Како еден мал уред засекогаш го смени начинот на кој работиме со компјутери
Од лабораторија до секојдневие: почетоците на компјутерското глувче
Малку познато, но историски исклучително важно: творецот на компјутерското глувче, Doug Engelbart, никогаш не заработил директно од својот изум. Денес, повеќе од 55 години по првата јавна демонстрација во 1968 година, компјутерското глувче останува еден од највлијателните уреди во историјата на дигиталната технологија. Engelbart, кој работел во Stanford Research Institute, не го заштитил навреме својот патент, а подоцна и самиот сметал дека идејата треба да му припаѓа на човештвото, а не да биде извор на лична заработка.
Првиот прототип: далеку од денешниот дизајн
Оригиналниот прототип од 1968 година имал три копчиња и механички систем со два диска, поставени на долната страна. Тој бил создаден во време кога компјутерите биле реткост, ограничени на универзитети и истражувачки центри. Денешното глувче, со ергономски форми, сензори со висока резолуција и безжична конекција, има малку визуелна сличност со првиот модел. Сепак, основната идеја – интуитивна интеракција човек–машина – останала иста.
Заблудата за Apple и Microsoft
Честа заблуда, особено кај помладите генерации, е дека глувчето е изум на Apple или Microsoft. Всушност, овие компании подоцна го комерцијализираа и усовршија уредот. Првите комерцијални верзии биле развиени во лабораториите на Xerox, особено во рамки на Xerox PARC, каде што глувчето станало клучен дел од графичкиот кориснички интерфејс.
Зошто се вика „глувче“?
Името е резултат на чиста асоцијација. Уредот, со кабел кој првично излегувал од предната страна, потсетувал на мало животно со опашка. Engelbart подоцна изјавил дека никој точно не се сеќава кој прв го употребил називот, но тој едноставно – останал.
„Сите нè потсетуваше на вистински глушец. Така почнавме да го викаме, и името се задржа.“
Од механичко до ласерско и безжично глувче
Првата голема технолошка промена се случила во 1980-тите, со појавата на оптичкото глувче. Подоцна следувале ласерски сензори, безжични технологии, Bluetooth конекција и специјализирани модели за професионална работа и гејминг. Денес постојат глувчиња со 8, 12 или повеќе програмбилни копчиња, прилагодени за дизајнери, програмери и гејмери.
Контроверзијата околу бројот на копчиња
Apple долго време инсистираше на глувче со едно копче, тврдејќи дека едноставноста е клуч за подобро корисничко искуство. Во 2005 година сепак го претстави „Mighty Mouse“, со повеќе функции. Од другата страна, корисниците на професионални и гејминг глувчиња тврдат дека повеќе копчиња значат побрза и поефикасна работа, без постојано користење на тастатурата.
Интересно е што и самиот Engelbart бил наклонет кон идејата за повеќе копчиња – неговиот оригинален прототип имал три, не од филозофски причини, туку од практични ограничувања.
Подлогата за глувче – непланиран додаток
Подлогата за глувче денес е речиси стандард, но во времето на Engelbart таа не била ни замислена. Првото глувче било дизајнирано да функционира на секаква површина. Подлогите се појавиле подоцна, со цел поголема прецизност и удобност, особено кај оптичките и ласерските модели.
Екстремни дизајни: од минијатурни до „глувче-прст“
Јапонската компанија TEC го претстави ултра-малото глувче „Lingo“ – безжично, тешко само 23 грама и со димензии од 27,5 × 60 × 19 mm. Иако практично за патување, неговата употребливост останува дискутабилна, особено за подолга работа.
Од друга страна, LG International експериментираше со глувче во форма на прст, каде што целата функционалност се контролира со еден единствен прст – доказ дека еволуцијата на глувчето сè уште не е завршена.
Користени извори:
- https://www.dougengelbart.org
- https://www.computerhistory.org
- https://www.sri.com
- https://www.parc.com
- https://www.apple.com
