Недоаѓањето на работа не е само болест, туку сигнал
Сѐ почесто слушаме – не дошол на работа поради „болест“. И тамам ќе помислиш дека сезоната на грип си го прави своето, ама кога ќе погледнеш пошироко, ќе видиш дека приказната не е секогаш медицинска. Понекогаш е психолошка. Понекогаш е социјална. А многу често – е системска.
Пред неколку години платформата CareerBuilder објави истражување за навиките на вработените во САД поврзани со боледувања. Во него биле опфатени околу 7.000 испитаници и резултатите покажале дека околу една третина од работниците земале боледување во периодот на божиќните и новогодишните празници. Дел од нив навистина биле болни, но дел признале дека сакале да минат повеќе време со семејството.
Ако денес го пребараш зборот „absenteeism statistics“ на релевантни извори како U.S. Bureau of Labor Statistics, ќе видиш дека отсутноста од работа поради здравствени причини и понатаму е значаен фактор во продуктивноста и економските анализи. Но, она што ретко се анализира јавно е прашањето: што навистина стои зад тие отсуства?
Истото истражување покажало дека 29% од испитаниците однапред планирале „боледување“ во празничниот период. Најчесто јавувале по телефон, дел по мејл, а некои дури и со СМС порака. И тука почнува да ми станува интересно. Затоа што кога некој однапред планира да биде болен – тоа веќе не е здравствен проблем, туку проблем на односот кон работата.
Оправдувањата понекогаш биле и бизарни – украден автомобил од 12-годишна ќерка, лилјак заплеткан во коса, фрижидер што паднал врз работник. Да, смешно е. Ама кога ќе го тргнеш хуморот, останува едно прашање: зошто човек чувствува потреба да измислува?
Помала плата – пократок живот?
Она што долго време се претпоставуваше, денес сѐ повеќе се потврдува со податоци. Социоекономскиот статус има директно влијание врз здравјето и животниот век. Ова не е филозофија, туку статистика.
На пример, во Германија податоците од германското пензиско осигурување и анализи разгледувани од Deutscher Bundestag покажуваат дека лицата со пониски примања имаат пократок животен век во споредба со оние со повисоки. Истражувањата поврзани со „life expectancy and income inequality“ можат да се најдат и на сајтот на OECD каде што јасно се гледа корелацијата помеѓу приходите и здравствените исходи.
Пред една деценија просечниот животен век на сиромашните работници бил нешто повисок од денешниот тренд. Денес јазот помеѓу најниско и највисоко платените е уште поизразен. И тоа не е само германска приказна. Тоа е глобален тренд.
Кога зборувам за работници со пониски примања, мислам на оние што заработуваат под 75% од просечниот доход. И тука не станува збор само за бројка на плата. Станува збор за квалитет на живот, пристап до здравствена заштита, ниво на хроничен стрес, услови за работа.
А стресот – тој е тивок убиец. Не вика. Не се гледа на рендген. Ама си го прави своето.
Стрес на работа – и перници со имиња на шефови
Кинезите имаат интересен пристап. Во Шангај со години се организира масовна тепачка со перници како начин за ослободување од стрес. Луѓето на перниците пишуваат имиња на шефови, професори, испити – и едноставно се „истураат“.
Овој тип на настани не е изолиран случај. Од 2008. година постои и таканаречен International Pillow Fight Day кој се одбележува во повеќе градови низ светот – Лондон, Њујорк, Брисел, Хонг Конг. Формално – забава. Неформално – вентил.
И сега ќе те прашам нешто директно. Ако на човек му треба перница со името на шефот за да се ослободи од стрес – дали проблемот е во перницата или во системот?
Стотици млади луѓе учествуваат во тие настани за да се ослободат од притисокот. Основачот на ваквите собири во Шангај изјавил дека идејата е луѓето да „полудат“ еден ден, за да можат повторно нормално да функционираат.
Мене тоа ми е симболика. Затоа што ако мораш организирано да „полудиш“ за да преживееш – тогаш нешто во структурата на работа – плата – живот не е поставено здраво.
Најефикасниот лек за стрес не е тепачка
Стресот не се решава со перница. Ниту со боледување. Ниту со лажно оправдување.
Најефикасниот лек за стрес на работа е комбинација од три работи – фер компензација, чувство на вредност и контрола врз сопствениот живот. Кога човек чувствува дека неговата работа има смисла, дека е правично платен и дека има глас – тогаш нема потреба од бегство.
Работа – плата – живот – стрес. Ова не се одвоени категории. Ова е еден ист круг.
Кога платата е премала, животот е пократок. Кога работата е без смисла, стресот е поголем. Кога стресот е хроничен, „болеста“ станува излез.
И затоа, пред да се смееме на бизарните оправдувања, можеби треба да се запрашаме – што би направиле ние ако секојдневно чувствуваме дека немаме контрола врз сопствениот живот?
