Во светот на шоу бизнисот, она што има вистинска вредност – создаденото, изграденото, осмисленото од актерите во него – не само што не излегува на површината, туку станува безначајно. Се губи во бучавата. И тоа не затоа што не вреди, туку затоа што општоприфатената бизарност на тој свет ја прогласила забавата за единствена смисла. Забавата како оправдување на живуркањето. Забавата како алиби за празнината.
И не е никаков проблем секојдневно да се објавуваат вести од светот на шоу бизнисот. Не секој ден, туку секој час, секоја минута. Ако сакаш, можеш да живееш во тој паралелен универзум без никогаш да излезеш од него. Можеби тоа би било добро за легнување – да се наситиш од туѓи животи, туѓи сцени, туѓи скандали. Па како и сѐ друго што е премногу, да ти дојде преку глава. И токму тогаш, во умереноста, да го побараш единствено вредното – создаденото.
Метрополи на проводот и метрополи на празнината
Еве, да почнеме со една од тие вести што се сервираат како глобална возбуда. Белград беше прогласен за метропола со најдобра понуда на ноќен живот според туристичкиот водич Lonely Planet. Веста ја пренесе и Reuters, како дел од рангирањето во книгата „1000 Ultimate Experiences“. На листата се најдоа и Монтреал, Буенос Аирес, Дубаи, Солун, Ла Паз, Кејптаун, Баку, Окленд и Тел Авив.
Добро. И што правиме со оваа информација? Дали таа нѐ прави подобри, посвесни, покреативни? Или само нѐ тера да го мериме сопствениот живот според количината на светла, музика и ноќна еуфорија? Понудата на провод станува мерка за вредноста на градот. А човекот? Тој останува статист во таа сцена.
Хроники на активизмот во свет на спектакл
Истовремено, режисерот Џон Тертелтауб, познат по филмот „National Treasure“, изработи филм за настанувањето на еколошкото движење Greenpeace. Веста ја објави Variety. Филмот ја следи приказната за Боб Хантер и Рекс Вејлер и групата ентузијасти кои во 1970-тите се обидоа да спречат нуклеарни проби и лов на китови.
Ова веќе е нешто што има тежина. Но и ова, парадоксално, станува дел од шоу програмата. Активизмот се пакува во кинематографија. И повторно сме во дилема – дали сме допрени од идејата или фасцинирани од продукцијата?
Кога трагедијата станува благајна
Филмот „This Is It“, со снимки од пробите на Мајкл Џексон за турнејата во Лондон, заработи повеќе од 260 милиони долари глобално, според податоци објавени од Sony Pictures и медиумски анализи на Box Office Mojo. Џексон почина на 25 јуни 2009 година, а филмот стана еден од најуспешните музички документарци.
Сцената на пробите, прекината од смрт, стана глобален спектакл. Трагедијата се претвори во производ. И никој не прашува каде е границата меѓу почит и профит.
Спектаклот како институција
Лејди Гага настапуваше пред кралицата Елизабета II во 2009 година, на гала вечер во Блекпул, пренесено од BBC. Настапот беше дел од настан во чест на Royal Variety Performance – традиционална манифестација под покровителство на британската монархија.
Кога спектаклот станува институција, тогаш забавата престанува да биде само забава. Таа станува систем. Дел од културната дипломатија. Дел од симболичката моќ.
Империјата на личноста
Телевизиската мрежа OWN – Oprah Winfrey Network започна со емитување во јануари 2011 година, како заеднички проект на Опра Винфри и Discovery Communications. Во меѓувреме, мрежата прерасна во стабилен медиумски бренд, а Опра ја заврши својата легендарна емисија „The Oprah Winfrey Show“ во 2011 година по 25 години емитување.
Една личност станува медиум. Медиумот станува платформа. Платформата станува империја. И сѐ е тоа дел од истиот екосистем – каде што вниманието е највредната валута.
Забавата како стратегија на одвлекување
И сега да се вратиме на почетокот. Не е проблем што овие вести постојат. Проблемот е што тие стануваат единственото што го консумираме. Минливоста се продава како вредност. Маргиналноста се претставува како центар.
Во тој контекст, човекот во современиот свет лесно се губи меѓу светлата и насловите. Наместо да создава, тој следи. Наместо да промислува, тој скролува. Наместо да живее, тој гледа како некој друг живее.
И можеби токму затоа е потребно да застанеме. Да си поставиме едно едноставно прашање – што од сето ова навистина останува? Што е создадено, а што е само ефект? Каде сме ние во оваа слика?
Минливоста може да биде забава. Но ако стане начин на живеење, тогаш маргиналноста станува судбина.
