Што се одбележува денес
На 15 мај 2026 година, според новиот календар, односно на 2 мај според стариот календар, Православната црква го одбележува Преносот на моштите на свети Атанасиј Велики, архиепископ Александриски, познат и како летен спомен на светителот.
Во истиот календарски ден се спомнува и светиот рамноапостолен цар Борис-Михаил I Покрстител, владетелот чиј подвиг е поврзан со христијанското утврдување на бугарскиот народ и со поширокиот словенски духовен простор.
Според православниот календар на Denovi.mk и календарот на Бигорскиот манастир, за овој ден се наведуваат и спомените на светите маченици Еспер, Зоа, Киријак и Теодул, на свети Атанасиј, патријарх Константинополски, како и преносот на моштите на светите страстотерпци Борис и Глеб.
Главен спомен: Пренос на моштите на свети Атанасиј Велики, архиепископ Александриски
Дополнителен спомен: Свети рамноапостолен цар Борис-Михаил I Покрстител
Нов календар: 15 мај 2026
Стар календар: 2 мај
Ден: Петок
Објаснување за денот
Свети Атанасиј Велики останува едно од најсилните имиња во историјата на Црквата. Неговиот главен спомен се празнува во јануари, но на овој ден се одбележува преносот на неговите мошти и чудата поврзани со нив. Затоа 15 мај не е само календарско потсетување, туку и ден во кој се нагласува живото црковно паметење – дека светителот не останува затворен во минатото, туку продолжува да биде сведоштво за верата низ времето.
Свети Атанасиј е запаметен како бранител на православното исповедање и како архипастир чие име се врзува со борбата против аријанството. Во календарскиот запис за овој ден акцентот не е ставен на целото негово житие, туку на светоста што Црквата ја препознава и по неговото упокојување – преку почитувањето на моштите и преку духовното сеќавање на неговиот подвиг.
Покрај него, денес се спомнува и светиот цар Борис-Михаил, кој во христијанското предание е наречен рамноапостолен поради неговата улога во покрстувањето и духовното преобликување на народот со кој владеел. Календарскиот запис го памети како владетел што ја избрал верата не само како личен чин, туку како насока за еден цел народ.
Во поширокиот словенски контекст, неговото име се поврзува и со делото на учениците на светите Кирил и Методиј, особено со охридската духовна и книжевна традиција. Токму затоа овој ден има и поширока историска димензија: тој потсетува дека верата, писменоста и културното паметење на словенските народи не се одвоени патишта, туку често се допираат во истите духовни средишта.
Правило на постот
За 15 мај 2026 година е назначен пост на масло. Тоа значи воздржување од месо, млечни производи и јајца, со дозволена употреба на растително масло. Во краткото календарско правило, овој ден е заведен како петок со пост, а објаснувањето за степените на постот може да се спореди и со македонскиот православен календар, каде постот на масло е разграничен од строгиот пост и од постот на риба.
Во православната традиција, постот не е само правило за исхрана, туку и повик на будност, воздржаност и внатрешно смирување. Затоа денешниот календарски запис природно ги поврзува споменот на светителите со личниот подвиг на верниот човек.
Извори и календарска проверка
Календарската проверка е направена според дневниот православен календар на Denovi.mk, записот за свети Атанасиј Велики, записот за светиот цар Борис-Михаил и календарскиот преглед на Бигорскиот манастир.
