Кога температурите растат, најчесто мислиме на кожа, потење, жед и сонце. Но срцето е еден од органите што најмногу работи во жешки денови. За да го разлади телото, крвотокот се пренасочува кон кожата, потењето се зголемува, притисокот може да се менува, а организмот троши повеќе напор за да остане во рамнотежа.
Кај здрав човек тоа најчесто поминува како непријатност: замор, жед, слабост, потење. Кај човек со висок притисок, срцева болест, аритмија, срцева слабост, дијабетес, бубрежен проблем или редовна терапија, истата жештина може да биде многу поголем товар.
American Heart Association предупредува дека лица над 60 години, луѓе со срцеви заболувања и оние што се активни надвор во топло време треба да бидат посебно претпазливи. CDC исто така наведува дека топлината може да биде особено опасна за луѓе со хронични состојби, меѓу кои и срцеви заболувања.
Жештината го тера срцето да работи повеќе
Кога телото се загрева, срцето мора да пумпа повеќе крв кон кожата за да помогне во разладувањето. Истовремено, преку потење се губат течности. Ако човек не внесува доволно вода, телото полесно влегува во дехидратација, притисокот може да се промени, а пулсот да се забрза.
Токму затоа во жешки денови некои луѓе чувствуваат вртоглавица, нестабилност, слабост или забрзано срце. Кај човек со срцев проблем, ова не треба автоматски да се припише на „обична жештина“.
CDC објаснува дека топлотниот стрес може да ја зголеми побарувачката врз срцето и кардиоваскуларниот систем, а истовремено да придонесе за дехидратација, нарушена електролитна рамнотежа и други состојби што можат да го погодат срцето и крвните садови.
Високиот притисок не сака летен хаос
Летото може да го направи крвниот притисок понепредвидлив. Кај некои луѓе жештината, потењето и терапијата можат да доведат до пад на притисок и вртоглавица. Кај други, солена храна, алкохол, слаб сон, стрес и нередовно земање терапија можат да го покачат или да го направат нестабилен.
Затоа луѓето со висок притисок треба да бидат повнимателни во топли денови. Не панично да мерат притисок секој час, туку разумно да следат како се чувствуваат, дали имаат вртоглавица, главоболка, отежнато дишење, оток, слабост или необично забрзан пулс.
Ако вредностите се многу различни од вообичаените, ако симптомите се повторуваат или ако има чувство дека терапијата „одеднаш не одговара“, решението не е самостојно менување на лековите. Решението е разговор со лекар.
Терапијата не се менува на своја рака
Некои лекови можат да влијаат врз способноста на телото да се справи со топлина. Диуретици, дел од лековите за притисок, бета-блокатори и други терапии можат да влијаат врз течности, потење, пулс, притисок или ризик од падови. Но тоа не значи дека лековите треба да се прекинат кога е жешко.
CDC предупредува дека одредени лекови може да го зголемат ризикот при жештина преку дехидратација, намалено потење, пад на притисок, несвестица или падови. Истовремено, CDC нагласува дека пациентите не треба нагло да ја прекинуваат терапијата, туку да земаат лекови како што им е пропишано, освен ако лекар не им каже поинаку.
Практичниот заклучок е јасен: ако во лето имате чести вртоглавици, падови на притисок, слабост, несвестица, силна жед или необични симптоми, разговарајте со лекарот што ја следи терапијата. Не ја коригирајте терапијата сами, особено ако земате повеќе лекови.
Водата е важна, но не сите сме исти
За повеќето луѓе, редовно внесување течности во жешки денови е основна заштита. Но кај лица со срцева слабост, бубрежни болести или специфични терапии, внесот на течности понекогаш треба да биде индивидуално договорен. Затоа советот „пиј многу вода“ не е еднакво точен за секого.
Најдобро е водата да се внесува редовно и во помали количини, да не се чека силна жед, но и да се почитуваат лекарските препораки ако постои ограничување на течности. Ако се јават оток, отежнато дишење, нагло качување тежина или силна слабост, тоа бара медицински совет.
Кај постари лица чувството за жед може да биде послабо. Затоа водата треба да биде видлива, блиску и дел од дневниот ритам, а не нешто на што ќе се сетат дури кога устата веќе е сува.
Солта и алкохолот го оптоваруваат срцето
Солената храна може да го покачи притисокот и да го зголеми товарот врз крвните садови. Алкохолот на жешко може да придонесе за дехидратација, лоша проценка и нарушен сон. Во комбинација со високи температури, тоа не е летна невина навика, туку дополнителен притисок врз телото.
