Кога гитарата звучи како исповед
Понекогаш во музиката не те освојува брзината. Ниту техниката. Туку тонот. Оној еден тон што те прободува и останува во тебе. Така јас го доживувам Питер Грин – не како гитарист што сака да те импресионира, туку како човек што сака да ти каже нешто што не може да се изговори со зборови.
Питер Грин, роден како Питер Гринбаум на 29 октомври 1946 година во Лондон, припаѓа на вториот голем бран на британскиот блуз. Ако зборуваме сериозно за таа сцена, мора да го споменеме контекстот на таканаречениот „British blues boom“ од 1960-тите – движење кое денес е детално документирано во музичката историографија, вклучително и на страниците на British blues boom – Wikipedia. Во тој круг беа имиња како Ерик Клептон, Џон Мејал, Џими Пејџ. Но Грин не беше копија на никого. Тој беше нешто друго.
Музичките критичари често велат дека неговата гитара звучела како виолина – не поради техниката, туку поради чувството. Ги затегнувал жиците, користел вибрато, но сето тоа економично, со мерка, без претерување. Неговиот најпознат инструмент беше легендарната 1959 Gibson Les Paul – модел што и денес се смета за еден од највредните во рок историјата. За љубителите на инструментите, спецификите на тој модел може да се видат на официјалната страница на Gibson Les Paul Standard 1959.
И кога веќе зборуваме за тон, не можам да не го споменам Б.Б. Кинг. За него, Питер Грин беше нешто посебно. Во интервјуа што се архивирани и цитирани и од Rolling Stone, Б.Б. Кинг изјавува дека Грин имал „најсладок тон“ што го слушнал, и дека бил единствениот чие свирење му предизвикувало студена пот. Тоа не е мала работа кога доаѓа од човек како него.
Од Bluesbreakers до Fleetwood Mac – раѓањето на еден звук
Во 1966 година Грин кратко време свири со Peter Bardens Looners, а потоа, по заминувањето на Ерик Клептон, го заменува во John Mayall & The Bluesbreakers. Тој период е документиран и во дискографијата на John Mayall & The Bluesbreakers – Hard Road (1967). На албумот „A Hard Road“ се наоѓаат „The Same Way“ и „The Supernatural“ – токму втората станува негов рано дефиниран музички потпис. Инструментал што не демонстрира, туку дише.
Во 1967 година ја формира групата Fleetwood Mac – бенд кој првично е чист блуз состав, именуван по ритам секцијата Мик Флитвуд и Џон МекВи. Почетоците на групата се детално архивирани на официјалната страница на Fleetwood Mac. Но она што Грин го носи таму е авторски печат.
Тој ја пишува „Black Magic Woman“ – песна што подоцна ќе ја направи светски хит Карлос Сантана. Оригиналната верзија може да се најде во архивите на Black Magic Woman – Fleetwood Mac. Следуваат „Oh Well“, „Man of the World“, „The Green Manalishi“, и секако „Albatross“ – инструментал кој во 1968 година се искачува на првото место на британските топ листи. „Albatross“ не е само хит – тоа е атмосфера. Простор. Дишење меѓу два акорда.
Rolling Stone во својата листа на 100 најдобри гитаристи на сите времиња го вклучува Питер Грин – што може да се провери на нивната официјална листа 100 Greatest Guitarists – Rolling Stone. Но рангирањето е само број. Влијанието не се мери така.
Славата и мракот – човекот зад легендата
И тука приказната станува потешка. Колку што „Albatross“ му донесе слава, толку му донесе и тежина. Кон крајот на 1960-тите, под влијание на LSD, започнува неговото психичко пропаѓање. Во 1970 година го напушта Fleetwood Mac. Дијагностициран е со шизофренија – болест што, според современите медицински дефиниции, се карактеризира со халуцинации, нарушена перцепција и параноја. За клинички опис на состојбата може да се види материјалот на World Health Organization – Schizophrenia.
Во 1977 година се случува инцидентот со неговиот сметководител Клифорд Дејвис. Наместо да романтизираме, подобро е да признаеме дека тоа беше период на сериозна ментална криза. Следуваат болнички третмани, години на повлекување, дури и скитнички живот. Тоа не е митологија – тоа е човечка ранливост.
Но приказната не завршува таму.
Враќањето – музиката како спас
Во доцните 1990-ти Питер Грин се враќа на сцената со Peter Green Splinter Group. Во периодот од 1997 до 2004 година објавуваат девет албуми. Не како сензација, туку како тивко враќање кон корените. Блуз без спектакл.
Подоцна настапува како Peter Green and Friends. Нема повеќе потреба од мит. Само звук.
Питер Грин почина на 25 јули 2020 година, на 73-годишна возраст – вест што ја потврдија и британските медиуми, вклучително и BBC News. Со тоа се затвори еден круг. Но тонот остана.
Кога денес ќе ја слушнам „Man of the World“, не слушам само блуз. Слушам човек што се бори со себе. И можеби токму затоа неговиот звук е толку чист. Затоа што не доаѓа од техника, туку од пукнатина.
И ако ме прашате што беше Питер Грин – ќе ви кажам: не беше најгласниот. Беше најтихиот што те погодува најсилно.
