ЌЕ МУ ПЛАТИ КОА ЌЕ СЕ ВАТИ ГЛАМНА ВО ГРАДИНА. АЛИ: КОА ЌЕ СИ ВИДАМ ТИЛО
Кога зборот не е ветување, туку одлагање со насмевка
Има приказни што не стареат, не затоа што се убави, туку затоа што се вистинити и денес. Оваа, запишана од Марко К. Цепенков, ми звучи како да сум ја слушнал вчера, во некој двор, меѓу две кафиња и една напола изговорена закана. Терзијата, борчлија по навика или по судбина, не е во дуќан. Сабота е, ден за собирање вересија. И нормално, кога го нема мајсторот, се фаќа калвата – најслабиот линк во синџирот на одговорноста.
Тука почнува вистинската приказна, не со парите, туку со зборовите. Со тие наши зборови што не се кажуваат директно, туку се завиткуваат, како платно на тезга. „Ќе го кренам на суд“, вели човекот. А калвата, свесен дека пари нема, не лаже. Само ја одложува вистината до апсурд. Му вели: кога ќе никне трева на тезгао – тогаш ќе платиме. Не „нема“, не „не можеме“, туку „ќе биде – ама никогаш“.
Народната мудрост како интелигентна одбрана
Тука не станува збор за итроштина, туку за јазик. За онаа фина, селска логика што знае дека директното „не“ носи кавга, а добро скроената метафора носи мир. Затоа човекот си оди насмеан. Знае што слушнал. А калвата знае што рекол. Двајцата разбрале исто, без да се изговорат истите зборови.
Кога терзијата вечерта ќе слушне што му е порачано, стравот е логичен. Што ако навистина никне трева? Што ако зборот, како што знае понекогаш, се оствари на најнепосакуваниот начин? Токму тука калвата ја покажува својата сигурност. Не од самодоверба, туку од познавање на светот. Тезга не е градина. И не секое „ќе биде“ значи дека навистина ќе биде.
Од „ќе биде“ до „немој да се секираш“
Оваа приказна ја читам како лекција за односот кон долговите, но уште повеќе – кон зборовите. Колку често и денес слушаме ветувања што личат на трева на тезга? Колку често си велиме „ќе се среди“, „ќе најдеме решение“, знаејќи дека тоа е само убаво спакувано одлагање? Народот одамна го има дијагностицирано тоа. Со хумор, со метафора и без морализирање.
Затоа овие редови не се за терзијата, ниту за калвата. Се за нас. За моментите кога не сакаме да кажеме „нема“, па кажуваме „ќе видиме“. И за утехата што си ја даваме: нема да никне трева таму каде што не и е место. Ако знаеш што правиш – клај си ја капата настрана.
(запишано според Марко К. Цепенков)
ЌЕ МУ ПЛАТИ КОА ЌЕ СЕ ВАТИ ГЛАМНА ВО ГРАДИНА. АЛИ: КОА ЌЕ СИ ВИДАМ ТИЛО.
Си бил еден терзија многу борчлија. Во сабота ич не седел в дуќан (чунки у нас во сабота се праи пазар и тогај одат дуќанџиите да збираат вересијата). Отишол некој при терзијата да му сака пари и, бидејќи не бил тука, му се тоарил на калвата наместо мајсторо.
-Да му речиш на мајстора ти да ми ји дај парите, оти ќе го кренам на суд и ќе му ја земам као на поп.
Знаејќи калвата оти нема да му плати, му рекол:
-Знаиш коа ќе му ји земиш парите на мајстора ми? Коа ќе никни трева на тезѓао, тогај ќе ти плати мајстор ми, пријателе.
Слушајќи тој збор чоеко, се насмеал под мустаќ и си отишол на дуќан.
На мрако, си дошол терзијата и го прашал калвата дали донесол некој пари што му имал за давање.
-Море не дојде, мајсторе, да донеси пари, ами дојде онцица што му имаш за давање едночудо пари, и знаиш што му реков јас, мајсторе, нему?
-Еј лебати што му рече, ако не ми кажиш?- му рече мајсторо као уплашен.
-Му реков коа ќе никни трева на тезѓао, тогај ќе ти плати мајсторо- му рекол калвата.
-Туф, бре, гиди, ами оти да му речиш така, бре калва? Ами ако никни трева на тезѓао, кај ќе најдам пари да му платам? Поарно беше да му речиш на тој век ќе ти плати, ошто му рече коа ќе никни трева на тезѓао.
-Море де, не бој се, мајсторе, нема да никни трева на тезѓао, јас знам што му велам.Ти клај си капата настрана- му рекол калвата и си ошле по дома.