Летната срце-здрава чинија е полесна: зеленчук, овошје во разумна количина, јогурт, риба, мешунки, интегрални житарки, помалку сувомеснато, помалку солени грицки и повеќе свежи вкусови. Срцето не бара совршена диета, туку помалку хаос.
Кога денот е многу топол, добро е оброците да бидат полесни и распоредени. Голем тежок ручек во најжешкиот дел од денот може дополнително да го измори организмот, особено ако е солен, масен и проследен со алкохол.
Кога да се избегне излегување?
Во денови со многу високи температури, најризичен е периодот околу пладне и рано попладне. Тогаш треба да се избегнува тежок напор, долги прошетки по асфалт, стоење во редици, работа на сонце и патување без ладење ако тоа може да се одложи.
Ако мора да се излезе, треба да се избере сенка, лесна облека, вода, капа, паузи и полесен ритам. Особено внимателни треба да бидат луѓето што живеат во градски средини со многу бетон, малку сенка и прегреан јавен превоз.
Асфалтот и бетонските површини ја задржуваат топлината. Тоа значи дека телото не се соочува само со воздухот, туку и со жештина што се враќа од подлогата. За срцето, тоа е уште еден товар што не се гледа, но се чувствува.
Домот треба да биде засолниште, не печка
Срцето се чува и преку просторот во кој живееме. Спуштени ролетни во најжешкиот дел од денот, проветрување рано наутро и навечер, вентилатор или клима ако е достапна, ладни облоги, млак туш и избегнување готвење што дополнително го загрева домот можат да направат разлика.
Ако домот не може да се разлади, особено кај постар човек или хронично болен, треба да се бара ладен простор: кај семејство, во јавен објект, климатизирана просторија, сенка или место каде телото ќе се одмори од топлината.
Климата не мора да биде поставена на премногу ниска температура. Доволно е просторот да биде пријатно свеж, без директен студен млаз во телото и без големи температурни шокови при излегување и влегување.
Симптоми што не треба да се игнорираат
Болка или притисок во градите, отежнато дишење, несвестица, силна вртоглавица, забрзан или неправилен пулс, конфузија, студена леплива кожа, необична слабост или болка што се шири кон рака, вилица, грб или врат не се симптоми за чекање.
Во жештина овие симптоми понекогаш се мешаат со топлотна исцрпеност, дехидратација или обичен замор. Но кај ризични лица мора да се сфатат сериозно. Подобро е да се побара помош порано отколку подоцна да се објаснува дека „мислев дека е од жешкото“.
Ако човек е збунет, не може да пие, губи свест, има болка во градите, многу отежнато дишење или симптоми што се влошуваат, тоа е ситуација за итна медицинска помош.
Постарите лица треба некој да ги провери
Кај постарите лица ризикот е поголем затоа што телото потешко се приспособува на нагли температурни промени, а често постојат хронични состојби и повеќе лекови. CDC наведува дека постарите лица не се приспособуваат на нагли промени во температурата толку добро како младите и почесто имаат хронични состојби што ја менуваат реакцијата на телото кон топлина.
Затоа во топлотен бран не е доволно да се каже „ќе се јават ако им е лошо“. Треба да се јавиме ние. Да прашаме дали пиеле вода, дали јаделе, дали просторот е свеж, дали се вртоглави, дали терапијата е земена, дали им треба нешто.
Понекогаш најдобрата заштита за срцето на стар човек е редовен повик, ладна соба и чаша вода што некој навреме ќе му ја стави до рака.
Движењето да, но не во погрешно време
Физичката активност е важна за срцето, но во топли денови треба да се премести во побезбеден дел од денот. Рано утро или доцна вечер се подобар избор од пладне. Пешачење во сенка е подобро од брзо одење по асфалт. Полесен ритам е подобар од докажување.
Луѓето со срцеви заболувања, висок притисок или други хронични состојби треба да се консултираат со лекар ако планираат нова или поинтензивна активност во лето. Срцето сака движење, но не сака да биде ставено на испит во најжешкиот дел од денот.
Срцето не сака летно херојство
Во денови со високи температури, срцето не бара подвиг. Бара вода во правилен ритам, помалку сол, помалку алкохол, сенка, лесна храна, редовна терапија, мерење притисок ако е потребно и доволно мудрост да се одложи она што може да почека.
Жештината не е само временска прогноза. Таа е тест за организмот. А најдобриот начин да го поминеме тој тест е да не го тераме срцето да работи против нас, кога веќе работи доволно за нас.
Летото може да биде убаво и за луѓето со срцеви ризици, ако се живее со ритам, мерка и внимание. Најголемата грешка не е да се плашиме од жештината. Најголемата грешка е да се однесуваме како таа да не постои.
