Кога Јусеин Болт застанал на стартот на финалето на 200 метри во Пекинг на 20 август 2008 година, веќе немало многу луѓе на стадионот што се прашувале дали може да победи. Четири дена претходно Јамајканецот ја освоил олимписката титула на 100 метри со светски рекорд од 9,69 секунди и тоа на начин што изгледал речиси безобразно лесен. Во последните метри веќе славел, ги ширел рацете и удирал по градите додека другите сè уште трчале со полна сила. Пекинг веќе го запознал најбрзиот човек на светот. Останувало само прашањето што може да направи на дисциплината што всушност била неговата прва голема љубов – 200 метри.
Одговорот дошол за 19,30 секунди. Болт ја поминал целта далеку пред конкурентите и го соборил светскиот рекорд на Мајкл Џонсон од 19,32 секунди, поставен на Олимписките игри во Атланта во 1996 година. Две стотинки изгледаат смешно малку ако ги гледаме на часовник, но во спринтот тие биле доволни за да падне еден од оние рекорди за кои атлетскиот свет со години зборувал како за граница што можеби ќе остане недопрена уште многу долго.
Официјалните резултати на World Athletics ја бележат трката со уште еден детал што ја прави изведбата поимпресивна – Болт трчал со спротивен ветер од 0,9 метри во секунда. Значи, не добил никаква помош од условите. Напротив, рекордот го урнал трчајќи директно против нив.
Рекордот што изгледаше како да му припаѓа на некое друго време
За да се разбере што значеле тие 19,30 секунди, треба да се вратиме дванаесет години наназад. Во финалето на Олимписките игри во Атланта во 1996 година Мајкл Џонсон истрчал 19,32 и го оставил атлетскиот свет со чувство дека видел нешто што не би требало да биде можно. Рекордите во спринтот обично се поместуваат за стотинки, а Џонсон тогаш го подобрил сопствениот претходен светски рекорд за огромни 34 стотинки. Неговото време било толку далеку пред остатокот од ерата што со години повеќе се поставувало прашањето кој воопшто би можел да му се приближи отколку кој ќе го собори.
Токму тука се појавил Болт. За пошироката публика во 2008 година тој одеднаш експлодирал како сензација на 100 метри, но 200-ката за него воопшто не била споредна дисциплина. Уште како тинејџер бил светски јуниорски шампион на 200 метри, а неговата висина, огромниот чекор и способноста да одржува брзина на вторите сто метри го правеле природно опасен токму таму. Во текот на сезоната пред Пекинг истрчал 19,67 во Атина и 19,76 во Лондон, па веќе постоело чувство дека Џонсоновиот рекорд можеби конечно добил вистински напаѓач.
Но едно е да трчаш брзо на митинг, а сосема друго да го направиш тоа во олимписко финале. На 200 метри спринтерот мора да излезе агресивно од кривината, да ја задржи техниката кога телото почнува да се полни со замор и да ја сочува брзината до последниот чекор. Болт во Пекинг не ја повторил прославата од финалето на 100 метри. Овојпат трчал до линијата. Подоцна World Athletics ќе ја опише трката како рушење на еден од најиконичните светски рекорди во атлетиката.
Пекинг тогаш сфати дека не гледа само шампион, туку почеток на една ера
Со победата на 200 метри Болт станал првиот маж по Карл Луис во Лос Анџелес во 1984 година што на едни Олимписки игри ги освоил и 100 и 200 метри. Но неговиот подвиг имал уште една историска димензија: тој станал првиот спринтер што поставил светски рекорди и на 100 и на 200 метри во рамките на исти Олимписки игри. Четири дена претходно часовникот покажал 9,69, сега 19,30. Во една олимписка недела Болт практично ги презел двете најважни спринтерски дисциплини.
Сè уште имал само 21 година. Следниот ден требало да го прослави 22. роденден.
Тоа можеби најдобро објаснува зошто Пекинг 2008 денес изгледа како почеток на нешто поголемо од една добра олимписка сезона. Во моментот кога повеќето спринтери би биле среќни цела кариера да стигнат до едно олимписко злато, Болт за неколку дена освоил две и ги поместил двете светски граници. Неговата комбинација од висина од 1,95 метри, необично долг чекор, огромна максимална брзина и способност да не ја губи таа брзина на крајот од трката го направила спортист што не се вклопувал во тогашните претстави за идеален спринтер.
До тој момент често се сметало дека толку висок атлет тешко може доволно брзо да излезе од стартниот блок. Болт навистина никогаш не бил најексплозивниот стартер, но откако ќе се исправел и ќе го отворел чекорот, визуелниот впечаток бил речиси бизарен – останатите врвни спринтери изгледале како да трчаат нормално, а тој како да покрива повеќе пат со секое движење.
А потоа дојде 20 август – повторно
Да завршела приказната со 19,30, трката во Пекинг и денес ќе била доволна за спортска историја. Но со Болт работите ретко завршувале таму каде што изгледало дека е достигната границата. Точно една година подоцна, на 20 август 2009 година, на Светското првенство во Берлин повторно застанал во финале на 200 метри. Неколку дена претходно веќе го спуштил светскиот рекорд на 100 метри на 9,58 секунди. Дури и Мајкл Џонсон тогаш сметал дека Болт можеби е премногу изморен за уште еден рекорд.
Болт истрчал 19,19.
Не 19,29, не 19,25, туку 19,19 секунди – подобрување од цели единаесет стотинки на рекорд кој само една година претходно изгледал неверојатно. Официјалниот резултат од Берлин и денес стои на врвот на светската листа, а профилот на Болт во World Athletics сè уште го води како актуелен светски рекордер и на 100 и на 200 метри.
Има нешто речиси филмско во датумите. На 20 август 2008, ден пред 22. роденден, Болт го соборил рекордот на Џонсон со 19,30. На 20 август 2009, ден пред 23. роденден, го соборил сопствениот рекорд со 19,19. Во период од една година, на ист календарски ден, една дисциплина двапати добила нова граница.
Подоцна Болт ќе продолжи да победува. Ќе ги освои 100 и 200 метри и во Лондон 2012 и во Рио 2016, со што ќе стане првиот маж во историјата што ги освоил двете индивидуални спринтерски олимписки дисциплини на три последователни Игри. Ќе заврши со осум олимписки злата и единаесет светски титули, а неговите 9,58 и 19,19 ќе останат бројките со кои секоја нова генерација спринтери мора да се споредува.
Зошто баш трката од Пекинг остана посебна?
Берлин бил побрз. Лондон ја потврдил неговата доминација. Рио ја заокружил олимписката приказна. Но Пекинг бил моментот кога светот првпат сфатил што точно гледа. До тие Игри Болт бил извонредно талентиран јамајкански спринтер. По 20 август веќе бил човекот кој во една олимписка недела ги урнал светските рекорди на 100 и 200 метри и направил резултатите што до вчера изгледале екстремни одеднаш да изгледаат достижни.
Спортот постојано произведува нови шампиони, а рекордите по дефиниција постојат за еден ден некој да ги собори. Сепак, одвреме-навреме се појавува атлет кој не ја поместува границата само малку, туку го менува нашето чувство за тоа каде воопшто се наоѓа границата. Болт во Пекинг беше токму таков случај.
На семафорот таа вечер стоеле само четири знаци – 19.30. За сите други тоа било време. За светската атлетика било најава дека започнува ерата на Јусеин Болт.
