Кога ќе го кажам името Солун, не зборувам само за град. Зборувам за слој по слој историја, за име што носи тежина, и за една вистина што упорно се разводнува, па дури и се премолчува. Ова не е романтична легенда, туку факт впишан во античките извори, колку и да не им се допаѓа на некои. Солун не е само географија – Солун е име. И тоа име е македонско.
Сестрата на Александар, а не мит
Солун, или Θεσσαλονίκη, не е апстрактен поим од учебник. Таа е историска личност. Полусестра на Александар III Македонски, ќерка на Филип II Македонски и Никесиполида од Фера, родена околу 352 година п.н.е. Не зборуваме за фолклорна интерпретација, туку за дел од аргеадската династија – истата онаа што ја водеше Македонија кон светската историја.
Ако некој сака да го провери тоа, доволно е да погледне во античките генеалогии на македонските владетели, како оние обработени во Encyclopaedia Britannica под одредниците за Филип II и неговото семејство. Ова не се „алтернативни факти“, туку академски прифатени податоци.
Името што значи победа
Името Солун не е поетска случајност. „Тесалоника“ значи „победа над Тесалците“. Филип II ѝ го дал тоа име по воената победа над Тесалија, истата година кога таа се родила. Во античкиот свет, имињата не се давале од сентименталност, туку од симболика и политичка порака.
Овој податок е јасно наведен и во класичните антички извори, како кај Diodorus Siculus, чии записи денес се достапни преку академски архиви како Perseus Digital Library. Кога ќе се хиперлинкува фразата „значење на името Тесалоника“, таа води директно до тие извори – не до блогови, туку до текстови што ги читаат историчарите.
Политиката зад бракот
По смртта на Филип II, Солун останала под заштита на македонскиот двор. Александар ја признавал како легитимен член на династијата. Подоцна, нејзиниот брак со Касандар не бил љубовна приказна, туку политичка математика. Касандар, кој немал аргеадска крв, преку Солун се обидел да ја врзе својата власт за легитимитетот на семејството на Александар.
Токму затоа овој брак е клучен момент во историјата на Македонија по Александар. За тоа пишуваат и современите историски анализи, како оние објавени од Cambridge University Press, каде фразата „marriage of Cassander and Thessalonike“ е директна точка за проверка на фактите.
Град што го носи нејзиното име
Во 316 година п.н.е., Касандар го основал градот Солун, обединувајќи 26 македонски населби. Името не било случајно избрано. Градот бил именуван по Солун – Македонка, сестра на Александар Македонски. Тоа е моментот кога личното име станува топоним, а историјата се вградува во географијата.
Овој факт е документиран и во археолошките и историските прегледи на регионот, вклучително и во материјалите на Archaeological Museum of Thessaloniki, каде може да се хиперлинкува фразата „founding of Thessaloniki 316 BC“.
И тука завршува секоја дилема. Градот Солун го носи името на Македонка. Не по мит, не по интерпретација, туку по историски факт. Сè друго е обид за препишување на историјата со гума.
