Боја што не прашува, туку зборува
Фовизмот ми е секогаш близок кога сакам да зборувам за уметност без оправдувања. За сликарство што не се извинува што е гласно, што не објаснува зошто е такво, туку едноставно е. Тој е близок на експресионизмот, но оди чекор понатаму – свесно и решително прекинува со ликовните конвенции, со имитацијата на видената стварност, со академското теоретизирање. Наместо тоа, инсистира на полна афирмација на индивидуалноста. Главниот фактор е бојата – чиста, директно истисната од туба, без срам и без филтер.
Париз на почетокот на 20. век – момент кога уметноста го крена гласот
Фовизмот се појавува како една од клучните појави во париското сликарство во првата деценија на 20. век, паралелно со кубизмот. Не случајно токму Париз е сцената – град во кој уметноста тогаш не се гледа, туку се живее.
Анри Матис – тивок човек со најгласни бои
Главен претставник и водач на фовистичката група е Анри Матис. Роден е на 31 декември 1869 година во Ле Като-Камбрези, а починал на 3 ноември 1954 година во Ница. Француски сликар, графичар и вајар, Матис својот ликовен јазик го гради во атмосфера на постимпресионизмот, под силно влијание на Пол Сезан и Пол Гоген.
1905 година – кога дивите влегоа во историјата
Како автентична ликовна појава, Матис се афирмира во 1905 година, со појавата на фовистите на Салон д’Отон во Париз. Токму тогаш критиката, со намера да навреди, ги нарекува „диви ѕверови“ – les fauves. Името останува. Матис станува најголемиот и најупорниот протагонист на ова движење, не затоа што сакал да води, туку затоа што не сакал да се врати назад.
Југот на Франција, светлината и хартијата
Живеејќи претежно во јужна Франција, Матис создава бројни пејзажи исполнети со светлина, но и фигурални композиции во кои бојата ја има главната улога. Во подоцнежната фаза преминува кон техниката на колажот – познатите cut-outs – со кои повторно ја докажува истата идеја: формата може да биде едноставна, но изразот мора да биде жив. Работи и ѕидни декорации, бакрописи, дрворези, литографии, ситна пластика, а меѓу другото илустрира дела од Шарл Бодлер, Стефан Маларме и Џејмс Џојс. Овие имиња се идеални за хиперлинк кон нивните официјални или енциклопедиски страници.
Уметност како стол со наслон
Во однос на неговото дело и неговите ставови за уметноста, често се наведува една негова изјава која јас секогаш ја читам бавно, затоа што ретко кој уметник толку јасно си го формулирал својот сон:
„Јас сонувам за уметност на рамнотежата, чистотата и ведрината, ослободена од вознемирувачките и растажени содржини, за уметност која за секој умен работник, било да е деловен човек или писател, би можела да претставува некое смирувачко влијание, душевен утешувач, нешто како стол со наслон во кој се одмора од физичкиот умор.“
Во оваа реченица, за мене, е скриена суштината на фовизмот. Не бунт заради бунт, туку слобода заради човекот.
Делата што ја задржале бојата жива
Меѓу најпознатите дела на Анри Матис се „Мртва природа со златни рипки“, „Дама во сино“, „Синиот акт“ и многу други. Денес тие се дел од колекциите на најголемите светски музеи MoMA или Tate.
