На пазарот на трудот постои една професија што ретко се гледа однадвор, а често решава кој ќе влезе низ вратата на важна работна позиција. Тоа се хедхантерите – специјализирани посредници, агенции или консултанти за пронаоѓање кадри, кои работодавачот ги ангажира кога не бара само „некого“, туку конкретен човек со знаење, искуство, карактер и потенцијал.

Во наједноставна смисла, хедхантерот не е класичен огласувач на работни места. Тој е активен трагач. Работи за работодавачот, не за кандидатот, и најчесто се плаќа од фирмата што бара кадар. Задачата му е да го најде вистинскиот човек за конкретна позиција, особено кога станува збор за менаџерски, стручни, дефицитарни или чувствителни работни места. Во современата терминологија, ова е дел од пошироката област на talent acquisition – стратешко привлекување, процена и задржување на луѓе што можат да ја движат организацијата напред.

Како работат хедхантерите

Кога една компанија има отворено работно место, таа може да објави оглас, да пребарува преку сопствени контакти или да побара помош од агенција за регрутација. Хедхантерите влегуваат во игра тогаш кога работодавачот сака попрецизен, побрз или подискретен пристап. Тоа особено важи за позиции за кои добрите кандидати веќе работат некаде, не се активни баратели на работа и можеби воопшто не читаат огласи.

Агенциите користат различни методи. За позиции од среден менаџмент, специјалистички профили и административни кадри често се комбинираат огласи, постоечки бази на податоци, претходни конкурси и препораки. Подобрите агенции постојано ја надградуваат својата база: чуваат квалитетни биографии, следат професионалци што се истакнуваат во својата област и одржуваат контакти дури и кога во моментот нема конкретен конкурс.

Кај повисоките позиции пристапот станува поактивен. Тогаш хедхантерот не чека кандидатот да се пријави, туку го идентификува, го проверува, му пристапува внимателно и го проценува неговиот интерес. Во меѓународната практика, ова често се поврзува со executive search – пребарување за извршни, лидерски и стратешки позиции, каде што процесот е подлабок и подискретен од обично регрутирање.

Од биографија до кратка листа

По првата фаза на регрутирање следува селекцијата. Агенцијата ги разгледува деловните биографии, ги споредува со барањата на работодавачот, спроведува интервјуа, а понекогаш и тестови на знаење, способности, личносни карактеристики или менаџерски потенцијал. Интервјуто останува една од најважните алатки, затоа што преку него не се проверува само што знае кандидатот, туку и како размислува, како се изразува, како носи одлуки и како би се вклопил во организациската култура.

Не сите агенции работат исто. Некои прават сериозен процес со интервјуа, тестирања и референтни проверки. Некои се задржуваат само на биографии и формална селекција. Има и такви што практично примаат пријави и ги проследуваат кон работодавачот без поголема уредничка, професионална или аналитичка обработка. Разликата меѓу просечна и добра агенција најчесто се гледа токму тука – во способноста да препознае човек, а не само CV.

На крајот, хедхантерот обично предлага мала група кандидати – три или четири лица што најмногу одговараат на позицијата. Конечниот избор останува кај работодавачот. Тој одлучува кого ќе вработи, но добриот хедхантер му го скратува патот до вистинските луѓе.

Што значи тоа за човек што бара подобра работа

За кандидатот, хедхантерот може да биде важен канал, но не треба да се разбере погрешно. Тој не е личен агент на секој што бара работа. Не можете едноставно да го ангажирате за да ви најде подобро работно место, затоа што негов клиент е работодавачот. Токму затоа е важно да се знае: хедхантерот работи со вас само ако вашето искуство, профил и моментална професионална позиција одговараат на потребите на некој негов клиент.

Но тоа не значи дека кандидатот треба да биде пасивен. Напротив. Ако размислувате за промена на работа, мудро е професионално да се претставите пред квалитетни агенции, да им доставите јасна и добро напишана биографија, да го одржувате профилот ажуриран и да бидете видливи во својата професионална заедница. Не за да молите за работа, туку за да бидете препознатливи кога ќе се појави вистинската можност.

Највредните агенции се оние што имаат добра база на кандидати и умеат активно да им пристапат на луѓето што веќе се докажани. Таквите агенции често соработуваат со посериозни компании, затоа што можат брзо и квалитетно да одговорат на нивните потреби. За кандидатот, влегувањето во таква база не е гаранција за нова работа, но е паметна професионална позиција.

Зошто добриот хедхантер му помага и на кандидатот

Иако хедхантерот го плаќа работодавачот, неговата работа не завршува со испраќање биографија. Добриот хедхантер знае што бара клиентот, каков профил му треба, каков проблем сака да реши и што ќе биде пресудно на интервјуто. Затоа, кога навистина верува дека кандидатот е соодветен, ќе му помогне да се подготви.

Таа подготовка не значи кандидатот да се претстави како нешто што не е. Напротив, значи да разбере што треба да истакне, кои свои искуства да ги поврзе со потребите на работодавачот и како да влезе во разговорот со став: „Знам што ви треба и можам да го направам тоа“. Тоа е многу посилна позиција од очајното „барам подобра работа, вработете ме“.

Некои луѓе се извонредни стручњаци, но слабо се претставуваат. Не умеат да ја артикулираат својата вредност, премногу се скромни, зборуваат расфрлано или не ја поврзуваат својата експертиза со конкретниот проблем на компанијата. Тука добриот хедхантер може да биде пресуден: да помогне во фокусот, во самодовербата и во начинот на комуникација.

Два интереси, една репутација

Хедхантерот, всушност, стои меѓу две страни. Од една страна, има обврска кон клиентот што го плаќа. Од друга страна, неговата долгорочна вредност зависи од довербата на кандидатите. Ако во професионалните кругови се прочуе дека работи површно, дека ветува нереални работи или дека ги турка луѓето во позиции што не им одговараат, брзо ќе ја изгуби најважната валута – пристапот до квалитетни луѓе.

Затоа добриот хедхантер не е само посредник за провизија. Тој е професионален филтер, советник, преведувач меѓу јазикот на компанијата и јазикот на кандидатот. Кога работи чесно, неговиот интерес е работодавачот да добие човек што навистина му треба, а кандидатот да влезе во позиција во која може да успее.

Во свет во кој работните места сè почесто се менуваат, а добрите луѓе сè потешко се наоѓаат, хедхантерите стануваат сè поважен дел од невидливата архитектура на пазарот на трудот. Тие не ја заменуваат личната вредност, знаењето и професионалната биографија. Но можат да бидат мост – понекогаш токму оној мост преку кој добриот кандидат стигнува до работата што одамна ја заслужува.