КОЈ КАКО МУ МИСЛИ НА КОМШИЈАТА, ТОА ЌЕ МУ ГО ДАЈИ ГОСПО НЕМУ
Понекогаш народната приказна е појасна од сите книги по психологија. Едноставна, сурова, а толку вистинита што те забележува право во очи. Оваа приказна за светиот Јоан и сиромавиот човек не е само анегдота од старо време – таа е огледало. И ако сме искрени, во тоа огледало барем еднаш сме се виделе и ние.
Одејќи св. Јоан при Бога да му се моли за некои луѓе сиромаси, го стрел на патот еден сиромав човек. Кога разбрал дека ќе оди при Бога, му се помолил да му рече на Господ да му даде една крава – некои велат магаре – за да си ја молзи и да ги храни децата со маштеницата, како што имал неговиот комшија.
Свети Јоан отишол, се молел за сите луѓе, и најпосле ја пренел и таа молба. Но одговорот не бил едноставен.
Господ му рекол:
На тој сиромав што ти рече да му дадам една крава, кажи му да ми се моли да му дадам на комшијата уште една крава, па потоа ќе му дадам и нему една.
Кога се враќал, свети Јоан повторно го сретнал сиромавиот и му го пренел одговорот. А овој – наместо благодарност или надеж – се возмутил.
Како да му се молам да му даде уште една крава?! Триста години да немам крава, не е чаре да му се молам за комшијата да има две, а јас една. Јас се молам дење-ноќе да му пцојса таа што ја има!
Кога ги чул тие зборови, свети Јоан се зачудил и си рекол сам со себе:
Затоа Господ, сполај му, не ти дал и нема да ти даде.
Лошата мисла како внатрешен отров
Ова не е приказна за крава. Ова е приказна за мислата. За онаа тивка, темна мисла што ја храниме во себе додека гледаме како некој друг има нешто што ние го немаме.
Современата психологија многу прецизно го опишува овој феномен. Според истражувањата за social comparison theory, луѓето природно се споредуваат со другите. Но проблемот не е во споредбата. Проблемот е кога споредбата станува завист, а зависта станува желба другиот да изгуби.
Зависта не ни дава крава. Таа ни го зема мирот.
Во многу студии, како оние објавени од Greater Good Science Center при Универзитетот Беркли, се покажува дека хроничната завист е поврзана со понизок животен задоволство и зголемен стрес. Не затоа што другиот има повеќе. Туку затоа што ние одлучуваме да се труеме со таа споредба.
Молитвата како тест, не како формула
Во приказната, Господ не го тестира сиромавиот со крава. Го тестира со мисла.
Не му вели: „Не ти давам.“
Му вели: „Посакај му добро на другиот.“
Во христијанската традиција, љубовта кон ближниот е централна заповед, како што е формулирана во Евангелието според Матеј 22:39 – „Љуби го ближниот свој како себеси“. Но да го љубиш ближниот не значи само да не му правиш зло. Значи да му посакаш добро.
И тука паѓаме на испит.
Ние често велиме: „Јас не сум љубоморен.“
Но ако сме искрени – дали навистина можеме од срце да посакаме комшијата да има уште повеќе?
Зошто не добиваме тоа што го бараме
Оваа приказна не е магиска формула – мисли добро па ќе добиеш. Таа е многу подлабока. Таа вели дека нашата внатрешна состојба е услов за надворешниот плод.
Ако целото твое битие е насочено кон тоа другиот да изгуби, ти веќе си во загуба. Дури и да добиеш крава, ќе ти пречи што комшијата има две.
Во современиот свет, каде социјалните мрежи постојано ни ги сервираат туѓите успеси, оваа народна мудрост станува уште поактуелна. Истражувања поврзани со користење на социјални медиуми и завист, како оние дискутирани од American Psychological Association, покажуваат дека постојаното изложување на туѓи „совршени“ животи го засилува чувството на инфериорност и незадоволство.
Но приказната ни нуди поедноставен лек.
Ако сакаш нешто – прво расчисти ја мислата.
Ако сакаш благослов – прво посакај благослов.
И можеби најтешкото од сè – ако сакаш да ти дојде добро, престани да се радуваш кога другиот ќе изгуби.
Затоа свети Јоан не се лути. Само се чуди. И со едноставна реченица ја затвора целата филозофија:
Затоа Господ не ти дал и нема да ти даде.
Кој како му мисли на комшијата, тоа ќе му го даји Госпо нему
Одејќи св. Јоан при Бога да му се моли на Бога за некој луѓе сиромаси, го стрел на пато некој сиромав чоек и откоа се научил оти ќе оди св. Јоан при Бога, му се помолил да му речи на Бога да му даи Госпо една крава (некој кажуат: магаре), да си ја молзи и да си рани дечињата со маштеницата, како што имал негоио комшија.
Одејќи св. Јоан при Бога, му се молил за сите луѓе и најпосле му посакал една крава да му даи на тој сиромав.
-На тој сиромав што ти рече да му даам една крава-му рекол Госпо- да му речиш да ми се моли да му даам на комшијата уште една крава и после ќе му даам нему една.
Идејќи си св. Јоан назад, го стрел сиромаио што сакал крава и му кажал као што му рекол Госпо.
-Како, како да му се молам на Бога да му даел уште една крава?! Триста години да немам крава, и не је чаре да му се молам на Бога да му даи уште една крава, на комшијата да му се сторат две, и после да ми даел една мене. Јас молам Бога дење-ноќе да му пцојса на комшијата таа што ја има, а пак Госпо сакал да го молам да му даел две крави нему. Ете вака да му кажиш на Бога ако одиш при него другаш.
Коа и чул тие зборои св. Јоан од тој сиромав што имал толкуа лоша мисла, се почудил и си рекол сам со себе:
-Затоа Госпо, сполај му, не ти дал и нема да ти даи.
