Постојат теми што постојано се враќаат. Една од нив е приказната за коските од сливи и кајсии како природен лек против канцер. Сигурен сум дека си ја сретнал/а – во разговор, на социјални мрежи, во некој текст што кружи со години. Кога станува збор за сериозна болест како ракот, луѓето природно бараат надеж, нешто што звучи едноставно, достапно, блиску до природата.
Но токму тука мора да бидеме внимателни. Не затоа што природата нема вредност, туку затоа што вистината мора да стои пред надежта.
Што навистина содржат коските?
Во коските од кајсија, слива, како и во горчливите бадеми и коските од некои други овошја, се наоѓа соединение наречено амигдалин. Често во јавноста се нарекува „витамин Б17“, иако тој термин не е официјално признат во медицината.
Амигдалинот може во организмот да се разгради и да ослободи цијанид – супстанца која е токсична во одредени количини. Токму на ова се темели тезата дека малигните клетки „се хранат со шеќер“, па преку специфични ензими би се ослободил цијанид кој селективно ги уништува.
Теоријата звучи убедливо. Но науката не се потпира на убедливост, туку на докази.
Според Националниот институт за рак нa САД нема убедливи клинички докази дека амигдалинот или лаетрилот лекуваат рак. Истовремено, документирани се случаи на труење со цијанид по консумирање поголеми количини коски од кајсија.
Колку е чест канцерот денес?
Во постарите написи често се спомнуваат бројки што одамна не се актуелни. Денес, според Светската здравствена организација и извештајот „Cancer fact sheet“ во 2022 година глобално се регистрирани околу 20 милиони нови случаи на рак.
Реалноста е тешка. Но токму затоа мораме да бидеме сериозни кога зборуваме за третман.
Ракот, шеќерот и митот за „селективното труење“
Точно е дека клетките на ракот користат гликоза за енергија, како и сите други клетки во телото. Но од тоа не следи автоматски дека одредено соединение ќе делува исклучиво врз нив. Човечкиот организам е сложен систем.
Американската Агенција за храна и лекови предупредува дека консумирањето поголеми количини коски од кајсија може да доведе до симптоми на труење со цијанид: главоболка, вртоглавица, гадење, па и сериозни компликации.
Тоа не значи дека природните соединенија немаат место во медицината. Многу лекови имаат природно потекло. Но разликата е во тоа што тие минуваат низ строги клинички испитувања и контролирани дози.
Дозирањето – ризичната зона
Во старите препораки често се наведува „дневна доза“ на коски, пресметана според телесна тежина, понекогаш и до 30 коски дневно. Ваквите препораки не се дел од официјални медицински протоколи и можат да бидат опасни.
Важно е да се нагласи: самостојно лекување на малигни заболувања со коски од кајсија или слива, без консултација со онколог, може да биде ризично. Одложувањето на докажани терапии во корист на недокажани методи носи реален ризик.
Превенција – каде навистина имаме контрола
Она што навистина можеме да го направиме е да работиме на превенција и рано откривање. Здрава исхрана, физичка активност, избегнување тутун, редовни скрининзи – тоа се мерки што се потврдени со децении истражувања.
Природата не е магија. Коските од кајсија и слива можат да бидат дел од традицијата во умерени количини, но не се докажан лек против канцер.
Кога станува збор за рак, најголемата сила не е во сензационалната приказна, туку во информираната одлука.
