. Ова е јасно документирано во повеќе големи мета-анализи објавени од The Lancet.
Нови сознанија за лекувањето на високиот притисок
Поновите клинички студии со илјадници пациенти покажаа дека комбинацијата на ACE-инхибитори и блокатори на калциумови канали е поефикасна од традиционалните терапии во контролата на притисокот и во намалувањето на срцевите и мозочните удари. Особено значајно е сознанието дека и лицата над 80 години имаат реална корист од внимателно дозирана терапија, спротивно на старите стравувања дека лекувањето во оваа возраст носи повеќе ризици отколку придобивки. Овие резултати го менуваат начинот на кој денес се гледа на третманот на хипертензијата во староста.
Понеделникот како стрес-тест за организмот
Интересно, но добро документирано, е и т.н. „понеделнички ефект“. Истражувања од Јапонија покажаа дека враќањето на работа по викендот предизвикува значаен скок на крвниот притисок. Кај луѓето кои остануваат дома и продолжуваат со одмор, овој скок не се забележува. Тоа зборува јасно – стресот, а не самиот ден, е вистинскиот виновник. Овие наоди се објавени во American Journal of Hypertension и денес често се цитираат како пример за тоа колку психата влијае врз физиологијата.
Исхраната како дел од решението
Контролата на крвниот притисок не се сведува само на таблети. Исхраната има суштинска улога. Производи кои содржат овесни бета-глукани, како оние со клинички докажано дејство врз намалување на холестеролот, можат индиректно да придонесат за здравјето на срцето. Високиот холестерол е познат ризик-фактор за коронарни заболувања, а неговото регулирање е дел од пошироката стратегија за кардиоваскуларна превенција. Тука програмите за структурирана исхрана, какви што нуди Wellness Macedonia, се логичен чекор за луѓето кои сакаат контрола, а не импровизација.
Препорака за нормализирање на крвниот притисок
За „ставање во ред“ на високиот крвен притисок важна улога игра и исхраната. Wellness Macedonia можат да Ви помогнат со програма за исхрана во која е внесен производот на Herbalife Nutrition Beta Heart – Додаток во исхраната без глукан.
Beta heart® е хранлив производ во прав со вкус на ванила што ја содржи клучната состојка бета-глукан од овес на OatWell™. Овесните бета-глукани докажано го намалуваат холестеролот во крвта. Високиот холестерол е ризик-фактор за коронарни срцеви заболувања. Бета-глуканите помагаат во одржувањето на нормално ниво холестерол во крвта.
